\u0130nsan t\u00fcr\u00fc temizlik y\u00f6n\u00fcnden kendini di\u011fer hayvanlarla k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131nda daha iyi oldu\u011funa dair pek bir b\u00f6b\u00fcrlenir. Ancak yap\u0131lan kaz\u0131larda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan 700 ilmekli M\u0131s\u0131r pamuklu \u00e7ar\u015faflar\u0131n\u0131n san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, pek de \u00f6yle p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Royal Society Open Scinence\u2019de yay\u0131mlanan ve National Geographic\u2019den Jason Bittel taraf\u0131ndan haberle\u015ftirilen yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada, \u015fempanzelerin yataklar\u0131n\u0131 daha derli toplu ve bakteri say\u0131s\u0131 olarak da daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde yani daha temiz tuttuklar\u0131 g\u00f6sterildi.<\/p>\n
\u0130nsan ev ve yataklar\u0131n\u0131n kirlili\u011fi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rman\u0131n konusu olmu\u015ftur. Kuzey Karolina \u00dcniversitesi\u2019nden \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten Megan Thoemmes, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, evlerinde bulunan organizmalar\u0131n \u00e7e\u015fitli alt t\u00fcrlerinden olu\u015fan bir dizi mikroorganizma ile yataklar\u0131n\u0131 kirlettiklerini ve bunun da bir \u00e7e\u015fit \u201ckendilerine ait etkili bir ekosistem\u201d yaratm\u0131\u015f oldu\u011funu belirtiyor. \u00d6rne\u011fin, yataklarda tespit edilen bakterilerin y\u00fczde otuzbe\u015fi, do\u011frudan kendi v\u00fccudumuzdan; d\u0131\u015fk\u0131, a\u011f\u0131z ve derideki bakterilerden gelmektedir.<\/p>\n
Thoemmes ve arkada\u015flar\u0131 ise yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, uyumak i\u00e7in bir \u201cmesken\u201d edinen di\u011fer memelilerde bu mikrobiyal ekosistemin nas\u0131l oldu\u011funu sorgulad\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmada, Tanzanya Issa Vadisi\u2019nde ya\u015fayan 41 \u015fempanzenin yatt\u0131klar\u0131 yerden pamuklu \u00e7ubukla \u00f6rnekler ald\u0131lar. Kalan onbe\u015f yuvadan da artropodlar\u0131 vakumlu bir cihazla \u00e7ekerek ald\u0131lar.<\/p>\n
Yuvalar \u00e7ok say\u0131da bakteri i\u00e7ermekle birlikte bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 \u00e7evre orman habitat\u0131na aitti. Sadece y\u00fczde \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk kadar\u0131 \u015fempanzelerin d\u0131\u015fk\u0131, salya veya derilerinden gelen kendilerine ait bakteri t\u00fcrleriydi. Ve say\u0131lar\u0131 kesinlikle insan yata\u011f\u0131ndakilerden daha azd\u0131.<\/p>\n
Pire ve bit gibi parazitlerin say\u0131s\u0131 da \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyedeydi. T\u00fcm yataklarda sadece d\u00f6rt d\u0131\u015f parazit tipi belirlendi. Bunlar da bireysel \u00f6rneklerdi, yani farkl\u0131 d\u00f6rt t\u00fcr de\u011fillerdi.<\/p>\n
Thoemmes\u2019e g\u00f6re bu, \u015fempanzelerin k\u00fcrkleri i\u00e7inde olu\u015fabilecek d\u0131\u015fk\u0131sal bakteriler de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede \u201ctemiz\u201d bir durumdu.<\/p>\n
Elbette \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7, s\u00fcrekli s\u0131cak bir du\u015f almayan ve hen\u00fcz \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi icat etmemi\u015f bir t\u00fcr olan \u015fempanzelerin insanlardan daha temiz olduklar\u0131 anlam\u0131na gelmiyordu. Neticede \u015fempanzeler orman i\u00e7inde her ak\u015fam 30 metre y\u00fcksekli\u011finde ve farkl\u0131 a\u011fa\u00e7larda farkl\u0131 yuvalarda uyuyorlar ve b\u00f6ylece \u201ckirlenecek\u201d vakti bulam\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
\u00d6te yandan insanlarsa her ak\u015fam ayn\u0131 yatak ve \u00e7ar\u015faflarda yatarak zamanla \u00e7ok say\u0131da bakteri biriktirebiliyorlar. Yatak \u00f6rt\u00fcleri ve yast\u0131klar\u0131m\u0131zda \u00e7ok miktarda toz, mayt ve deri art\u0131klar\u0131 y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fabiliyor.<\/p>\n
Ayr\u0131ca \u015fempanzeler, ormanla \u00e7evrelenmi\u015f bir ekosistemde tamamen d\u0131\u015fsal bakterilerle i\u00e7 i\u00e7e iken bizler az ya da \u00e7ok kendimizi d\u0131\u015f ortamdan izole ederek uyudu\u011fumuz i\u00e7in olu\u015fan kirlilik daha \u00e7ok bizim bedenimizin at\u0131klar\u0131yla olu\u015fmaktad\u0131r. Ancak sonunda bu pek de iyi bir \u015fey olmayabilir. Zamanla bu yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z izole ortam, asl\u0131nda do\u011fal olan d\u0131\u015f \u00e7evre mikroplar\u0131ndan bizi uzakla\u015ft\u0131rarak onun yerine daha az mikroplu ve daha ziyade kendi bedenimizden gelen \u00e7e\u015fitlilikte bir sistemle bizi ba\u015fba\u015fa b\u0131rakm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n
Do\u011faldan ziyade bu \u00e7evresel fakt\u00f6rlerle yarat\u0131lan maruziyet ise, allerji, ast\u0131m ve otoimm\u00fcn hastal\u0131klara zemin haz\u0131rlayabiliyor. \u201cHijyen hipotezi\u201d denen bu durum, gere\u011finden \u201ctemiz\u201d ve end\u00fcstrile\u015fmi\u015f bir \u00e7evresel ortama al\u0131\u015fmak, v\u00fccudumuzu, allerjenlerle ve di\u011fer fakt\u00f6rlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunlara nas\u0131l uygun yan\u0131t\u0131 verece\u011fimiz konusunda yetersiz ve afallam\u0131\u015f olarak b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n
Yani Thoemmes\u2019e g\u00f6re temiz bir \u00e7evre aray\u0131\u015f\u0131, etraf\u0131m\u0131z\u0131 daha \u201caz ideal\u201d hale getirebiliyor.<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm? Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar zaman zaman \u00e7iftliklerde hayvanlarla ya\u015faman\u0131n otoimmun hastal\u0131klardan koruyabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Ya da daha u\u00e7 noktaya giderek antropolog Fiona Stewart\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi ormanda 6 gece \u015fempanze yataklar\u0131nda uyuyup nas\u0131l gitti\u011fine bakabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsan t\u00fcr\u00fc temizlik y\u00f6n\u00fcnden kendini di\u011fer hayvanlarla k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131nda daha iyi oldu\u011funa dair pek bir b\u00f6b\u00fcrlenir. Ancak yap\u0131lan kaz\u0131larda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan 700 ilmekli M\u0131s\u0131r pamuklu \u00e7ar\u015faflar\u0131n\u0131n san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, pek de \u00f6yle p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Royal Society Open Scinence\u2019de yay\u0131mlanan ve National Geographic\u2019den Jason Bittel taraf\u0131ndan haberle\u015ftirilen yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada, \u015fempanzelerin yataklar\u0131n\u0131 daha derli toplu […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":25890,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,21,36],"tags":[3340,3339,3341,554,3342],"class_list":["post-25889","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-psikoloji","tag-insa","tag-mite","tag-omo-sapiens","tag-sempanze","tag-temizlik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25889"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25889\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}