{"id":26082,"date":"2018-06-01T00:00:39","date_gmt":"2018-05-31T21:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26082"},"modified":"2018-05-31T16:49:54","modified_gmt":"2018-05-31T13:49:54","slug":"biliminsanlarinin-favori-bilimkurgulari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/06\/01\/biliminsanlarinin-favori-bilimkurgulari","title":{"rendered":"Biliminsanlar\u0131n\u0131n favori bilimkurgular\u0131"},"content":{"rendered":"

Spek\u00fclatif kurgu ile ger\u00e7ek ara\u015ft\u0131rmalar, uzun s\u00fcredir birbirini besliyor. Alan\u0131nda \u00f6nde gelen be\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131, onlara ilham veren kitap ve filmleri anlat\u0131yor.<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Guardian<\/em> gazetesi, be\u015f biliminsan\u0131na ilham ald\u0131klar\u0131 film ve kitaplar\u0131 sormu\u015f. Okurlar\u0131m\u0131z\u0131n ilgisini \u00e7ekece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu soru\u015fturmay\u0131, https:\/\/goo.gl\/yKxgzp adresinden \u00e7evirdik.<\/p><\/blockquote>\n

Jan Zalasiewicz
\n<\/strong>Paleobiyolog, Leicester \u00dcniv. profes\u00f6r\u00fc.<\/strong><\/p>\n

Nausica<\/em>\u00e4\u2019n\u0131n R\u00fczg\u00e2rl\u0131 Vadisi (Nausica\u00e4 of the Valley of the Wind)<\/em>
\n(Hayao Miyazaki, 1984)<\/em><\/p>\n

\"\"
Nausica\u00e4\u2019n\u0131n R\u00fczg\u00e2rl\u0131 Vadisi.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00c7ocuklu\u011fumda sevdi\u011fim, Asimov, Clarke, Heinlein gibi bilimkurgucular\u0131 yeniden okudu\u011fumda, genellikle hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015f\u0131yorum. Baz\u0131lar\u0131 harika konular bar\u0131nd\u0131rmas\u0131na ra\u011fmen bana biraz hantal geliyor. Bir ebeveyn olarak ke\u015ffetti\u011fim Hayao Miyazaki\u2019de ise bu hantall\u0131ktan eser yok. Miyazaki, \u00e7ocuklar\u0131n da benim gibi ya\u015f\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f bireylerin de ayn\u0131 seviyede \u00f6z\u00fcmseyebilece\u011fi fimler yap\u0131yor. Tarihsel, politik ve \u00e7evresel konularla ilgili son derece derin ve biraz da karamsal analizler yapan Miyazaki, benim gibi antroposen (\u0130nsanlar\u0131n D\u00fcnya\u2019n\u0131n jeolojisini \u00fczerindeki olumsuz etkilerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131) alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan biri i\u00e7in son derece ilgi \u00e7ekici.<\/p>\n

Nausica<\/em>\u00e4\u2019n\u0131n R\u00fczg\u00e2rl\u0131 Vadisi<\/em>, asit denizlerinin, zehirli ormanlar\u0131n ve devasa boyuttaki b\u00f6ceklerin bulundu\u011fu k\u0131yamet sonras\u0131(post apokaliptik) bir manzara sunuyor. Nausica\u00e4, ya\u015fam m\u00fccadelesi veren k\u00fc\u00e7\u00fck insan topluluklar\u0131ndan birine aittir. Herhangi bir filmde canavar olarak g\u00f6sterilebilecek dev b\u00f6cekleri koruyan Nausica\u00e4, zehirli ormanlar\u0131n ekolojisini d\u00fczenlemek i\u00e7in \u00e7aba sarf ediyor. Dev b\u00f6ceklerin do\u011fan\u0131n bir hatas\u0131 de\u011fil, ekolojinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu anl\u0131yor.<\/p>\n

Bana \u00f6yle geliyor ki Miyazaki, antroposenin ger\u00e7ekli\u011fine ve insan\u0131n yaratabilece\u011fi sonu\u00e7lara ayna tutan birka\u00e7 \u00e7a\u011fda\u015f pop\u00fcler sanat\u00e7\u0131dan biridir. T\u00fcm olumsuzluklarla y\u00fczle\u015fiyor ve yine de insanl\u0131\u011f\u0131n bununla ya\u015famas\u0131 gerekti\u011finin fark\u0131na var\u0131yor. Hayat devam ediyor ve bu zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f D\u00fcnya\u2019da ya\u015fay\u0131p elimizden geleni yapmam\u0131zdan ba\u015fka \u00e7aremiz yok.<\/p>\n

David Eagleman
\n<\/strong>N\u00f6robilimci, Stanford \u00dcniv.\u2019nde konuk profes\u00f6r.<\/strong><\/p>\n

Westworld<\/em>
\n(TV dizisi, 2016)<\/em><\/p>\n

\"\"
Westworld dizisinden bir sahne (HBO).<\/figcaption><\/figure>\n

N\u00f6robilimin en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan biri, zek\u00e2n\u0131n temel prensiplerini anlamak ve onu taklit edebilmektir. Bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir soru da hemen ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Bilgisayara bilin\u00e7 y\u00fcklenebilir mi? Sorunun cevab\u0131 bilinmese de bilin\u00e7li beyinlerimizin 100 milyar h\u00fccre a\u011f\u0131 kullanarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131labilir gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

Bilimsel dan\u0131\u015fman olarak g\u00f6rev ald\u0131\u011f\u0131m Westworld <\/em>dizisi tam da bu soruyu temel al\u0131yor. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc, konu\u015fma ve davran\u0131\u015f olarak insanlardan ay\u0131rt edilemeyecek androidlerin yap\u0131labildi\u011fi yak\u0131n gelecekte ge\u00e7en dizide, bir firman\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 vah\u015fi bat\u0131 temal\u0131 e\u011flence park\u0131nda androidleri vurabiliyor, onlarla birlikte olabiliyor ve t\u00fcrl\u00fc maceralara at\u0131labiliyorsunuz. Dizi ilerledik\u00e7e, androidlerin \u00f6z-fark\u0131ndal\u0131k geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir \u00f6nceki v\u00fccutlar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 an\u0131lar\u0131 hat\u0131rlayan robotlar, daha sonra insanlara sorun \u00e7\u0131karmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

Robotlar\u0131n bilin\u00e7 kazan\u0131p kazanamayacaklar\u0131 hakk\u0131nda \u015fu anda bir cevap veremiyoruz ancak bu kesinlikle olas\u0131l\u0131k dahilinde. Yapay zek\u00e2n\u0131n dahil oldu\u011fu bir\u00e7ok alan var. Fiziksel i\u015f yapmaktansa yaz\u0131l\u0131m \u00fcretip bunu yapay zek\u00e2ya yapt\u0131rmak \u00e7ok daha kolay. Ancak insan zek\u00e2s\u0131na benzer bir yapay zek\u00e2 hen\u00fcz yap\u0131lamad\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131m ve ben bu problemler hakk\u0131nda y\u0131llard\u0131r yaz\u0131yoruz. Ancak bir fikir kurguyla birle\u015ftirildi\u011finde, \u00e7ok daha fazla ilgi uyand\u0131r\u0131yor. Bence Westworld<\/em> bu fikirleri toplumla payla\u015fma konusunda harika bir i\u015f yap\u0131yor.<\/p>\n

Giovanna Tinetti
\n<\/strong>Fizik ve astronomi profes\u00f6r\u00fc, Londra Kolej \u00dcniv.<\/strong>
\n<\/strong><\/p>\n

Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 (Interstellar)<\/em>
\n(Christopher Nolan, 2014)<\/em><\/p>\n

\"\"
Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 filminden Anne Hathaway (Legendary Pictures)<\/figcaption><\/figure>\n

Y\u0131ld\u0131zlaras\u0131<\/em>\u2019nda en \u00e7ok sevdi\u011fim \u015fey exosolar gezegenlerin -G\u00fcne\u015f Sistemi d\u0131\u015f\u0131nda, bir y\u0131ld\u0131z etraf\u0131nda d\u00f6nen gezegenler\u2013 sunumuydu. UCL\u2019de y\u00fczlerce \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 mesafedeki bu t\u00fcr gezegenleri ara\u015ft\u0131ran bir ekibim var. Gezegenimize benzer gezegenler bulmak amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k, fakat ilerledik\u00e7e gezegen \u00e7e\u015fitlili\u011finin bollu\u011funu ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u00e7e, kendi ad\u0131ma amac\u0131m biraz de\u011fi\u015fti.<\/p>\n

Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131<\/em>\u2019nda ziyaret edilen gezegenler, sahip oldu\u011fumuz bilgilere dayanarak olduk\u00e7a ger\u00e7ek\u00e7i geldi. Matthew McConaughey\u2019in oynad\u0131\u011f\u0131 karakterin ilk ziyaret etti\u011fi, devasa boyutlarda gelgit dalgalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu gezegene benzer gezegenlerin olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ayn\u0131 \u015fey daha sonra ziyaret ettikleri buzlu gezegen i\u00e7in de ge\u00e7erli. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131ndan olduk\u00e7a uzak mesafelerde d\u00f6nen bir\u00e7ok kayal\u0131k gezegen oldu\u011funu biliyoruz ve filmin bu t\u00fcr gezegenlerin nas\u0131l olaca\u011f\u0131na dair tasviri olduk\u00e7a ger\u00e7ek\u00e7i. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, D\u00fcnya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi anlat\u0131lan olaylar hakk\u0131nda da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle devam etti\u011fimiz s\u00fcrece, bu senaryo da maalesef olas\u0131l\u0131k dahilinde.<\/p>\n

Film kesinlikle gezezgenlerin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnece\u011fine dair anlay\u0131\u015f sunuyor. Art\u0131k su gezegenlerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde, ister istemez g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131<\/em>\u2019ndaki gezegen canlan\u0131yor. Halka a\u00e7\u0131k verdi\u011fim konu\u015fmalarda, filmin g\u00f6rsellerini de s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131yorum. Gezegen yo\u011funlu\u011fundan veya nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnebilece\u011finden bahsetmek yerine sadece filmdeki gezegenleri g\u00f6steriyorum ve herkes ne anlatmak istedi\u011fim hakk\u0131nda az \u00e7ok fikir sahibi olabiliyor.<\/p>\n

Martin Rees
\n<\/strong>Kraliyet astronomu ve emekli kozmoloji ve astrofizik profes\u00f6r\u00fc, Cambridge \u00dcniv.<\/strong><\/p>\n

\u0130lk ve Son Adam \/ Y\u0131ld\u0131z Yap\u0131c\u0131 (Last and First Men \/ Star Maker)\u00a0<\/em>
\nOlaf Stapledon (1930\/1937)<\/em><\/p>\n

\"\"
Olaf Stapledon\u2019un Y\u0131ld\u0131z Yap\u0131c\u0131 kitab\u0131 (Penguin Books).<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130yi bir bilimkurgu okuyucusu olmasam da Olaf Stapledon\u2019un b\u00fcy\u00fck bir hayran\u0131y\u0131m. \u0130lk kez \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131m\u0131n ge\u00e7ti\u011fi 60\u2019larda e\u011flence niyetiyle okumu\u015ftum. Ancak \u015fimdi d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda kitaplar\u0131n son derece ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n

Stapledon\u2019un 1930\u2019lu y\u0131llarda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0130lk ve Son Adam<\/em> ile Y\u0131ld\u0131z Yap\u0131c\u0131<\/em> kitaplar\u0131 harika fikirler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u0130lk ve Son Adam<\/em>, gelecek iki milyar y\u0131l\u0131n ve ilki biz oldu\u011fumuz 18 farkl\u0131 insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn hik\u00e2yesini anlat\u0131yor. T\u00fcrler zamanla D\u00fcnya\u2019dan ayr\u0131l\u0131p farkl\u0131 gezegenlere da\u011f\u0131l\u0131yorlar. Dev bir beyne ve \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir v\u00fccuda sahip t\u00fcrlerden biri, kendi ard\u0131l t\u00fcr\u00fcn\u00fc dizayn ediyor. Yeni t\u00fcrler yaratabilen bedensiz beyin fikri son derece yarat\u0131c\u0131. Bug\u00fcn benzer fikirler hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

Y\u0131ld\u0131z Yap\u0131c\u0131<\/em> ise daha geni\u015f bir perspektiften yakla\u015f\u0131yor. Anlat\u0131c\u0131, D\u00fcnya \u00fczerinde ba\u015flay\u0131p uzaya gidiyor ve yava\u015f yava\u015f di\u011fer yerlerdeki zek\u00e2 formlar\u0131yla birle\u015fiyor. Nihayetinde y\u0131ld\u0131z yap\u0131c\u0131 ile tan\u0131\u015f\u0131p, Y\u0131ld\u0131z Yap\u0131c\u0131\u2019n\u0131n kendi evrenimizin yan\u0131 s\u0131ra \u2013bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bizimkisinden daha iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131- bir\u00e7ok ba\u015fka evren yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011freniyor. Evrenlerden biri, kuantum mekani\u011finin Everett yorumunun ilgin\u00e7 bir \u00f6nc\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Buna g\u00f6re herhangi bir kuantum belirsizli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, t\u00fcm olas\u0131l\u0131klar ger\u00e7ekle\u015fecek \u015fekilde evren b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor. Bir ba\u015fka evrende ise zaman d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir boyut yoktur. Stapledon bu evrene \u201cm\u00fczikal evren\u201d ad\u0131n\u0131 veriyor. T\u00fcm bu fikirler, kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih olan 1930\u2019lu y\u0131llar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, son derece yarat\u0131c\u0131 bir dehan\u0131n \u00fcr\u00fcnleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Jennifer Doudna
\n<\/strong>Bir gen d\u00fczenleme tekni\u011fi olan CRISPR\u2019\u0131n mucidi<\/strong><\/p>\n

Marsl\u0131 (The Martian)\u00a0<\/em>
\n(Ridley Scott, 2015)<\/em><\/p>\n

\"\"
Marsl\u0131\u2019da Matt Damon (20th Century Fox).<\/figcaption><\/figure>\n

Film, Matt Damon\u2019un canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir astronotun kum f\u0131rt\u0131nas\u0131 sonras\u0131nda Mars gezegeninde mahsur kalmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Bu noktadan sonra karakter iki b\u00fcy\u00fck sorunla y\u00fczle\u015fiyor: Bunlardan birincisi, son derece \u00e7etin \u00e7evresel ko\u015fullara sahip bu gezegende tek ba\u015f\u0131na hayatta kalmak. \u0130kincisi ise D\u00fcnya\u2019dakilerin astronotu geri getirebilmek i\u00e7in bir yol bulabilmesi.<\/p>\n

CRISPR ad\u0131 verilen, DNA dizilerini de\u011fi\u015ftirme olana\u011f\u0131 sunan genom d\u00fczenleme \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. CRISPR teknolojisini duyurdu\u011fumuz 2012 y\u0131l\u0131ndan beridir, D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda, insan h\u00fccreleri ve \u00e7e\u015fitli bitki ve hayvan t\u00fcrleri \u00fczerinde DNA dizileri de\u011fi\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Marsl\u0131\u2019y\u0131 izledikten sonra, Mars seyahatlerinde gen d\u00fczenlemesinin nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m. \u00d6rne\u011fin Matt Damon\u2019un oynad\u0131\u011f\u0131 karakter hayatta kalabilmek i\u00e7in patates yeti\u015ftiriyor. Gen d\u00fczenleme teknolojisi, patateslerin daha az suya ihtiya\u00e7 duyacak \u015fekilde yeti\u015febilmesine potansiyel olarak olanak tan\u0131maktad\u0131r ki, bu Mars ortam\u0131na daha uygun bir \u00f6zelliktir.<\/p>\n

Kendi gezenimizde \u00e7ok daha fazla sorun oldu\u011fundan dolay\u0131 maddi olanaklar\u0131m\u0131z\u0131n Mars\u2019a birka\u00e7 insan g\u00f6ndermek yerine D\u00fcnya\u2019daki problemlere yo\u011funla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi savunulsa da insan t\u00fcr\u00fc olarak ke\u015ffetmeyi seviyoruz. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Mars gibi bir gezegene gidecek olursak da bu seyahatin teknolojik ve bilimsel \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla kendi gezenemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spek\u00fclatif kurgu ile ger\u00e7ek ara\u015ft\u0131rmalar, uzun s\u00fcredir birbirini besliyor. Alan\u0131nda \u00f6nde gelen be\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131, onlara ilham veren kitap ve filmleri anlat\u0131yor. Sunu\u015f Guardian gazetesi, be\u015f biliminsan\u0131na ilham ald\u0131klar\u0131 film ve kitaplar\u0131 sormu\u015f. Okurlar\u0131m\u0131z\u0131n ilgisini \u00e7ekece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu soru\u015fturmay\u0131, https:\/\/goo.gl\/yKxgzp adresinden \u00e7evirdik. Jan Zalasiewicz Paleobiyolog, Leicester \u00dcniv. profes\u00f6r\u00fc. Nausica\u00e4\u2019n\u0131n R\u00fczg\u00e2rl\u0131 Vadisi (Nausica\u00e4 of the Valley of […]<\/p>\n","protected":false},"author":634,"featured_media":26083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3343,27,513],"tags":[2450],"class_list":["post-26082","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-172-sayi","category-bilim-kurgu","category-kitapcil","tag-bilimkurgu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t