{"id":26363,"date":"2018-07-10T07:20:29","date_gmt":"2018-07-10T04:20:29","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26363"},"modified":"2018-07-08T20:28:37","modified_gmt":"2018-07-08T17:28:37","slug":"noronlar-yasam-boyu-yenileniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/07\/10\/noronlar-yasam-boyu-yenileniyor","title":{"rendered":"N\u00f6ronlar ya\u015fam boyu yenileniyor"},"content":{"rendered":"

Cell <\/em>dergisinde yay\u0131mlanan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, insan beyninin kavrama ve hareketle ilgilenen b\u00f6lgesi striyatumdaki belirli n\u00f6ronlar ya\u015fam boyunca yenileniyor. \u00d6nceden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insan n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n kemirgenler ve insan d\u0131\u015f\u0131ndaki primatlardan daha az yenilendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u015eimdi ise, insanlarla di\u011fer memelilerde n\u00f6ronlar\u0131n beynin farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde yenilendi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, \u00f6\u011frenme ve di\u011fer \u00fcst seviyeli bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerin k\u00f6kenleri konusunda \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furabilecek bir bulgu.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan biri, \u0130sve\u00e7\u2019te bulunan Karolinska Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden n\u00f6robilimci Jonas Fris\u00e9n. Fris\u00e9n\u2019e g\u00f6re yeni n\u00f6ronlar insan beyninin di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile b\u00fct\u00fcnle\u015fik halde ve ba\u015fka hayvanlara k\u0131yasla insanda, benzersiz bir n\u00f6rogenez (h\u00fccre do\u011fumu) dokusu mevcut. Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nde geli\u015fimsel n\u00f6robiyoloji alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan Arnold Kriegstein ise ara\u015ft\u0131rman\u0131n, striyatumda yeti\u015fkin n\u00f6rogenezin ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi oldu\u011funu belirtiyor ve ekliyor: \u201cBu bulgu, gelecekte bir g\u00fcn, hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f beyni onarmak \u00fczere bu h\u00fccrelerin bir bi\u00e7imde kullan\u0131labilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini yeniden g\u00fcndeme getirdi. \u201d<\/p>\n

Daha \u00f6nce, insan d\u0131\u015f\u0131ndaki memelilerde beynin iki b\u00f6lgesinde yeti\u015fkin n\u00f6rogenezin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6sterilmi\u015fti: Haf\u0131za ile ilgili k\u0131s\u0131m olan hipokampusta ve koku duyusunu i\u015fleten burun so\u011fan\u0131nda. N\u00f6ronal progenit\u00f6r h\u00fccreler, burun so\u011fan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere beynin subventrik\u00fcler zon (SVZ) ad\u0131 verilen k\u0131sm\u0131nda meydana gelir. Ayr\u0131ca insanda n\u00f6roblastlar da SVZ\u2019de \u00fcretilebilir fakat bu h\u00fccreler asla burun so\u011fan\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaz. Fris\u00e9n ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n hipotezi ise, insanda SVZ\u2019de \u00fcretilen n\u00f6roblastlar\u0131n burun so\u011fan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131na, yak\u0131nlar\u0131ndaki striyatum ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftikleri y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n

Koku alma duyusuna di\u011fer pek \u00e7ok memeliden daha az ba\u011fl\u0131 oldu\u011fumuzu ve onlara g\u00f6re bu duyumuzun daha az geli\u015fti\u011fini, fakat bili\u015fsel esneklik ve uyum g\u00f6sterebilme konusunda da bizlerin \u00e7ok daha geli\u015fkin oldu\u011funu vurgulayan Fris\u00e9n, \u201cStriyatumdaki yeni n\u00f6ronlar\u0131n geli\u015fkin oldu\u011fumuz i\u015flevler i\u00e7in katk\u0131 yap\u0131yor olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almak cezbedici\u201d diyor.<\/p>\n

Fris\u00e9n\u2019in ekibi, striyatumdaki n\u00f6ronlar\u0131n do\u011fu\u015ftan m\u0131 geldi\u011fi yoksa yeti\u015fkinlikte mi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in pek \u00e7ok teknik kulland\u0131lar. \u00d6ncelikle, insan beynine dair yay\u0131mlanm\u0131\u015f transkriptom analizleriyle birlikte \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 beyinleri de incelediler. Bu incelemelerde i\u015faret\u00e7i n\u00f6roblastlar, \u00e7e\u015fitli ya\u015flardaki beyinlerin striyatumlar\u0131nda oldu\u011fu kadar SVZ ve hipokampuslar\u0131nda da artt\u0131lar. Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar n\u00f6ronlar ya\u015fland\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kan bir pigment olan lipofusin birikimini g\u00f6rmek i\u00e7in \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 beyindeki n\u00f6ronlar\u0131 incelediler. \u0130\u015faret\u00e7i n\u00f6roblastlarda bu birikim ya \u00e7ok azd\u0131 ya da yoktu, ki bu bulgu onlar\u0131n gen\u00e7 oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yordu.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 zamanda hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f kanser hastalar\u0131n\u0131n beyin dokular\u0131n\u0131 analiz etti. Kanser hastalar\u0131na bazen, k\u00f6t\u00fc h\u00fccreleri radyasyon terapisine duyarl\u0131 hale getirmek i\u00e7in, DNA i\u00e7inde b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir molek\u00fcl olan iyodo-deoksiuridin (IdU) verilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, striyatum ve hipokampus b\u00f6l\u00fcmlerinde IdU seviyesinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlediler. Bu bulgu, art\u0131\u015f\u0131n g\u00f6zlemlendi\u011fi beyin b\u00f6lgelerindeki baz\u0131 h\u00fccrelerin kanser terapisi s\u0131ras\u0131nda olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n

Son olarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 beyinleri, Karbon14 radyotarihleme y\u00f6ntemiyle tarihlendirdiler. Genomik DNA ile b\u00fct\u00fcnle\u015fen 14C yo\u011funlu\u011funu de\u011ferlendiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir h\u00fccrenin do\u011fum zaman\u0131n\u0131 belirleyebiliyor. \u00c7e\u015fitli ya\u015f aral\u0131klar\u0131ndaki beyinlerden al\u0131nan 14C bilgileri, striyatumda bulunan intern\u00f6ronlar\u0131n d\u00fczenli olarak yer de\u011fi\u015ftirdiklerini g\u00f6sterdi. Bu durumun sadece bir istisnas\u0131 vard\u0131: N\u00f6rodejeneratif bir hastal\u0131k olan ve stratiyumu etkileyen Huntington hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ileri seviyesindeki insanlar\u0131n beyinlerinde bu durum g\u00f6zlemlenmedi. Bu beyinlerin striyatumlar\u0131nda, yeti\u015fkinlikte \u015fekillenmi\u015f n\u00f6ron say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131 ya da hi\u00e7 bulunmuyordu.<\/p>\n

Kriegstein\u2019e g\u00f6re ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir sonraki ad\u0131mda di\u011fer hayvanlar\u0131n striyatumundaki n\u00f6ronal yenilenmeyi incelemeliler: \u201c\u0130nsan d\u0131\u015f\u0131ndaki primatlar\u0131n striyatumuna g\u00f6z atmak \u00f6nemli olacakt\u0131r, ki san\u0131yorum onlarda da benzer bir durum g\u00f6zlenecektir. \u201d E\u011fer bulgular n\u00f6ronal yenilenmenin sadece insan striyatumunda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6sterirse, bu ara\u015ft\u0131rma, insan ve di\u011fer t\u00fcrler aras\u0131ndaki bili\u015fsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak Fris\u00e9n ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n bulgular\u0131, onar\u0131c\u0131 t\u0131p ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n tedavisini etkileyebilir. Kriegstein, sadece intern\u00f6ron yerine, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli h\u00fccrelerin \u00fcretilmesi i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n SVZ k\u0131sm\u0131n\u0131 manip\u00fcle edebileceklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Belki bir g\u00fcn SVZ\u2019de \u00fcretilen progenit\u00f6r n\u00f6ronlar, farkl\u0131 y\u00f6nlere gitmeleri i\u00e7in uyar\u0131larak beyindeki hasar ve bozulmalar onar\u0131labilir. Fris\u00e9n\u2019in a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015fimdilik stratiyal intern\u00f6ronlara ve yeti\u015fkin n\u00f6rogenezin beyin i\u015flevlerinde oynayabilece\u011fi role ili\u015fkin yenilenmi\u015f bir anlay\u0131\u015f ar\u0131yorlar. Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nden n\u00f6robilimci Hongjun Song\u2019a g\u00f6re ise bu, t\u00fcm alan i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma olacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cell dergisinde yay\u0131mlanan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, insan beyninin kavrama ve hareketle ilgilenen b\u00f6lgesi striyatumdaki belirli n\u00f6ronlar ya\u015fam boyunca yenileniyor. \u00d6nceden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insan n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n kemirgenler ve insan d\u0131\u015f\u0131ndaki primatlardan daha az yenilendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u015eimdi ise, insanlarla di\u011fer memelilerde n\u00f6ronlar\u0131n beynin farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde yenilendi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, \u00f6\u011frenme ve di\u011fer \u00fcst seviyeli bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerin k\u00f6kenleri konusunda \u00f6nemli […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":26367,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[159,19,21,35],"tags":[254,3400,2351],"class_list":["post-26363","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-122-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-noroloji","tag-beyin","tag-norobiyoloji","tag-noronlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t