BBC\u2019de teknoloji muhabirli\u011fi yapan Laura-Jane Rich ayn\u0131 zamanda m\u00fczik bestecisi. Konservatuvar y\u0131llar\u0131nda, bo\u015f bir k\u00e2\u011f\u0131da g\u00f6zlerini dikip bakarak ge\u00e7irdi\u011fi zamanlar, akl\u0131ndaki m\u00fczi\u011fi sayfaya aktarmak i\u00e7in k\u0131sa bir yol bulmay\u0131 \u00e7ok istemi\u015f. \u201cBug\u00fcn bestelerimi bilgisayarda yap\u0131yorum, kalemleri piksellere de\u011fi\u015ftim.\u201d Diyen Rich, m\u00fczikal d\u00fc\u015f\u00fcncelerini beyninden do\u011frudan kayda ge\u00e7irme hayalini akl\u0131ndan \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f.<\/p>\n
Rich, Plymouth \u00dcniversitesi\u2019nde m\u00fczikal hayalini ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme umudu veren bir sistemi denemek \u00fczere diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ti. Bu proje Profes\u00f6r Eduardo Miranda\u2019n\u0131n fikri. \u0130lgilendi\u011fi alana \u201cm\u00fczik n\u00f6roteknolojisi\u201d diyor. Miranda\u2019n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 cihaz elektrotlu bir ba\u015fl\u0131k sayesinde d\u00fc\u015f\u00fcnceleri okuyor, onlar\u0131 m\u00fczi\u011fe \u00e7eviriyor; bu geleneksel bestecilikten uzak bir d\u00fcnya.<\/p>\n
Profes\u00f6r bu sistemi \u015f\u00f6yle kullanmay\u0131 planlad\u0131: D\u00f6rt ki\u015finin beyninden elde edilen d\u00fc\u015f\u00fcnce okumas\u0131n\u0131 alarak d\u00f6rtl\u00fc yayl\u0131dan \u00e7\u0131kan sonuca bakt\u0131. Miranda\u2019n\u0131n \u201cActivating Memory\u201d isimli son bestesi bu fikirle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Par\u00e7a 9 \u015eubat\u2019ta Plymouth\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen 2014 \u00c7a\u011fda\u015f Sanatlar M\u00fczik Festivali kapsam\u0131nda icra edildi.<\/p>\n
Rich bu performans \u00f6ncesinde makineyi kullanmay\u0131 denedi ve BBC\u2019nin teknoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde deneyimlerini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
Kafan\u0131z\u0131 bo\u015falt\u0131n<\/strong><\/p>\n Plymouth \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve m\u00fchendis Joel Eaton, \u00fczerinde metal elektrotlar ve kablolar bulunan ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 giymesinde Rich\u2019e yard\u0131mc\u0131 oldu. Eaton\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, ba\u015f\u0131n arka k\u0131sm\u0131ndaki ana elektrot g\u00f6rmeyle ilgili korteksten beyin dalgalar\u0131n\u0131 topluyor. Di\u011fer elektrotlar ise arka plandaki g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc kesmeye yar\u0131yor.<\/p>\n Cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131c\u0131n\u0131n ekranda g\u00f6r\u00fcnen d\u00f6rt damal\u0131 \u015fekilden birine odaklanmas\u0131 gerekiyor. Farkl\u0131 oranlardaki titre\u015fimler ve her bir \u015fekil, beynin g\u00f6rmeyle ilgili k\u0131sm\u0131n\u0131n ortak bir elektrik sinyali yaratmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Sinyaller ba\u015fl\u0131k taraf\u0131ndan toplan\u0131p bilgisayara g\u00f6nderiliyor. Cihaz en iyi, beynin kalan k\u0131sm\u0131 gev\u015fedi\u011fi zaman \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bunun i\u00e7in \u201cakl\u0131n\u0131z\u0131 bo\u015faltman\u0131z\u201d konusunda uyar\u0131l\u0131yorsunuz. Beyindeki elektrik sinyalleri art\u0131yor. Sonra bunlar diz\u00fcst\u00fc bilgisayara g\u00f6nderiliyor.<\/p>\n Eaton, Rich\u2019e ekrandaki \u015fekle \u00f6zel bir bi\u00e7imde; odaklan\u0131p sonra ilgisini da\u011f\u0131tarak bakmas\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cBeynimi tazelemek i\u00e7in bazen ekrandan uza\u011fa, geriye bakmak zorunda kald\u0131m.\u201d diyor Rich. Gerekenleri yapt\u0131\u011f\u0131nda odakland\u0131\u011f\u0131 \u015fekil, \u00e7ello sanat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki ekrana m\u00fczikal bir dizi g\u00f6nderdi. Sonra \u00e7ellist \u00f6n\u00fcne gelen bu dizi yard\u0131m\u0131yla, Rich\u2019in yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu m\u00fczi\u011fi \u00e7ald\u0131.<\/p>\n Rich ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimin zorluklar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201cBa\u015flang\u0131\u00e7ta zordu. Cihaz \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken odaklanmak, ilgiyi da\u011f\u0131tmak ve rahatlamak gerekti\u011fi kadar \u00e7ok fazla heyecan da yapmamak gerekiyordu; bu, sinyalin yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in olumsuz ko\u015fullar meydana getiriyordu. Heyecan\u0131m\u0131 bast\u0131rmaksa hayli zor bir i\u015fti; \u00e7\u00fcnk\u00fc konseptin tamam\u0131n\u0131 o kadar heyecan verici bulmu\u015ftum ki\u2026\u201d<\/p>\n Tuhaf bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n Rich sistemden, beynindeki m\u00fczi\u011fi do\u011frudan yaratmas\u0131n\u0131 beklemi\u015fti. Ancak durum d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi de\u011fildi. Besteyi do\u011frudan yapmak yerine, \u00f6nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f m\u00fczik dizileri aras\u0131nda bir se\u00e7im yap\u0131l\u0131yordu; kullan\u0131c\u0131 besteciden ziyade bir arac\u0131 pozisyonundayd\u0131.<\/p>\n Rich, beyin ve m\u00fczik kompozisyonu aras\u0131ndaki do\u011frudan ba\u011flant\u0131n\u0131n daha etkili bir \u015fekilde sa\u011flanmas\u0131 konusundaki arzusundan bahsedince Profes\u00f6r Miranda bunun ilk ba\u015fta etkileyici g\u00f6r\u00fcnse bile bir s\u00fcre sonra s\u0131k\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde. Sonuca tam olarak ula\u015famaman\u0131n zorlu\u011fu Profes\u00f6r Miranda\u2019n\u0131n ho\u015funa gidiyor: \u201c\u0130nsanlar bir \u015feyleri eliyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaktan zevk al\u0131r, bu s\u00fcreci ortadan kald\u0131rmay\u0131 istemem. Bestecilerin bunu belki farkl\u0131 yoldan yapmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak harika ara\u00e7lar geli\u015ftirmeyi istiyorum.\u201d diyor.<\/p>\n Fiziksel engeli olan insanlar bu aray\u00fczden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde faydalanabilecek. Disiplinleraras\u0131 Bilgisayar Destekli M\u00fczik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi (ICCRMR) laboratuar\u0131n\u0131n, daha \u00f6nce locked-in sendromlu (bilinci yerinde olmas\u0131na ra\u011fmen bedenen neredeyse tamamen fel\u00e7 durumunda olan ve ileti\u015fimi g\u00f6z hareketleri ile sa\u011flayan) bir hastayla yapt\u0131\u011f\u0131 deney olumlu sonu\u00e7lar verdi.<\/p>\n Buna ra\u011fmen, sistemi kullanman\u0131n hi\u00e7 de sand\u0131\u011f\u0131 kadar kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor Rich. Laboratuvar deneyiminden \u015f\u00f6yle bahsediyor: \u201cTekni\u011fe h\u00e2kim olmak ola\u011fan\u00fcst\u00fc zordu. \u00c7ellonun \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre boyunca, beyin okumalar\u0131mda belirgin bir \u015fekilde azalma oldu. Jane\u2019i (\u00e7ellist) dinlerken, bir yandan da sistemi tekrar ayarlamak zorunda kald\u0131k.\u201d Zorlu ge\u00e7en iki saatin sonunda Rich g\u00fcvenilir sinyaller yaratmay\u0131 ba\u015far\u0131yor. \u0130ki saatin k\u0131sa bir s\u00fcre oldu\u011fu, normalde bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmenin birka\u00e7 g\u00fcn\u00fc ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak m\u00fczikal motifler beyinden do\u011frudan aktar\u0131lm\u0131yor. Ancak h\u00e2lihaz\u0131rda bulunan motiflerin se\u00e7imi ekrandaki damal\u0131 \u015fekillere odaklanmayla sa\u011flan\u0131yor. Yine de Rich umudunu sakl\u0131 tutuyor ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimden duydu\u011fu heyecan\u0131 \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor: \u201c\u015eu an mevcut olan Beyin-Bilgisayar-M\u00fczik Aray\u00fcz\u00fc\u2019n\u00fcn (BCMI) s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve zorluklar\u0131na ra\u011fmen, kafam\u0131n i\u00e7inde olan \u015feyi g\u00f6rmek bende tuhaf bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratt\u0131. Teknolojinin nas\u0131l geli\u015fece\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yorum. Bu kadar odaklanmadan sonra yorulmu\u015f olsam da ekrana saatler boyu sevin\u00e7le g\u00f6zlerimi dikip bakabildim. Fakat m\u00fczisyen ayr\u0131lmak zorundayd\u0131 ve yemek haz\u0131rd\u0131. B\u00f6ylece fi\u015fi \u00e7ekmek zorunda kald\u0131m. Beste yapmaya geri d\u00f6nme zaman\u0131, tabii ki modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f yolla.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" BBC\u2019de teknoloji muhabirli\u011fi yapan Laura-Jane Rich ayn\u0131 zamanda m\u00fczik bestecisi. Konservatuvar y\u0131llar\u0131nda, bo\u015f bir k\u00e2\u011f\u0131da g\u00f6zlerini dikip bakarak ge\u00e7irdi\u011fi zamanlar, akl\u0131ndaki m\u00fczi\u011fi sayfaya aktarmak i\u00e7in k\u0131sa bir yol bulmay\u0131 \u00e7ok istemi\u015f. \u201cBug\u00fcn bestelerimi bilgisayarda yap\u0131yorum, kalemleri piksellere de\u011fi\u015ftim.\u201d Diyen Rich, m\u00fczikal d\u00fc\u015f\u00fcncelerini beyninden do\u011frudan kayda ge\u00e7irme hayalini akl\u0131ndan \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f. Rich, Plymouth \u00dcniversitesi\u2019nde m\u00fczikal hayalini ger\u00e7e\u011fe […]<\/p>\n","protected":false},"author":486,"featured_media":26632,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[158,19,35,562],"tags":[254,2388,343],"class_list":["post-26631","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-121-sayi","category-bilim-gundemi","category-noroloji","category-sanat","tag-beyin","tag-beyin-dalgalari","tag-muzik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t