{"id":26093,"date":"2018-06-01T00:00:59","date_gmt":"2018-05-31T21:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26093"},"modified":"2018-05-31T16:48:58","modified_gmt":"2018-05-31T13:48:58","slug":"psikanaliz-ve-whig-tarih","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/06\/01\/psikanaliz-ve-whig-tarih","title":{"rendered":"Psikanaliz ve \u201cWhig Tarih\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Psikanalitik veriler \u00fczerine \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve yeni bilgiler edinildi\u011finde bilinir ki, Freud\u2019un her biri belirli senelerce korunan ar\u015fivleri a\u00e7\u0131l\u0131yor ve mektuplar inceleniyor. <em>Freud\u2019un Belgeleri<\/em> kitab\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde hocam \u0130skender Sava\u015f\u0131r\u2019\u0131n bu konuda daha \u00f6nce verdi\u011fi bir tepki geliyor akl\u0131ma: \u201cDemek ki ar\u015fivlere birilerinin girmesine izin verilmi\u015f ya da baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00fcreleri a\u00e7\u0131lmak \u00fczere dolmu\u015f.\u201d Kitab\u0131n \u0130ngilizcesi 2011, \u00f6ncesinde 2006 y\u0131l\u0131nda da Frans\u0131zcas\u0131 yay\u0131mlan\u0131yor. Kitab\u0131 okuyanlar yahut okumaya giri\u015fenler g\u00f6recek ki \u00f6nlerinde sesi sert, g\u00fcr ve dopdolu bir metin var. Kitab\u0131n temel amac\u0131, Freud ve onun takip\u00e7ilerinin kurdu\u011fu \u201cFreud efsanesi\u201dne \u00e7ok daha yak\u0131ndan bakmak. Bu bak\u0131\u015f ise belgeci bir tutumla, oynamas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnen ta\u015flar\u0131 yerinden oynatarak m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f. Yani ilk paragrafta \u015fu d\u00fc\u015f\u00fcncemi payla\u015fabilirim ki; psikanalitik mitleri \u00e7i\u011fnemeyi seven her ki\u015fi bu kitab\u0131 \u00f6zen ve merakla okuyacak. Ancak kitaba yakla\u015fanlar\u0131n karars\u0131z kalabilece\u011fi bir k\u0131s\u0131m var. Kitap sertli\u011fi ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcrk\u00fct\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla ince bir ayr\u0131m yapmak i\u00e7in kitab\u0131n amac\u0131n\u0131n tarih\u00e7ilik mi, yoksa tarihi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek mi oldu\u011funu anlamak gerek. Elbette tarih\u00e7ilik yap\u0131yor olmak ona y\u00f6n vermekten ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Ancak birincil ama\u00e7 hangisi? Bu soruyu sormak, ilgili kitap i\u00e7in gerekli. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitab\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 her m\u00fcdahale neredeyse bir insan\u0131n anatomisini de\u011fi\u015ftirecek kuvvette. Organlar\u0131n yerini ve neden orada olduklar\u0131n\u0131 sorgular gibi psikanalizin tarihini yeni ba\u015ftan kurgulamaya aday bir kitap var elimizde.<\/p>\n<p><em>Freud Belgeleri<\/em> yo\u011fun bir S. Freud ele\u015ftirisi i\u00e7eriyor. Mektuplarda Freud\u2019un kar\u015f\u0131s\u0131nda olan pek \u00e7ok meslekta\u015f\u0131n\u0131n, dahas\u0131, onun \u201cdeli\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen pek \u00e7ok insan\u0131n var oldu\u011funu okuyorsunuz. Bu, bildi\u011finiz pek \u00e7ok Freud alg\u0131s\u0131n\u0131n tersinde bir bilgi birikimine tekab\u00fcl ediyor. Hatta Freud\u2019un \u00e7e\u015fitli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 oldu\u011funun a\u00e7\u0131k ediliyor olmas\u0131ndan \u00f6te, d\u00fc\u015f\u00fcnsel birikiminin de b\u00fcy\u00fck bir hata oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor. Bu \u201cKara kutu a\u00e7\u0131l\u0131yor!\u201d edas\u0131yla, psikanalizin tarihinin bir \u201cWhig tarih\u201de sahip oldu\u011fu i\u015fleniyor. \u201cWhig tarih\u201d, yani kazanan\u0131n perspektifinden bir tarih\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131. Kitap psikanalizin hata ve kusurlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, onun bir kazananlar tarihine sahip oldu\u011funu ifade ediyor. \u00d6rne\u011fin psikanalitik okulda s\u0131k s\u0131k dile gelen <em>Anna O<\/em> vakas\u0131n\u0131n Breuer taraf\u0131ndan tedavi edildi\u011fine dair hi\u00e7bir kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 ifade buluyor. Psikanalitik \u00f6\u011fretinin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131yan bu s\u00f6ylemlerin ayn\u0131s\u0131 r\u00fcyalar konusunda da s\u00fcr\u00fcyor. Bir di\u011fer temel ve sert ele\u015ftiri \u015fu: \u201cGe\u00e7mi\u015fle ilgilenen bir disiplin olan psikanaliz, tuhaf bir \u015fekilde kendi tarihine alerjiktir ve bu da anla\u015f\u0131labilir: Savunmas\u0131z oldu\u011fu yer tam da buras\u0131d\u0131r.\u201d (s.35)<\/p>\n<p>Bahsi ge\u00e7en kendine k\u00f6rl\u00fck meselesi, kitab\u0131n i\u00e7inde farkl\u0131 c\u00fcmlelerle ayn\u0131 anlama hizmet ediyor: \u201cAnlat\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcnce birimi asl\u0131nda yok\u201d. \u00dcstelik buna benzer pek \u00e7ok detay mektuplarda yer al\u0131yor. Buna benzer bir olay ise Freud\u2019un Martha Bernays\u2019a 28 Nisan 1885\u2019te yazd\u0131\u011f\u0131 mektupla belgeleniyor. \u00c7ok ilgin\u00e7 bir \u015fekilde Freud kendi biyograflar\u0131n\u0131n i\u015fini zorla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131na dair bir mektup yaz\u0131yor Martha\u2019ya. \u00d6ncesinde ise Freud\u2019un payla\u015fmak istemedi\u011fi verileri birilerinin eline ge\u00e7iyor. Freud olay\u0131n \u00f6fkesi i\u00e7inde \u201cBunlar\u0131n gelecek nesiller taraf\u0131ndan bilinmesini istemiyorum\u201d diyerek Marie Bonoparte\u2019a kendisi taraf\u0131ndan yollanan mektuplar\u0131n yak\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini iletiyor. Ancak Marie, Freud\u2019un bu iste\u011fini reddediyor. Bunun \u00fczerine Freud\u2019un cevab\u0131 ise kendisini bir g\u00fcn o mektuplar\u0131 imha etmeye ikna edece\u011fi \u00fczerine oluyor.<\/p>\n<p>28 Nisan 1885\u2019te Freud kendi biyograflar\u0131na \u015fu \u00fcrpertici mektubu b\u0131rak\u0131yor: \u00a0\u201c\u2026 Son on d\u00f6rt y\u0131lda ald\u0131\u011f\u0131m t\u00fcm notlar\u0131, mektuplar\u0131, bilimsel pasajlar\u0131 ve makalelerimin elyazmalar\u0131n\u0131 imha ettim. Biyograflara gelince, onlar d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn, bunu onlar i\u00e7in \u00e7ok kolay hale getirmek gibi bir niyetimiz olmad\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Kitab\u0131n iki yazar\u0131 olan Shamdasani ve Borch-Jacobsen\u2019in savlar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmelerinin yan\u0131nda, onlar\u0131 ikna edici k\u0131lmalar\u0131 ve ifade bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131 \u00e7o\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncenin alt\u0131n\u0131 belgelerle doldurmalar\u0131 \u00e7ok ilgi \u00e7ekici. Onlara g\u00f6re psikanaliz kendi tarihine dokunmakta yetersiz. Ancak bu yetersizli\u011fi kapatacak hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve efsane \u00fcretme kabiliyeti onu \u015fu anda oldu\u011fu konumda tutuyor. Peki cidden \u00f6yle mi? Bu soruya verilen cevaplar psikanalistlerin odalar\u0131nda neler oldu\u011fuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 elbette. Ancak <em>Freud Belgeleri<\/em> adl\u0131 kitab\u0131n net g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, psikanalizin, teorisinin kurulu\u015f a\u015famas\u0131ndaki kendi \u201cpisliklerini\u201d hal\u0131n\u0131n alt\u0131na itmesiyle ayakta kalmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. Bu \u201cba\u015far\u0131\u201d kimi zaman belgeleri yakarak kimi zamansa Freud\u2019a kar\u015f\u0131 gelenlerin \u201cvaka\u201d olarak sunulmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f. an\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc. Bu do\u011frultuda \u0130\u015f Bankas\u0131 Yay\u0131nlar\u0131\u2019n\u0131n, kitab\u0131n \u00e7evirmeni Reha Kulda\u015fl\u0131\u2019n\u0131n ve kitab\u0131 olu\u015fturan ekibin eme\u011fi T\u00fcrk\u00e7e literat\u00fcre bu verilerin kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131nda \u00e7ok k\u0131ymetli g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<p>Freud\u2019un ve \u00e7evresinin bireysel ge\u00e7mi\u015finin lekelerinden, d\u00fczenlenen kongrelerin ele\u015ftiriyi d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmas\u0131na, psikanalizin \u00f6nemli kavramlar\u0131 haline gelmi\u015f ifadelerin alt\u0131n\u0131n bo\u015f oldu\u011fu iddias\u0131ndan Lacan\u2019\u0131n pek \u00e7ok mektubuna <em>Freud Belgeleri<\/em>\u2019nden ula\u015fabilirsiniz. Bu kitap, psikanalizle olumlu ya da olumsuz anlamda ili\u015fki kuran her okura b\u00fcy\u00fck bir ele\u015ftiri sahas\u0131 kuruyor. Ancak kurup b\u0131rakmak yerine okuyucuyu ak\u0131nt\u0131s\u0131na davet ediyor. Ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczmek ya da ak\u0131nt\u0131ya kap\u0131lmak okurun tercihine ba\u011fl\u0131.<\/p>\n<p><em>&#8211; Freud Belgeleri, Mikkel Borch, Sonu Shamdasani, \u00c7ev. Reha Kulda\u015fl\u0131, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2018, 440 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Psikanalitik veriler \u00fczerine \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve yeni bilgiler edinildi\u011finde bilinir ki, Freud\u2019un her biri belirli senelerce korunan ar\u015fivleri a\u00e7\u0131l\u0131yor ve mektuplar inceleniyor. Freud\u2019un Belgeleri kitab\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde hocam \u0130skender Sava\u015f\u0131r\u2019\u0131n bu konuda daha \u00f6nce verdi\u011fi bir tepki geliyor akl\u0131ma: \u201cDemek ki ar\u015fivlere birilerinin girmesine izin verilmi\u015f ya da baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00fcreleri a\u00e7\u0131lmak \u00fczere dolmu\u015f.\u201d Kitab\u0131n \u0130ngilizcesi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":26094,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3343,513,36],"tags":[1151,2846],"class_list":["post-26093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-172-sayi","category-kitapcil","category-psikoloji","tag-psikanaliz","tag-sigmund-freud"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26093"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26093\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}