{"id":26561,"date":"2014-01-01T16:35:41","date_gmt":"2014-01-01T14:35:41","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26561"},"modified":"2018-06-07T16:56:37","modified_gmt":"2018-06-07T13:56:37","slug":"nereden-geliyoruz-yasamin-kokeni-sorunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/01\/01\/nereden-geliyoruz-yasamin-kokeni-sorunu","title":{"rendered":"Nereden geliyoruz? Ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni sorunu"},"content":{"rendered":"

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f<\/em><\/strong>: <\/em>Evrimciler ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, evrim kuram\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r ve do\u011fa\u00fcst\u00fc bir varl\u0131k eliyle do\u011frudan ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir yarat\u0131l\u0131\u015f eylemi olmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n

Evrimci g\u00f6r\u00fc\u015f<\/em><\/strong>: <\/em>Ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni, hakk\u0131nda \u00e7ok az ipucuna sahip oldu\u011fumuz karma\u015f\u0131k bir problemdir. Bu problem bilim taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr ya da \u00e7\u00f6z\u00fclmez, ancak bu durum ne evrim kuram\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fine zarar verir, ne de do\u011fa\u00fcst\u00fc varl\u0131klar\u0131n bulundu\u011fu anlam\u0131na gelir.<\/em><\/p>\n

\u00c7eviren: <\/strong>Osman Altun<\/p>\n

Bu yaz\u0131da ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni sorununa dair, bir yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131y\u0131 y\u00fczeysel olarak \u00e7ok mutlu edebilecek, olduk\u00e7a ku\u015fkucu bir yakla\u015f\u0131m sergilenecek. Ancak tersine, konuya dair bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m, sorun ger\u00e7ekten \u00e7ok zor olmas\u0131na ra\u011fmen, onunla ak\u0131lc\u0131 ve bilimsel bir y\u00f6ntemle ba\u015f edebilece\u011fimiz y\u00f6n\u00fcnde. \u015eimdiye kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f olmam\u0131z gelece\u011fe dair hi\u00e7bir \u015fey ifade etmez ve kar\u015f\u0131 tarafa pe\u015fin bir zafer kazand\u0131rmaz. E\u011fer okuyucu a priori ideolojik pozisyonlar almak yerine ger\u00e7ekten anlamak istiyorsa, bilimsel ara\u015ft\u0131rman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na dair sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n, konunun ele al\u0131nmas\u0131nda temel bir \u00f6neme sahip oldu\u011funu hat\u0131rlatmak isterim.<\/p>\n

Bu konu neden \u00f6nemli?<\/strong><\/p>\n

Bilim do\u011fal d\u00fcnyaya dair sorular\u0131m\u0131za ak\u0131lc\u0131 bir y\u00f6nden yan\u0131t verir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rman\u0131n temel \u00f6\u011felerinden biri, ara\u015ft\u0131r\u0131lan g\u00f6r\u00fcng\u00fcn\u00fcn tekrar edilebilirli\u011fidir. D\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni \u00fczerine bitmeyen tart\u0131\u015fman\u0131n en zor taraf\u0131 belki de budur. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan iddia edilenin aksine, bu mesele tamamen do\u011fal d\u00fcnyayla ilgili bir problemdir, hatta ger\u00e7ekte evrenin k\u00f6keni sorunuyla birlikte en esasl\u0131 birka\u00e7 problemden biridir. Ara\u015ft\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etti\u011fimiz olaylar tan\u0131m gere\u011fi tekil olaylard\u0131r. Ya\u015fam evrende, belki kom\u015fu evrenimizde bile, birden fazla defa ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilir ancak \u015fimdiye kadar inceleyebilece\u011fimiz tek bir \u00f6rne\u011fe sahibiz. Bizim anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda ya\u015fam\u0131n kesinlikle bulundu\u011fu tek yer, bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z D\u00fcnya\u2019d\u0131r.<\/p>\n

Sorunun temeline inmeden \u00f6nce, daha da temel bir soruya yan\u0131t verelim: Neden bu konuyu \u00f6nemsiyoruz? \u00dc\u00e7 neden sayabilirim. Birincisi, ya\u015fam\u0131n do\u011fal yollarla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kesin olarak tespit edilirse bunun herhangi bir dini inan\u00e7 i\u00e7in derin sonu\u00e7lar\u0131 olacakt\u0131r. H\u0131ristiyanlar\u0131n ve di\u011fer k\u00f6ktencilerin bu gizemin do\u011fa\u00fcst\u00fc olmayan yollarla a\u00e7\u0131klanmas\u0131na bu kadar muhalefet etmesinin nedeni budur. \u0130kincisi, ya\u015fam\u0131n evrende ba\u015fka bir yerde olu\u015fup D\u00fcnya\u2019ya geldi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 (bu yaz\u0131da de\u011finece\u011fim ihtimallerden biri) do\u011frudan evrende ba\u015fka bir yerlerde de ya\u015fam\u0131n oldu\u011fu ve bunun d\u00fcnyam\u0131za has bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelecektir. Bu, insan-merkezcili\u011fe Galileo ve Kopernik\u2019in birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l \u00f6nce d\u00fcnyan\u0131n evrenin merkezi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stererek vurdu\u011fu darbeden daha a\u011f\u0131r bir darbe olacakt\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve belki de en \u00f6nemlisi, insan t\u00fcr\u00fc nihayet \u201cNereden geliyoruz?\u201d sorusuna verilmi\u015f do\u011fru d\u00fczg\u00fcn bir yan\u0131ta sahip olacakt\u0131r.\u00a0 Bu soru, seversiniz ya da sevmezsiniz, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f tarih d\u00f6neminin (belki de bundan \u00e7ok daha \u00f6ncesinden beri), felsefe, bilim ve sanat tarihimizin en zorlay\u0131c\u0131 sorusudur. B\u00fct\u00fcn bu nedenler bir insana bu sorun \u00fczerine kafa yormak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa,\u00a0 o ki\u015finin \u201cmerak duygusu\u201d ile ilgili n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n tamire ihtiyac\u0131\u00a0 var demektir.<\/p>\n

\"\"
Ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in basit ve ilkel bir \u015fey ar\u0131yoruz.<\/figcaption><\/figure>\n

Eldekilerden \u00e7ok daha ilkel bir \u015fey ar\u0131yoruz<\/strong><\/p>\n

Bir yanl\u0131\u015f kan\u0131y\u0131 d\u00fczelterek ba\u015flayay\u0131m. Elimizde erken d\u00f6nem atalar\u0131m\u0131z\u0131n neye benzedi\u011fini s\u00f6ylemek i\u00e7in inceleyebilece\u011fimiz modern d\u00f6nemde ya\u015fayan herhangi bir ilkel organizma yok. Do\u011fru, vir\u00fcslerden bakterilere ve c\u0131v\u0131k mantarlara kadar etrafta bir\u00e7ok basit organizmaya rastl\u0131yoruz. Ancak c\u0131v\u0131k mantarlar \u00f6karyot<\/strong> olup (taksonomik a\u00e7\u0131dan kesin olmasa da) h\u00fccresel yap\u0131lar\u0131 ve metabolizmalar\u0131 bir hayvan veya bitkiden farkl\u0131 de\u011fildir (mantarlara benzerler ama yak\u0131n bir akrabal\u0131klar\u0131 yoktur). Ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenini anlamak i\u00e7in \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahiptirler. Bakteriler prokaryottur<\/strong>, yani h\u00fccreleri bir\u00e7ok ya\u015fam formundan daha basit bir yap\u0131ya sahiptir. Ancak 3 milyar y\u0131ldan fazla bir s\u00fcredir etraftalar ve \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na \u00e7ok dayan\u0131kl\u0131, inan\u0131lmaz etkin bir metabolizmaya sahip, \u00e7ok karma\u015f\u0131k birer \u00fcreme makinesi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Bu kadar uzun s\u00fcredir h\u0131zla \u00e7o\u011falm\u0131\u015f olmalar\u0131 \u015fans eseri de\u011fil. Yani bakteriyi ilkel ya\u015fama bir \u00f6rnek olarak almam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Son olarak vir\u00fcsler en basit ya\u015fam formlar\u0131ndan biridir; o kadar basitlerdir ki baz\u0131 biyologlar onlar\u0131n \u201ccanl\u0131\u201d olduklar\u0131ndan bile \u015f\u00fcphe duyarlar. Evrimsel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda vir\u00fcsler sahneye sonradan \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Vir\u00fcsler, bir proteine sar\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck n\u00fckleik asit par\u00e7alar\u0131ndan olu\u015fur. Sadece bir ev sahibi h\u00fccrenin i\u00e7erisinde ya\u015fayabilirler, \u00f6nceden var olan h\u00fccrelerden meydana gelirler ve \u00fcremek i\u00e7in tamamen ev sahibinin metabolizmas\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. \u00c7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, problemimiz ilk ya\u015fam formunun nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu oldu\u011fundan, ancak var olan bir h\u00fccrenin i\u00e7erisinde ya\u015fayabilen bir formdan yararlanamay\u0131z. Evet, ger\u00e7ekten basit bir \u015fey ar\u0131yoruz ama ayn\u0131 zamanda kendine yeterli ve ger\u00e7ekten<\/strong> ilkel bir \u015fey olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Uzun bir s\u00fcre y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131 \u2018k\u0131zg\u0131n Zeus\u2019un tasarrufu san\u0131yorduk<\/strong><\/p>\n

Elbette, bir ihtimal daha var. Hi\u00e7bir ciddi bilimsel tart\u0131\u015fma do\u011fa\u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131klamalar bar\u0131nd\u0131ramaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce de de\u011finildi\u011fi gibi bilimin zorunlu temel varsay\u0131m\u0131, tanr\u0131 gibi \u015feylere m\u00fcracaat etmeden, d\u00fcnyan\u0131n sadece fiziksel olgularla a\u00e7\u0131klanabilece\u011fidir. Ancak burada yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k ve iddialar\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuz i\u00e7in \u201cTanr\u0131\u201d sorunsal\u0131 da bu tart\u0131\u015fmaya girmelidir. Rasyonalizmin kurgusal arketipi Sherlock Holmes\u2019un s\u00f6yledi\u011fi gibi, \u201cimk\u00e2ns\u0131z\u0131 eledi\u011finde, geriye kalan, m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmese bile, ger\u00e7ek olmal\u0131d\u0131r\u201d yani ger\u00e7ek, pekala ya\u015fam\u0131n do\u011fa\u00fcst\u00fc bir k\u00f6keni oldu\u011funu da s\u00f6yleyebilir.<\/p>\n

\"\"
Uzun bir s\u00fcre y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair bir bilgiye sahip de\u011fildik, zamanla biriken bilimsel bilgi, Zeus\u2019un k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kurulan teoriyi \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr!<\/figcaption><\/figure>\n

Britanyal\u0131 astrofizik\u00e7i Fred Hoyle gibi temiz bir \u015f\u00f6hrete sahip baz\u0131 bilim insanlar\u0131 bile D\u00fcnya\u2019daki ya\u015fam\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 i\u00e7in do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eden \u00f6nermelerde bulunmu\u015ftur. Hoyle, \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131 Chandra Wickramasinghe ile birlikte, hangi ama\u00e7la oldu\u011fu belirgin olmamakla birlikte, mikro\u00e7ipten bir \u00e7e\u015fit yarat\u0131c\u0131n\u0131n evrende dola\u015farak oraya buraya ya\u015fam\u0131n tohumlar\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Tamamen farkl\u0131 ama yine de benzer bir sav Duane Gish gibi baz\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan da savunulmu\u015ftur. Gish vakas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, \u0130ncil<\/em>\u2019in insan t\u00fcr\u00fcn\u00fc ve d\u00fcnyay\u0131 ki\u015fisel bir dokunu\u015fla 6 g\u00fcnde yaratt\u0131\u011f\u0131 klasik Tanr\u0131 fikridir.<\/p>\n

Elbette Gish ve Hoyle\u2019un konumlar\u0131nda can al\u0131c\u0131 bir problem bulunmaktad\u0131r: Her ikisini de destekleyen en ufak bir kan\u0131t bile yoktur. Daha \u00f6tesi, en az\u0131ndan Gish\u2019in sav\u0131 yanl\u0131\u015flanabilir ve yanl\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmi\u015ftir: Bu teorinin en temel noktalar\u0131ndan birisi D\u00fcnya\u2019n\u0131n sadece birka\u00e7 bin ya\u015f\u0131nda oldu\u011fudur, ancak jeoloji uzun s\u00fcre \u00f6nce D\u00fcnya\u2019n\u0131n ger\u00e7ek ya\u015f\u0131n\u0131n milyarlarca y\u0131lla \u00f6l\u00e7\u00fclece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Hoyle\u2019un a\u00e7\u0131klamas\u0131 ise b\u00fct\u00fcn bilimd\u0131\u015f\u0131 savlarla ayn\u0131 damgay\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r; bu sav \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclebilir de\u011fildir. Hi\u00e7bir deney Britanyal\u0131 biliminsan\u0131n\u0131n sav\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctemez, bu da tan\u0131m gere\u011fi sav\u0131n\u0131n bilimin alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6sterir (tabii bu imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmez).<\/p>\n

\u00d6yleyse, ya\u015fam\u0131n \u00f6zel olarak yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair herhangi bir olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yekten reddetmeli miyiz? Asl\u0131nda, hay\u0131r. \u0130nan\u0131lmaz ve mant\u0131ks\u0131z olsa da, h\u00e2l\u00e2 teorik olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenine dair Hoyle tarz\u0131 bir do\u011fa\u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131klamay\u0131 se\u00e7meden \u00f6nce yine de akl\u0131m\u0131zda tutmam\u0131z gereken iki \u015fey var. Birincisi ya\u015fam\u0131n D\u00fcnya\u2019da do\u011fal yollarla nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair elimizde ger\u00e7ekten hi\u00e7bir ipucu olmamal\u0131d\u0131r ve hatta prensip olarak bunun do\u011fal yollarla bulunmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6rece\u011fimiz gibi, durum biraz kar\u0131\u015f\u0131k olmakla beraber o kadar da umutsuz de\u011fil. \u0130kincisi, daha \u00f6nce de\u011findi\u011fim \u00fczere, pozitif<\/strong> kan\u0131t\u0131 yok diye bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in do\u011fa\u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131klamalara ba\u015fvuramay\u0131z. B\u00f6yle varsaymak ad ignorantiam <\/em>hilesine yeltenmek, yani kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131n konu hakk\u0131ndaki bilgisizli\u011fini, kendi hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat i\u00e7in kullanmak demektir. Daha \u00f6tesi, uzun bir s\u00fcre y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair bir bilgiye sahip de\u011fildik, zamanla biriken (bilimsel) bilgi, Zeus\u2019un k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kurulan teoriyi \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sonu\u00e7 olarak, daha iyi bir yan\u0131ta sahip olmasayd\u0131k bile, do\u011fa\u00fcst\u00fcc\u00fclerin kendi konumlar\u0131yla ilgili, ufac\u0131k da olsa pozitif bir kan\u0131t sunmu\u015f olmalar\u0131 gerekirdi. Bu olmadan en iyi ikinci se\u00e7enek ge\u00e7ici s\u00fcreyle \u201cbilmiyorum\u201d demektir.<\/p>\n

\u201cD\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131ndan geldi\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n

Ya\u015fam\u0131n k\u00f6keniyle ilgili di\u011fer bir a\u00e7\u0131klama da, -1950lerin eski moda bilimkurgu film ya da dergilerinin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi- ya\u015fam\u0131n D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131ndan geldi\u011fidir. Enteresand\u0131r, Hoyle ve Wickramasinghe bu alanda da tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve ya\u015fam\u0131n y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 evrendeki gaz ve toz bulutlar\u0131n\u0131n ya da belki de bir kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131n ikram\u0131 olabilece\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ayr\u0131ca di\u011fer bir biliminsan\u0131 (ayn\u0131 zamanda eski bir fizik\u00e7i, ki eminim bu sadece bir rastlant\u0131) Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc sahibi Francis Crick de \u201cuzayl\u0131\u201d teorisine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Crick, Hoyle\u2019un yarat\u0131c\u0131 hipotezine benzer bir \u015fekilde, uzayl\u0131lar\u0131n galaksiye ya\u015fam tohumu ekti\u011fi fikrini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Do\u011fa\u00fcst\u00fcc\u00fc di\u011fer a\u00e7\u0131klamalar\u0131n tersine Hoyle ve Wickramasinghe\u2019nin hipotezi (daha \u00f6nce s\u00f6z\u00fc edilen sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc Crick\u2019inki de\u011fil), en az\u0131ndan prensip olarak deneysel do\u011frulamaya a\u00e7\u0131kt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6reli olarak daha kesin \u00f6ng\u00f6r\u00fclere sahiptir. E\u011fer do\u011fruysa, y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 evrende ve\/veya kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar\u0131n i\u00e7erisinde \u00e7ok say\u0131da organik bile\u015fik bulabilmeliyiz. Bu beklentilerin her ikisi de y\u00fczeysel olarak do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cY\u00fczeysel olarak\u201d dememin sebebi, bu ortamda astronomlar taraf\u0131ndan bulunan bile\u015fiklerin \u00e7ok basit, D\u00fcnya\u2019daki karbon temelli ya\u015fama kaynakl\u0131k edemeyecek kadar basit olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bunun \u00f6tesinde, y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 organik bile\u015fikler, ya\u015fayan organizmalar\u0131n tipik organik bile\u015fiklerinin aksine rastlant\u0131sal kiralite \u00f6zellikleri g\u00f6sterirler. Kiral \u00f6zellik, herhangi bir kimyasal yap\u0131n\u0131n atom ve molek\u00fcllerinin \u00fc\u00e7 boyutlu yap\u0131s\u0131yla ilgilidir. \u00d6rne\u011fin proteinlerin yap\u0131ta\u015f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn amino asitler, teorik olarak birbirinin aynadaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olan iki tiptedir. Bunlar, \u201csol elli\u201d ve \u201csa\u011f elli\u201d formlar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r, kimyasal olarak ayn\u0131 karakteristi\u011fe sahiptirler ve bu y\u00fczden fiziksel-kimyasal olarak birinin di\u011ferinden daha fazla olmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir neden yoktur. Bu nedenle uzayda veya meteorlarda \u201csol elli\u201d ve \u201csa\u011f elli\u201d organik (karbon bazl\u0131 bile\u015fiklerin ortak ad\u0131) bile\u015fiklere ayn\u0131 oranda rastlan\u0131r. Bu durum, D\u00fcnya\u2019da ya\u015fayan organizmalar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc tek tip organik bile\u015fik kullanmaktad\u0131rlar. E\u011fer ya\u015fam ger\u00e7ekten uzaydan gelseydi, bu tarz bir \u201ckiralasimetri\u201dye uzaydaki organik maddelerde de rastlanmas\u0131 gerekirdi (ya da uzaydaki simetrik maddelerin D\u00fcnya\u2019daki asimetrik hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flayan bir mekanizma bulunmas\u0131 gerekirdi). Muhtemel olan, kuyruklu y\u0131ld\u0131zlar\u0131n D\u00fcnya\u2019ya -ve muhtemelen evrendeki di\u011fer gezegenlere- ya\u015fam\u0131n temeli olan baz\u0131 molek\u00fclleri, ba\u015fta su olmak \u00fczere getirmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ancak bu, ya\u015fam\u0131n uzayda olu\u015fup D\u00fcnya\u2019ya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekten \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Uzaydan gelen ya\u015fam hipotezine ikinci can al\u0131c\u0131 itiraz devaml\u0131l\u0131k problemidir. E\u011fer kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar ve meteorlar birka\u00e7 milyar y\u0131l \u00f6nce D\u00fcnya\u2019ya ya\u015fam formlar\u0131 getirdiyse, \u015fimdi neden yapm\u0131yorlar? Meteorlar gezegenimizi ve G\u00fcne\u015f sistemindeki kom\u015fular\u0131m\u0131za d\u00fczenli olarak bombard\u0131man yapmaktad\u0131r ancak \u015fimdiye kadar bunlar\u0131n i\u00e7erisinde hi\u00e7bir ya\u015fayan organizmaya veya karma\u015f\u0131k organik molek\u00fcle rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fteki \u201cya\u015fam du\u015fu\u201dnun durdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in hi\u00e7bir neden yoktur. Gezegenimizdeki ilksel ya\u015fam\u0131n olu\u015ftu\u011fu \u015fartlar de\u011fi\u015fmi\u015f olmakla beraber (atmosfer bile\u015fimindeki \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler ya da \u015fu anda ya\u015fayan organizmalarla ya\u015fayacaklar\u0131 muhtemel rekabet sebebiyle), G\u00fcne\u015f sistemini \u00e7evreleyen uzay muhtemelen pek de\u011fi\u015fmemi\u015f olmamal\u0131d\u0131r ve bu Hoyle, Crick ve benzerlerinin savlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir gedik a\u00e7ar.<\/p>\n

Ya\u015fam\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 d\u00fcnya \u00f6tesine g\u00f6t\u00fcren teorilerle ilgili bir ba\u015fka d\u00fc\u015f\u00fcnce de, bu teorilerin en az\u0131ndan do\u011fa felsefesinin en eski ve sayg\u0131de\u011fer prensiplerinden birini, Occam\u2019\u0131n usturas\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fidir. T\u00fcm d\u00fcnyad\u0131\u015f\u0131 hipotezler yine de organik kimyaya dayand\u0131\u011f\u0131ndan ve \u00f6rne\u011fin \u201cya\u015fam tohumlar\u0131\u201dn\u0131n, pek \u00e7ok g\u00f6kta\u015f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na geldi\u011fi gibi yan\u0131p yok olmadan, D\u00fcnya atmosferinde g\u00fcvenli bir ge\u00e7it bulmu\u015f olmas\u0131 gibi daha \u00f6te varsay\u0131mlar\u0131 gerektirdi\u011finden Occam\u2019\u0131n kural\u0131n\u0131 ihlal ederler. \u00d6te yandan, evrenin Occam\u2019\u0131n kural\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi bi\u00e7imde davranmas\u0131n\u0131n da ger\u00e7ek bir g\u00fcvencesi yoktur. Usturan\u0131n daha karma\u015f\u0131k ve daha az olas\u0131 alternatifler kar\u015f\u0131s\u0131nda daha basit a\u00e7\u0131klamalardan yana a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koymas\u0131, kesin de\u011fil, i\u011freti ve duruma ba\u011fl\u0131 bir arg\u00fcman olacakt\u0131r.<\/p>\n

Son olarak, ya\u015fam\u0131n D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve buraya geldi\u011fini kabul etsek bile, yine de ya\u015fam\u0131n nas\u0131l<\/strong> ba\u015flad\u0131\u011f\u0131yla ilgili bir yan\u0131ta ula\u015fm\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmemiz gerekir. Sadece sorun, uzak ve ula\u015f\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z bir yere \u00f6telenmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n

Miller deneyi<\/strong><\/p>\n

Tanr\u0131lar\u0131 ve uzay teorilerini d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakt\u0131ktan sonra -en az\u0131ndan \u015fimdilik- gezegenimizdeki ya\u015fam\u0131n k\u00f6keniyle ilgili bize ipucu verebilecek o geleneksel biyokimya ve biyolojiyle ba\u015f ba\u015fa kal\u0131r\u0131z. Bu alandaki bilimsel ara\u015ft\u0131rman\u0131n tarihi uzun ve b\u00fcy\u00fcleyicidir. Ser\u00fcven 1920\u2019lerde Rus biliminsan\u0131 Alexander Oparin ve onun, modern proteinlerin \u00f6nc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen, \u00e7o\u011funlukla \u015feker ve polipeptitlerden olu\u015fan organik madde damlalar\u0131, yani koaservatlar\u0131yla ba\u015flar. Britanyal\u0131 biyolog J. B. S. Haldane ile birlikte \u201cilksel \u00e7orba\u201d -atmosferik gazlar, volkanik patlama ve g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 enerjiler ile etkile\u015fim halinde olan organik maddelerle dolu okyanuslar- teorisini ilk kez ortaya atan da Oparin\u2019dir.<\/p>\n

Stanley Miller\u2019\u0131n \u201c\u00e7orba\u201dy\u0131 deneysel olarak \u00fcretmeye giri\u015fmesi i\u00e7in 1950\u2019leri beklememiz gerekti. Miller o d\u00f6nemde san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde (ama bug\u00fcn durum de\u011fi\u015fik) bir atmosfer kompozisyonu olu\u015fturarak i\u015fe ba\u015flad\u0131: Atmosferdeki oksijen ve ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 engelleyen ozon, \u201c\u00e7orba\u201ddan \u00e7ok sonralar\u0131 mavi-ye\u015fil alglerin fotosentezi ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in (oksijen organik maddelere sald\u0131r\u0131p yok edece\u011fi i\u00e7in bu ayn\u0131 zamanda bir \u015fanst\u0131r), tamamen oksijensiz ve \u00e7o\u011funlukla metan ve amonyaktan olu\u015fan bir atmosfer. Miller bunlar\u0131 bir cam \u015fi\u015feye koydu, kar\u0131\u015f\u0131ma elektrik uygulad\u0131 ve bekledi. Ger\u00e7ekten de cam \u015fi\u015fenin dibinde amino asitlerin ve di\u011fer karma\u015f\u0131k organik molek\u00fcllerin birikti\u011fini buldu.<\/p>\n

\"\"Miller\u2019\u0131n ke\u015ffi, ya\u015fam\u0131n k\u00f6keniyle ilgili bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131. Ger\u00e7ekten de bir s\u00fcre i\u00e7in ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bir test t\u00fcp\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde deneysel bilim taraf\u0131ndan ula\u015f\u0131labilecekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Maalesef Miller tarz\u0131 deneyler, arkada \u201c\u00e7orba\u201dn\u0131n k\u00f6t\u00fc tad\u0131n\u0131 b\u0131rakarak, \u00f6zg\u00fcn \u00f6rnekten \u00e7ok fazla ileriye gidemedi. Bunun yan\u0131nda daha ileri ara\u015ft\u0131rmalar, ilksel atmosferde oksijenin tamamen yoklu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 da sorgulamaktad\u0131r. \u201c\u00c7orba\u201dya bir alternatif, atmosferik ko\u015fullar\u0131 tamamen konu d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak sorunu \u00e7\u00f6zen, k\u0131saca anlataca\u011f\u0131m \u201cpizza\u201d teorisidir.<\/p>\n

Miller deneyini ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilgilendiren \u00f6nemli bir konuya burada de\u011finmek gerekiyor. Duane Gish gibi baz\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar, biyosferin a\u00e7\u0131k bir sistem oldu\u011fu ve bu nedenle termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131n\u0131n evrimi imkans\u0131z k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnceyi hor g\u00f6r\u00fcrler. Gish d\u0131\u015far\u0131dan gelen enerjinin i\u015f g\u00f6rmeyece\u011fini ileri s\u00fcrer ve kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesini alayc\u0131 bir yolla a\u00e7\u0131klar: Enerji (diyelim ki bir y\u0131ld\u0131r\u0131m) seni \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131nda ne olur bilir misin? Daha karma\u015f\u0131k bir hale gelmezsin, \u00f6l\u00fcrs\u00fcn! Biyokimyac\u0131 Gish, Miller\u2019\u0131n deneyinin onu yanl\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeliydi. Y\u0131ld\u0131r\u0131m ya da ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar kar\u0131\u015f\u0131m halindeki gazlara \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131nda daha karma\u015f\u0131k molek\u00fcller ger\u00e7ekten olu\u015fur. Miller\u2019\u0131n deneyinin D\u00fcnya\u2019daki ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni sorunuyla ilgili bir \u00e7\u0131kmaz soka\u011fa girmi\u015f oldu\u011fu farz edilse bile, deney, evrim kuram\u0131 ve termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131yla uyumlu bir \u015fekilde, enerji giri\u015finin daha karma\u015f\u0131k sistemlerin olu\u015fumuna yol a\u00e7abilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n

Oparin de Miller da, 1960\u2019larda alan\u0131n b\u00fct\u00fcn di\u011fer \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 gibi, sorunun, ya\u015fam\u0131n k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131 ate\u015fledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen proteinlerle ilgili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bug\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00fczeyinde biyoloji bilen herhangi bir \u00f6\u011frenci bile her ya\u015fayan h\u00fccrede iki ana oyuncunun oldu\u011funu bilir: amino asitler (DNA ve RNA gibi) ve proteinler. Sorun DNA\u2019n\u0131n 1953 y\u0131l\u0131nda (Miller\u2019\u0131n deneyi ile ayn\u0131 y\u0131lda) ke\u015ffedilmi\u015f olmas\u0131 ve bu \u00f6nemli molek\u00fcl\u00fcn \u00e7ift-sarmal yap\u0131s\u0131n\u0131 ke\u015ffeden Watson-Crick\u2019ten \u00f6nce DNA\u2019n\u0131n h\u00fccre i\u00e7erisindeki haberci rol\u00fcn\u00fcn pek anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n

Protein-n\u00fckleik asit problemi<\/strong><\/p>\n

Ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni tart\u0131\u015fmas\u0131 1950\u2019lerden sonra a\u00e7\u0131kl\u0131kla proteinlerden n\u00fckleik asitlere do\u011fru kaym\u0131\u015ft\u0131r. Molek\u00fcler biyolojinin yeni disiplini g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir geli\u015fim g\u00f6sterdi: protein olu\u015fumu i\u00e7in komut g\u00f6nderen n\u00fckleik asitlerin i\u00e7erisinde g\u00f6m\u00fcl\u00fc evrensel kodlamay\u0131 ke\u015ffederek, birbirinden farkl\u0131 ve uzak t\u00fcrlerin DNA kodlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n yollar\u0131n\u0131 bularak ve son olarak modern gen m\u00fchendisli\u011fini geli\u015ftirip genlerde do\u011frudan de\u011fi\u015fim yap\u0131lmas\u0131, t\u00fcrlerin karakteristik \u00f6zellikleriyle oynanmas\u0131 yollar\u0131n\u0131 a\u00e7arak. Leslie Orgel, Walter Gilbert ve onlar gibi biliminsanlar\u0131 yumurtan\u0131n tavuktan \u00f6nce geldi\u011fini iddia etmi\u015flerdir. \u00d6ncelikle bir \u00e7e\u015fit ilkel n\u00fckleik asit ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, arkas\u0131ndan proteinler gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bug\u00fcn\u00fcn biyokimyasal olarak karma\u015f\u0131k h\u00fccrelerinde, protein ve n\u00fckleik asitlerin ayr\u0131 ayr\u0131 i\u015flevleri vard\u0131r. Ger\u00e7ekte tart\u0131\u015fmam\u0131z gereken 4 etkinlik bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n

1) DNA: Proteinlerin olu\u015fumu i\u00e7in gerekli bilgiyi \u015fifreler.<\/p>\n

2) Haberci RNA (mRNA): Ribozom ad\u0131ndaki \u00f6zel yap\u0131lara bilgiyi ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

3) N\u00fckleik asitlerden ve proteinlerden olu\u015fan ribozomlar\u0131n i\u00e7erisinde, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 RNA (tRNA) olarak adland\u0131r\u0131lan ikinci bir \u00e7e\u015fit RNA\u2019n\u0131n meziyeti sayesinde bilgi, proteinlere \u00e7evrilir. tRNA bir taraf\u0131n\u0131 mRNA, di\u011fer taraf\u0131n\u0131 amino asitlerle (proteinleri olu\u015fturan bloklar) birle\u015ftirme yetene\u011fine sahiptir. Dolay\u0131s\u0131yla mRNA zinciri amino asit zinciriyle paralellenerek proteinin olu\u015fumunu sa\u011flar.<\/p>\n

4) Proteinler, h\u00fccre d\u00fcnyas\u0131n\u0131n akt\u00f6rleridir, h\u00fccre yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve zarlar\u0131n\u0131n yap\u0131ta\u015flar\u0131d\u0131r, DNA\u2019n\u0131n olu\u015fumu ve mesaj\u0131n\u0131n RNA\u2019ya aktar\u0131m\u0131 dahil her \u00e7e\u015fit kimyasal reaksiyonu katalize edebilecek enzimlerdir. Dolay\u0131yla b\u00f6ylelikle b\u00fct\u00fcn bir \u00e7ember tamamlanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

\"\"Bu k\u0131sa ve basitle\u015ftirilmi\u015f a\u00e7\u0131klama ile bir h\u00fccre i\u00e7erisinde olan bitenle ilgili, tamamen bir yumurta-tavuk problemiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz a\u00e7\u0131kt\u0131r. E\u011fer \u00f6ncelikle proteinler olu\u015ftuysa ve n\u00fckleik asitlerin olu\u015fumunu onlar katalize ediyorsa, kendilerinin olu\u015fumu i\u00e7in gereken bilgi nereden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r? Di\u011fer taraftan, e\u011fer proteinlerin olu\u015fumu i\u00e7in gereken bilgiye sahip olan n\u00fckleik asitler \u00f6nce geldiyse, asitler nas\u0131l olup da proteine \u00e7evrilmi\u015ftir? Yan\u0131t, \u015fu anda \u00e7ok bulan\u0131k olmakla birlikte, ortada bir yerde olmal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten de tRNA\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, hem RNA hem amino asitlerin i\u00e7inde bulundu\u011fu ikili bir yap\u0131n\u0131n var olabilece\u011fine i\u015faret etmektedir. Sydney Altman, Thomas Chech ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen, baz\u0131 RNA\u2019lar\u0131n k\u0131smen kendi kendini katalize edebilece\u011fi (kendilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimyasal reaksiyonlar\u0131 katalize edebildikleri) y\u00f6n\u00fcndeki biraz farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler de, erken molek\u00fcllerin hem bilgiyi kopyalay\u0131c\u0131 hem de enzim i\u015flevlerinin oldu\u011fu, ya\u015fam\u0131n kar\u0131\u015f\u0131k bir k\u00f6keni oldu\u011funa dair fikri destekler.<\/p>\n

\u201c\u0130lksel pizza\u201d<\/strong><\/p>\n

Hibrit protein-n\u00fckleik asit k\u00f6ken teorisi makul bir olas\u0131l\u0131k olmakla birlikte, Haldane-Oparin \u00e7orba senaryosuyla ilgili \u00f6nemli bir sorunu bulunmaktad\u0131r: ortamda \u00e7ok fazla su vard\u0131r. Organik bile\u015fikler okyanus i\u00e7erisinde serbest\u00e7e birbirlerine \u00e7arp\u0131yor olabilir ama e\u011fer yo\u011funluk a\u015f\u0131r\u0131 derecede y\u00fcksek de\u011filse, biyolojik s\u00fcre\u00e7leri ba\u015flatmaya yetecek kadar organik bile\u015fi\u011fin bir araya gelmesi zordur.<\/p>\n

\u0130lk metabolik yollar\u0131n olu\u015fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde daha da b\u00fcy\u00fck bir problem bulunmaktad\u0131r. Metabolizma, belirli bir reaksiyonun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in \u00f6nc\u00fcl enzimlerin kendi substratlar\u0131yla etkile\u015fmeye girmesine ihtiya\u00e7 duyar. Ancak enzim ve substratlar\u0131n ku\u015fat\u0131c\u0131 bariyerlerin olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 boyutlu uzayda bir araya gelmesi ihtimal dahilinde de\u011fildir (bu y\u00fczden lipid zara sahip ilksel h\u00fccrelere dair bir\u00e7ok hipotez vard\u0131r). Daha \u00f6tesi, prebiyotik kimya i\u00e7in gerekli olan, tekil amino asitlerin birle\u015fimiyle polipeptitlerin olu\u015fumu gibi \u00e7o\u011fu reaksiyon, su olu\u015fumuna neden olur. Bu tarz reaksiyonlar\u0131n sulu ortamlarda ger\u00e7ekle\u015fmesi zordur (enerji gerektirir, \u00fcr\u00fcnler istikrars\u0131zd\u0131r ve su y\u00fcz\u00fcnden hidrolize olarak tekrar par\u00e7alara ayr\u0131labilir).<\/p>\n

Bu nedenle \u201c\u00e7orba\u201dya bir alternatif olarak \u201cilksel pizza\u201d diye bilinen fikir \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re erken d\u00f6nem organik kimyasal s\u00fcre\u00e7ler, organik molek\u00fcllerin birikmesine neden olan fiziksel \u015fartlara sahip minerallerin y\u00fczeylerinde, kuru ortamlarda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. B\u00f6yle bir rol i\u00e7in en uygun aday \u201cbudalan\u0131n alt\u0131n\u0131\u201d olarak bilinen pirit\u00a0 (demir s\u00fclf\u00fcr) mineralidir. \u0130ki boyutlu bir y\u00fczeyde, enzimler ve substratlar, hatta basit\u00e7e de\u011fi\u015fik amino asitler ve enzimsiz n\u00fckleotidler, fazla hareket edemez ve kar\u015f\u0131la\u015fma ihtimali artar. Daha \u00f6tesi pirit y\u00fczeyinde su bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, su olu\u015fturan reaksiyonlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi daha kolayd\u0131r. Ger\u00e7ekten de, termodinamik hesaplamalar bu reaksiyonlar\u0131n entropiyi y\u00fckseltebilece\u011fini ve kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Canl\u0131l\u0131k ile cans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l birbirinden ay\u0131r\u0131r\u0131z?<\/strong><\/p>\n

\u201c\u0130lksel pizza\u201d kavram\u0131yla ilgili ve pirit haricindeki muhtemel substrat malzemelerle ilgili \u00e7ok az ampirik ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ancak teori, prebiyotik kimyan\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu iki b\u00fcy\u00fck probleme kar\u015f\u0131 zekice bir yan\u0131t \u00fcretmektedir. Bu alanda \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda muhtemelen ilerlemeler g\u00f6rece\u011fiz. Ancak daha b\u00fcy\u00fck bir soru bulunmaktad\u0131r: \u201cilksel pizza\u201ddan sonra ne olmu\u015ftur? Kendi kendini katalize eden ve kopyalayan n\u00fckleo protein ile ilk ya\u015fayan organizma aras\u0131nda h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk bulunmaktad\u0131r. \u00dcstelik ilk organizman\u0131n ne oldu\u011fuyla ilgili belirsizlik (biyofiziksel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla) sorunun b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7as\u0131d\u0131r: \u201cGer\u00e7ekte ya\u015fam nedir?\u201d<\/p>\n

Bu soru tam olarak bu \u015fekliyle 1947 y\u0131l\u0131nda fizik\u00e7i Erwin Schr\u00f6dinger taraf\u0131ndan sorulmu\u015ftur. Schr\u00f6dinger\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fekli onun, ya\u015fayan organizmalar\u0131n zorunlu bir par\u00e7as\u0131 olarak DNA\u2019n\u0131n baz\u0131 \u00f6zelliklerini tahmin etmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f olsa da, ya\u015famla cans\u0131z madde aras\u0131nda h\u00e2l\u00e2 mu\u011flak bir s\u0131n\u0131ra sahibiz. Canl\u0131lar, evrenin geri kalan\u0131ndan bir \u00e7e\u015fit gizemli g\u00fc\u00e7 ya da ya\u015famsal enerjiye sahip olmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131lmazlar. En az\u0131ndan (evrimin yeterince beklenirse hidrojen gaz\u0131ndan insan olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fini s\u00f6yleyen) Gish gibi ya da (evrimin insan\u0131n muzlardan ya da kayalardan olu\u015ftu\u011funu ileri s\u00fcren bir teori oldu\u011funu s\u00f6yleyen) Kent Hovind gibi yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar k\u0131zsa da, buna inanmam\u0131z i\u00e7in hi\u00e7bir neden yoktur.<\/p>\n

E\u011fer \u00f6yleyse canl\u0131l\u0131k ile cans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l birbirinden ay\u0131r\u0131r\u0131z? Baz\u0131lar\u0131 ayn\u0131 zamanda cans\u0131z sistemlerin de \u00f6zellikleri olabilmekle birlikte bir araya geldiklerinde canl\u0131 organizmalar\u0131 tarif eden baz\u0131 \u00f6zellikler sayabiliriz. Benim listem \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n

– Kopyalanma yetene\u011fi, benzerlerinin olu\u015fumuna kaynakl\u0131k edebilme (\u00fcreme)<\/p>\n

– \u00c7evredeki de\u011fi\u015fimlere tepki g\u00f6sterme yetene\u011fi (kelimenin hayvanlar i\u00e7in sahip oldu\u011fu \u00f6zel anlamdan ibaret olmamak \u00fczere)<\/p>\n

– B\u00fcy\u00fcme (\u00e7evresel entropinin harcanarak i\u00e7sel entropinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilmesi; \u00fcremenin arkas\u0131ndan tek h\u00fccreli canl\u0131lar da b\u00fcy\u00fcr, bu sebepten b\u00fcy\u00fcme \u00e7okh\u00fccreli ya\u015fama has bir olay de\u011fildir)<\/p>\n

– Metabolizma (Daha d\u00fc\u015f\u00fck i\u00e7sel entropinin devam ettirilebilmesi, kendi kendini onarma yetene\u011fi).<\/p>\n

Hiper \u00e7emberler<\/strong><\/p>\n

Bir n\u00fckleoproteinden yukar\u0131daki b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklere sahip bir varl\u0131k nas\u0131l meydana geldi? Ve bu varl\u0131k neye benziyordu? Bu soruya kesin olmayan baz\u0131 yan\u0131tlar vard\u0131r ve bu bence ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenine dair ger\u00e7ek problemdir. Alman biliminsan\u0131 Manfred Eigen \u201chiper \u00e7emberler\u201d ismini verdi\u011fi olas\u0131 bir senaryo ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Hiper \u00e7emberi, kendi kendini kopyalayan n\u00fckleik asit ve yar\u0131-kataliz\u00f6r proteinlerin \u201c\u00e7orba\u201d veya \u201cpizza\u201d i\u00e7erisinde paketler halinde bir arada bulunduklar\u0131 ilkel bir biyokimyasal yol olarak tarif edebiliriz. Hiper \u00e7emberleri, \u00e7emberin bir bile\u015feninin di\u011fer bile\u015fenin substrat\u0131 oldu\u011fu, birbirleriyle i\u015fbirli\u011fi halinde olan elementler olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Ya\u015fam\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan \u00f6nce farkl\u0131 hiper \u00e7emberler bir arada var olmu\u015f hatta azalan kaynaklar i\u00e7in rekabet etmi\u015f olabilirler. Nihayetinde bu yar\u0131\u015f, \u201cverimlilik\u201d bir varl\u0131\u011f\u0131n hayatta kalma ve \u00fcreme yetene\u011fi olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda -bu Darwin\u2019in Evrim Teorisi\u2019nin kulland\u0131\u011f\u0131 parametredir- gittik\u00e7e daha \u201cverimli\u201d hiper \u00e7emberlerin i\u015fine yaram\u0131\u015ft\u0131r. Bizim bildi\u011fimiz anlamda ya\u015fam, ba\u015flam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Miller\u2019\u0131n deneylerinin \u00f6nemi, o g\u00fcne kadar \u015f\u00fcphe edilmesine ra\u011fmen, probleme bilimsel olarak yakla\u015f\u0131labilece\u011fini g\u00f6stermesidir.<\/figcaption><\/figure>\n

Eigen ve karma\u015f\u0131kl\u0131k teorisinin \u00e7a\u011fda\u015f takip\u00e7ileri bu sistemlerin, \u00e7emberlere yeni bile\u015fenlerin eklenmesiyle daha karma\u015f\u0131k hale gelmesini ummu\u015ftur. Ara s\u0131ra bu yeni bile\u015fenlerin eklenmesi sistemin tamam\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ferek eskiden sahip olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikler kazanmas\u0131na neden olmu\u015f olabilir (iki atom hidrojene bir atom oksijen ekleyip tamamen farkl\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir \u015fey, su elde etmek gibi). Stuart Kauffman gibi baz\u0131 karma\u015f\u0131kl\u0131k teorisyenleri matematiksel modellemeler kullanarak, kendi kendini yenileyen sistemlerin ger\u00e7ekten de beklenmedik karma\u015f\u0131kl\u0131kta davran\u0131\u015f \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri g\u00f6sterebilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.\u00a0 Bu g\u00f6r\u00fcng\u00fcn\u00fcn ders kitaplar\u0131ndaki \u00f6rne\u011fi John von Neumann taraf\u0131ndan 1940 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilmi\u015f ve \u015fu anda herkesin bo\u015f zaman\u0131nda ki\u015fisel bilgisayar\u0131ndan \u201cYa\u015fam\u201d isimli oyunun bir kopyas\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi matematiksel \u00f6\u011felerdir.<\/p>\n

\u00d6zetlemek gerekirse, ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenine dair genel durum \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n

1) \u0130lksel \u00e7orba ya da pizza (atmosfer gazlar ve \u00e7e\u015fitli enerji kaynaklar\u0131 sayesinde olu\u015fan basit organik bile\u015fikler).<\/p>\n

2) N\u00fckleoproteinler (\u00e7a\u011fda\u015f tRNA\u2019lara benzer).<\/p>\n

3) Hiper-\u00e7emberler (ilkel ve verimli olmayan biyokimyasal yollar).<\/p>\n

4) H\u00fccresel hiper-\u00e7emberler (lipitlerden olu\u015fan bir \u00e7e\u015fit ilkel h\u00fccrenin i\u00e7erisinde ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f daha karma\u015f\u0131k \u00e7emberler).<\/p>\n

5) Progenot (muhtemelen RNA ve proteinlerden olu\u015fmu\u015f ve DNA\u2019n\u0131n resme sonradan girdi\u011fi ilk kendi kendini kopyalayabilen h\u00fccre).<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar ne kadar akla yatk\u0131n? Modern biyolojinin anlatt\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, olduk\u00e7a akla uygundur. Sorun, her ad\u0131m\u0131n, teorik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten \u00e7ok zor olmas\u0131 ve \u015fimdiye kadar (\u00e7orba veya pizza i\u00e7erisinde organik molek\u00fcllerin ve baz\u0131 basit hiper-\u00e7emberlerin olu\u015fumu hari\u00e7) deneysel olarak ifade edilmesinin zor oldu\u011funun ispatlanmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 ip u\u00e7lar\u0131m\u0131z var gibi g\u00f6z\u00fckmektedir ancak bu bulmacan\u0131n bilimsel ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u00e7\u00f6zebilece\u011fi en zor problemlerden birisi oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zorlu\u011fun sebebi -yaz\u0131n\u0131n en ba\u015f\u0131nda g\u00f6sterildi\u011fi gibi- elimizdeki tek \u00f6rne\u011fin D\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam olmas\u0131 olabilir. Ya da basit\u00e7e sorunun kayna\u011f\u0131ndaki olaylar\u0131n, hakk\u0131nda kesin emin olabilece\u011fimiz pek bir bilgiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok eski bir zamanda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Fosil kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re modern g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc bir bakterinin D\u00fcnya\u2019n\u0131n olu\u015fumundan birka\u00e7 y\u00fcz milyon y\u0131l sonra -bug\u00fcnden 3,8 milyar y\u0131l \u00f6nce- ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu bize ilk bakteri h\u00fccrelerinin olu\u015fumundan \u00f6nce her ne olduysa bunun h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir, ancak s\u00fcrece dair elimizde herhangi bir kay\u0131t bulunmamaktad\u0131r. Nihayet belki de \u00e7ok temel bir \u015feyi g\u00f6remiyoruzdur. Belki de ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 hen\u00fcz kendi Einstein\u2019\u0131n\u0131 ya da Darwin\u2019ini bulamam\u0131\u015f olabilir, belki her \u015fey \u00e7ok yak\u0131nda de\u011fi\u015fecek ya da hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmeyecektir.<\/p>\n

Cairns-Smith\u2019in \u00e7amur kristalleri teorisi<\/strong><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenine dair bir tart\u0131\u015fma A. G. Cairns-Smith\u2019in \u00e7amur kristalleri teorisi g\u00f6zden ge\u00e7irilmeden tamamlanm\u0131\u015f say\u0131lmaz. \u00d6zetle bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re ya\u015fam ne n\u00fckleik asitlerden ne de proteinlerden kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk kopyalay\u0131c\u0131lar ve\/veya kataliz\u00f6rler ilkel D\u00fcnya\u2019ya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f \u00e7amur i\u00e7indeki kristallerin i\u00e7erisindedir. Cairns-Smith hipotezinin 4 \u00f6nemli noktas\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n

1) Kristaller, ilintili herhangi organik molek\u00fcle g\u00f6re biyolojik olarak \u00e7ok daha basittir.<\/p>\n

2) Kristaller b\u00fcy\u00fcr ve \u00fcrer (mekanik kuvvetler ile b\u00f6l\u00fcnebilirler ve geriye kalan her bir par\u00e7a b\u00fcy\u00fcyebilir).<\/p>\n

3) Kristaller bilgi ta\u015f\u0131rlar ve bu bilgi de\u011fi\u015ftirilebilir. Bir kristal son derece d\u00fczenli, \u00e7o\u011falmaya e\u011filimli bir yap\u0131d\u0131r (bu y\u00fczden bilgi ta\u015f\u0131r). Daha \u00f6tesi kristal b\u00fcy\u00fcrken baz\u0131 \u201csaf olmayan\u201d \u00f6\u011feleri de i\u00e7ine alabilir. Bu saf olmayan \u00f6\u011feler kristalin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir ve \u00f6zg\u00fcn yap\u0131 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde kal\u0131t\u0131mla aktar\u0131labilir (yani bilgi de\u011fi\u015fir).<\/p>\n

4) Kristaller kimyasal reaksiyonlar\u0131 katalize etmek i\u00e7in asgari kapasiteye sahiptir.<\/p>\n

Cairns-Smith daha sonra, bu k\u00fc\u00e7\u00fck ilkel organizmalar\u0131n \u00e7evrede bulunan -muhtemelen \u00e7orban\u0131n veya pizzan\u0131n i\u00e7erisindeki- k\u00fc\u00e7\u00fck polipeptitlerle (\u00f6nc\u00fcl proteinlerle) birle\u015fti\u011fi ve b\u00f6ylelikle polipeptitlerin kristallerin katalize etme yetene\u011fini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nermesini ortaya atar. Bu \u015fekilde \u00f6nce proteinlerin ve hemen ard\u0131ndan n\u00fckleik asitlerin \u00f6neminin artaca\u011f\u0131 ve bu iki yeni gelenin atalar\u0131n\u0131n yerini alarak bug\u00fcn\u00fcn canl\u0131lar\u0131n\u0131n \u015feklini alaca\u011f\u0131 yol a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7amur hipotezine \u00e7e\u015fitli nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u015f\u00fcpheci yakla\u015f\u0131yorum. \u00d6ncelikle Cairns-Smith bir canl\u0131n\u0131n ne ile ba\u015flamas\u0131 gerekti\u011fini tamamen \u00f6nemsemiyor gibi g\u00f6z\u00fckmektedir. Kristallerin ger\u00e7ek bir metabolizmas\u0131 yoktur, en az\u0131ndan ger\u00e7ekte ya\u015fayan organizmalar\u0131n sahip oldu\u011fuyla uzaktan yak\u0131ndan ilgisi yoktur. Ayr\u0131ca kristaller, proteinler ve n\u00fckleik asitlere k\u0131yasla \u00e7ok daha basit bir yap\u0131ya sahip olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra karbon bulundurmayan kimyalar\u0131, D\u00fcnya\u2019da ya\u015fayan organizmalar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha basittir. Karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve basit kimyalar\u0131, ya\u015fayan organizmalar\u0131n \u00e7amur kristallerinde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u015f\u0131lmaz donan\u0131msal engellerdir. \u0130kincisi, kristaller \u00e7evrelerine tepki vermezler; bu bilinen b\u00fct\u00fcn ya\u015fayan organizmalar\u0131n i\u015faretlerinden biridir. Bu durum metabolizma i\u00e7in belirgin bir \u00f6zelliktir, d\u0131\u015far\u0131dan hi\u00e7 etkilenmeden tamamen i\u00e7sel de olabilir (organizman\u0131n metabolizmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu d\u0131\u015far\u0131dan almas\u0131 gereken enerji hari\u00e7). Di\u011fer taraftan, ya\u015fayan organizmalar evrensel olarak d\u0131\u015f ko\u015fullardaki de\u011fi\u015fimlere aktif olarak yan\u0131t verirler – \u00f6rne\u011fin enerji kaynaklar\u0131 arayarak veya tehlikelerden ka\u00e7arak. Daha \u00f6tesi, canl\u0131lar\u0131n mutasyon ile yapabildiklerinin aksine kristallerin ger\u00e7ekte yeni bir kodu kal\u0131t\u0131m yoluyla aktarma yetene\u011fi yoktur. Evet, baz\u0131 saf olmayan \u00f6\u011feleri \u00e7evreden alabilirler ve bunlar\u0131 soylar\u0131na aktarabilirler ancak bu saf olmayan \u00f6\u011feler kopyalanamaz, d\u0131\u015far\u0131dan s\u00fcrekli ithal edilmeleri gerekir ve kristalin kal\u0131c\u0131 ve kal\u0131t\u0131mla b\u0131rak\u0131labilir bir par\u00e7as\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015femezler. Ayr\u0131ca bu saf olmayan \u00f6\u011feler, mutasyonlar\u0131n tamamen yeni t\u00fcr organizmalar ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 gibi, yeni tipte kristaller yaratamazlar.<\/p>\n

Kristal teorisindeki di\u011fer b\u00fcy\u00fck bo\u015fluk ise n\u00fckleik asit ve proteinlerin ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131na dair hi\u00e7bir ipucuna sahip olmamam\u0131zd\u0131r. Ger\u00e7ekte sahip oldu\u011fumuz, sadece kristallerin polipeptitleri nas\u0131l b\u00fcnyelerine alarak b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerini g\u00f6steren s\u00f6n\u00fck ipu\u00e7lar\u0131d\u0131r. Rekabet halindeki hipotezlerin tamam\u0131n\u0131n detayl\u0131 bir senaryo ortaya koyabildi\u011fini s\u00f6ylemenin zor oldu\u011fu do\u011frudur. Ancak Cairns-Smith\u2019in \u00f6nerdi\u011fi hipotez i\u00e7in eksik olan sadece ayr\u0131nt\u0131lar de\u011fildir, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6steren hi\u00e7bir fikir yoktur.\u00a0 Yani yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar ya\u015fam\u0131n k\u00f6keniyle ilgili ilk canl\u0131lar\u0131n kelimenin tam anlam\u0131yla tozdan t\u00fcredi\u011fini ileri s\u00fcren bu teoriden ho\u015flansa da (Cairns-Smith kesinlikle yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 olmamakla birlikte), elimizdeki kalan en iyi se\u00e7enek, belirsiz olsa da, ribon\u00fckleoproteinlerdir. Bu, biliminsanlar\u0131n\u0131n bir s\u00fcre daha kafa yordu\u011fu bir soru olacakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"Bilim tarihi bize bir \u015fey \u00f6\u011fretiyorsa\u2026<\/strong><\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar i\u00e7in, baz\u0131 bilimsel problemlerin ne kadar karma\u015f\u0131k ve zor (hatta bazen imkans\u0131z) olabilece\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in bu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tart\u0131\u015fmay\u0131 aktard\u0131m. Ayr\u0131ca yazd\u0131klar\u0131m\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u201calternatiflere\u201d herhangi bir g\u00fcvenilirlik atfetmeyen entelekt\u00fcel bir durum de\u011ferlendirmesi olarak kabul edilece\u011fini umut ediyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar akla yatk\u0131n alternatifler \u00f6nermemektedirler. Basit\u00e7e \u201cTanr\u0131 yaratt\u0131\u201d demek, cehaletimizi kabul etmenin kibirli ve ayn\u0131 oranda faydas\u0131z bir yoludur. Anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feyin mant\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n do\u011fa\u00fcst\u00fc m\u00fcdahaleler oldu\u011funa ikna olmu\u015f yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n bu noktay\u0131 s\u00fcrekli ka\u00e7\u0131rmalar\u0131 \u00e7ok ilgin\u00e7tir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine alternatif olu\u015fturabilecek pozitif bir \u015fey geli\u015ftirebilmeleri i\u00e7in \u00e7ok f\u0131r\u0131n ekmek yemeleri gerekiyor. Elbette bana kal\u0131rsa, giri\u015fimlerinin i\u00e7erisine g\u00f6m\u00fcl\u00fc do\u011fa\u00fcst\u00fcc\u00fc varsay\u0131m nedeniyle bunu ba\u015farmalar\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni problemi, iki d\u00fc\u015f\u00fcnce paradigmas\u0131 aras\u0131ndaki bir d\u00fc\u011f\u00fcmd\u00fcr ama dikkat: ge\u00e7mi\u015fteki b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u011f\u00fcmler bilimin lehine \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ve e\u011fer tarih bize bir \u015fey \u00f6\u011fretiyorsa\u2026<\/p>\n

Kavramsal \u00d6zet<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n
Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k<\/strong><\/td>\nEvrimcilik<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
Bilim, ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenini a\u00e7\u0131klayamamaktad\u0131r. Bu y\u00fczden ya\u015fam, do\u011fa\u00fcst\u00fc bir m\u00fcdahalenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmal\u0131d\u0131r.<\/td>\nBu sav cehaletten kaynaklanmaktad\u0131r ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n do\u011frudan kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsaymaktad\u0131r. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7in pozitif bir kan\u0131t sunmal\u0131 ya da basit\u00e7e ne oldu\u011funu bilmedi\u011fimiz sonucuna varmal\u0131 ve en d\u00fcr\u00fcst pozisyonu se\u00e7melidir.<\/td>\n<\/tr>\n
Miller deneyini yaparken ilksel atmosferi ger\u00e7ek\u00e7i olmayan bir \u015fekilde sim\u00fcle etmi\u015ftir ve bu sebeple deney ge\u00e7ersizdir.<\/td>\nBu yakla\u015f\u0131m, bilimin y\u00f6ntemini a\u015f\u0131r\u0131 basitle\u015ftirmektedir. Miller\u2019\u0131n deneylerinin \u00f6nemi, o g\u00fcne kadar \u015f\u00fcphe edilmesine ra\u011fmen, probleme bilimsel olarak yakla\u015f\u0131labilece\u011fini g\u00f6stermesidir. \u0130kincisi Miller, belki d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131ndaki gezegenlerde veya uzayda da bulunmas\u0131 olas\u0131 baz\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda organik bile\u015fiklerin olu\u015fumunun \u00e7ok basit oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bu bile\u015fikler (ya\u015fam de\u011fil) D\u00fcnya\u2019ya uzaydan gelmi\u015f olabilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc jeokimyac\u0131lar erken d\u00f6nem D\u00fcnya atmosferinin nas\u0131l bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funu h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015fmaktad\u0131r ve bu tart\u0131\u015fma istikrarl\u0131 bir sonuca ula\u015fmadan Miller\u2019\u0131n deneylerinin \u00f6nemi hakk\u0131nda yarg\u0131da bulunmay\u0131 durdurmak daha mant\u0131kl\u0131 g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/td>\n<\/tr>\n
Tanr\u0131 yaratt\u0131.<\/td>\nS\u00f6ylemeye gerek yok, bu bir a\u00e7\u0131klama de\u011fildir.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f: Evrimciler ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, evrim kuram\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r ve do\u011fa\u00fcst\u00fc bir varl\u0131k eliyle do\u011frudan ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir yarat\u0131l\u0131\u015f eylemi olmal\u0131d\u0131r. Evrimci g\u00f6r\u00fc\u015f: Ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni, hakk\u0131nda \u00e7ok az ipucuna sahip oldu\u011fumuz karma\u015f\u0131k bir problemdir. Bu problem bilim taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr ya da \u00e7\u00f6z\u00fclmez, ancak bu durum ne evrim kuram\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fine zarar verir, ne de do\u011fa\u00fcst\u00fc […]<\/p>\n","protected":false},"author":573,"featured_media":26562,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[156,1464,32],"tags":[200,442,3095],"class_list":["post-26561","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-119-sayi","category-dosya","category-evrim","tag-evrim","tag-yaratilis","tag-yasamin-kokeni"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t