Okumay\u0131 s\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz andan itibaren \u00f6\u011fretmenlerimiz, ebeveynlerimiz ve kendisinin bizden ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu varsayan pek \u00e7ok \u201cb\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u201d taraf\u0131ndan \u00f6ylesine m\u00fcdahalelere maruz kal\u0131r ki okurlu\u011fumuz, Daniel Pennac\u2019\u0131n ilan etti\u011fi \u201cokur haklar\u0131\u201dna sempatiyle yakla\u015fmamak zor olmal\u0131. Pennac\u2019\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc okumama hakk\u0131, sayfa atlama hakk\u0131, bir kitab\u0131 bitirmeme hakk\u0131, tekrar okuma hakk\u0131, can\u0131n\u0131n istedi\u011fi yerde okuma hakk\u0131, y\u00fcksek sesle okuma hakk\u0131 gibi haklar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011fu \u00e7ocuk ve gen\u00e7 okur i\u00e7in zaman zaman birer m\u00fccadele konusu olmu\u015ftur. Yazar\u0131n amac\u0131 belki \u201ckafas\u0131na g\u00f6re\u201d okumak isteyenin su\u00e7luluk duygusunu hafifletmek, okuma deneyimini ona dayat\u0131lan kal\u0131plar\u0131n boyunduru\u011fundan kurtararak keyifli k\u0131lmak ve bu keyfi korumakt\u0131r. Rahatlayamay\u0131p daha ileri gitmek isteyenler mesela Ali Mert\u2019in \u201cO Bi\u00e7im Okuma Bi\u00e7imleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla konuya dair son psikolojik bariyerlerini de cesaretle yerle yeksan edebilir.<\/p>\n
San\u0131r\u0131m ben daha formal ve s\u0131k\u0131c\u0131 biri oldu\u011fum i\u00e7in \u201cokur haklar\u0131\u201d denince, t\u00fcketici haklar\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc yanlar\u0131 olmas\u0131 gereken bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015fl\u0131yorum. \u0130yi yaz\u0131lm\u0131\u015f, iyi \u00e7evrilmi\u015f, nitelikli edit\u00f6rl\u00fck hizmeti alm\u0131\u015f, kaliteli bas\u0131lm\u0131\u015f ve uygun fiyatl\u0131 kitaba kolay eri\u015fimin do\u011fal yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131m\u0131zdan biri olmas\u0131n\u0131 istemek \u00e7ok normal de\u011fil mi? \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n tarih boyunca biriktirerek bug\u00fcne getirdi\u011fi ve bug\u00fcn de geli\u015ftirmeye, b\u00fcy\u00fctmeye devam etti\u011fi miras\u0131 kimsenin kimseden esirgemeye g\u00fcc\u00fc ve yetkisi olmamal\u0131. Bug\u00fcn\u00fcn kitap, dergi vb. yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bitmek t\u00fckenmek bilmeyen sorunlar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduracak olursak, \u015fimdilik tatl\u0131 bir hayal olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Belki imk\u00e2ns\u0131z bir hayal, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cs\u0131n\u0131rs\u0131z eri\u015fim hakk\u0131\u201d dedi\u011fimizde asl\u0131nda bir kitaba sahip olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mekten de bahsetmi\u015f oluruz. Bir \u00f6mr\u00fc birka\u00e7 s\u0131k\u0131 metinle bo\u011fu\u015fmaya vakfetmek, bu ama\u00e7 i\u00e7in daha binlerce ba\u015fka metne ba\u015fvurmak ve sonunda pek az \u015fey elde edebilmi\u015f olma hissiyle y\u00fczle\u015fmek i\u015ften de\u011fildir. Erken ya\u015flardan beri iyi okuyan, okurlu\u011fa k\u0131ymet veren, s\u00fcrd\u00fcrmek isteyen, iyi kitap se\u00e7ebilen ve istedikleri kitaplar\u0131 elde etmekte zorlanmayanlar dahi, arzu ettikleri kadar ve arzu ettikleri gibi okuyamamaktan \u015fik\u00e2yet ediyorlar. Can\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ekti\u011fi gibi okuyabilmek i\u00e7in yetece\u011fini sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar zamana asla sahip olamayaca\u011f\u0131z. Demek ki tercih yapmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n okumaya te\u015fvik amac\u0131yla vakit ge\u00e7irme bi\u00e7imleri konusunda uyar\u0131ld\u0131klar\u0131na \u00e7ok \u015fahit oldum. \u201cB\u00fct\u00fcn g\u00fcn top pe\u015finde yorulaca\u011f\u0131na biraz kitap okumal\u0131s\u0131n\u201d, \u201cG\u00f6zlerini televizyondan ay\u0131r\u0131p birka\u00e7 sayfa okusan daha iyi olmaz m\u0131?\u201d Okuyan \u00e7ocuk b\u00f6yle uyar\u0131lara pek maruz kalmaz. Onun \u00e7evresinde yaratt\u0131\u011f\u0131 endi\u015fe ise genellikle kitaplar\u0131 de\u011fil de derslerini, \u00f6devlerini veya benzeri sorumluluklar\u0131n\u0131 ihmal ediyor olabilece\u011fime dairdir. Onun da kitaplar\u0131n\u0131n rakibi futbol, basketbol veya ba\u015fka oyunlard\u0131r; ama her biri kendilerine has organizasyon gerektiren u\u011fra\u015flard\u0131r. Bir top, iyi k\u00f6t\u00fc bir saha, oyun kurabilecek say\u0131da hevesli arkada\u015f vs\u2026 Belki bir kitab\u0131n sayfalar\u0131 aras\u0131nda kaybolmak t\u00fcm bunlara ihtiya\u00e7 gerektirmemesi nedeniyle \u00e7ok daha kolayd\u0131r \u00e7o\u011fu zaman. Televizyon veya m\u00fczik okumaya engel olacak kadar dikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 de\u011fildir. Ekran da s\u00fcrekli bakmak yerine ara s\u0131ra kulak vererek takip edilebilir bir yandan okurken. Bu me\u015fguliyetlerin s\u0131k\u0131 okurun \u00f6n\u00fcnde ciddi engeller olu\u015fturdu\u011funu hi\u00e7bir zaman ikna edici bulmad\u0131m. Okumaktan ger\u00e7ekten keyif almayan birininse elindeki kitab\u0131 kenara b\u0131rak\u0131p alternatifleri \u00f6ne \u00e7ekmesi son derece kolayd\u0131r. Ay\u0131p veya g\u00fcnah da de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6te yandan, bug\u00fcn art\u0131k okurlu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fckselen tehdidin yine bir ba\u015fka okuma \u00e7e\u015fidi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir d\u00f6nem \u201cson dakika\u201d haberleriyle, bilmem kimden \u201c\u00e7arp\u0131c\u0131\u201d itiraflarla, herhangi bir konudaki \u201c\u00f6nemli\u201d geli\u015fmelerle, \u201c\u015fok\u201d a\u00e7\u0131klamalarla birer haber ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye ve s\u00fcrekli ekran kar\u015f\u0131s\u0131nda tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. H\u00e2l\u00e2 televizyon izleme oranlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olsa da, bu konuda belli bir e\u015fi\u011fin a\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131z ise neredeyse elimizin uzant\u0131s\u0131 yeni birer uzva d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u201cTelefon ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d gibi patolojilerden giderek daha s\u0131k bahsediliyor. Ba\u011f\u0131ml\u0131 olanla olmayan\u0131n nas\u0131l ay\u0131rt edilece\u011fi de pek belirgin de\u011fil. \u0130leti\u015fim imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n getirdi\u011fi s\u0131n\u0131rs\u0131z \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131kla e\u015fimiz, \u00e7ocu\u011fumuz, annemiz, patronumuz, \u015fefimiz, \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131m\u0131z, m\u00fc\u015fterimiz bizden s\u00fcrekli ula\u015f\u0131labilir olmam\u0131z\u0131 bekliyor. Tabii ki hislerimiz kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131. Biz de onlardan bekliyoruz. Bir telefon hatt\u0131, bir IP numaras\u0131 ve bu iki numara \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fan milyonlarca g\u00f6r\u00fcnmez a\u011f ile birbirimize ba\u011flanm\u0131\u015f durumday\u0131z. Ayn\u0131 zamanda \u00f6lesiye okuyoruz. 24 saat internet eri\u015fimine a\u00e7\u0131k telefonlar\u0131m\u0131z sayesinde her an kolayca eri\u015febildi\u011fimiz \u201cson haberler\u201d, arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n veya sosyal medyada takip etti\u011fimiz kullan\u0131c\u0131lar\u0131n dikkatimizi \u00e7ekmek \u00fczere bizi y\u00f6nlendirdikleri yaz\u0131lar, makaleler, r\u00f6portajlar, raporlar. Bu s\u00fcrpriz metinlerin ger\u00e7ekten okunmaya de\u011fer olanlar\u0131n\u0131 s\u00fczmeyi \u00f6\u011frenemeyip hepsini birlikte araya kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131k\u00e7a okur olarak kendi yolculuklar\u0131m\u0131z\u0131 ertelemeye, geciktirmeye devam ediyoruz. Belki de haddinden fazla okudu\u011fumuz i\u00e7in \u201cokuyam\u0131yoruz\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Okumay\u0131 s\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz andan itibaren \u00f6\u011fretmenlerimiz, ebeveynlerimiz ve kendisinin bizden ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu varsayan pek \u00e7ok \u201cb\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u201d taraf\u0131ndan \u00f6ylesine m\u00fcdahalelere maruz kal\u0131r ki okurlu\u011fumuz, Daniel Pennac\u2019\u0131n ilan etti\u011fi \u201cokur haklar\u0131\u201dna sempatiyle yakla\u015fmamak zor olmal\u0131. Pennac\u2019\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc okumama hakk\u0131, sayfa atlama hakk\u0131, bir kitab\u0131 bitirmeme hakk\u0131, tekrar okuma hakk\u0131, can\u0131n\u0131n istedi\u011fi yerde okuma hakk\u0131, y\u00fcksek sesle okuma […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":26106,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3343,545,515],"tags":[275,955],"class_list":["post-26105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-172-sayi","category-edebiyat","category-nautilus","tag-edebiyat","tag-okumak"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/74"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}