D\u00fcnya’dan \u00e7ok mu s\u0131k\u0131ld\u0131n\u0131z? Yoksa, \u00e7ok uzaklara gidip g\u00fczel bir tatil mi yapmak istiyorsunuz? Belki de, NASA’n\u0131n son ke\u015ffi sayesinde bu yorgunlu\u011funuzu Mars’ta atabilirsiniz! NASA’n\u0131n me\u015fhur Merak’\u0131 (Curiosity rover) K\u0131z\u0131l Gezegen’in eskiden ya\u015fam bar\u0131d\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dair kayalar \u00fczerinde korunmu\u015f bir ipucu ve atmosferinde de \u015fu anki canl\u0131 arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 destekleyecek y\u00f6nde bulgular elde etti. Her ne kadar ya\u015fam\u0131n kendisinin tam bir kan\u0131t\u0131 olmasa da elde edilen bulgular, gelecekte Mars’\u0131n y\u00fczeyini ve yeralt\u0131n\u0131 anlamak ad\u0131na yap\u0131labilecek g\u00f6revler i\u00e7in iyi bir i\u015faret.<\/p>\n
Organik molek\u00fcller, karbon, hidrojen, oksijen, azot v.b. elementleri i\u00e7erir. Bu molek\u00fcller genellikle\u00a0ya\u015fam ile ili\u015fkilendirilmi\u015f olsa da, biyolojik olmayan\u00a0s\u00fcre\u00e7ler i\u00e7erisinde de olu\u015fabilir ve bu tabi ki ya\u015famla ili\u015fkilendirilebilecek bir durum de\u011fildir.<\/p>\n
Ekip elde ettikleri verileri ele alarak Mars’\u0131n onlara ya\u015fam aray\u0131\u015f\u0131 ile ilgili do\u011fru bir yol izledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ayr\u0131ca, devam etmekte olan ve planlanan g\u00f6revlerin nefes kesici ke\u015fifler yapaca\u011f\u0131ndan da olduk\u00e7a eminler.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re Merak, organik molek\u00fcl\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 hen\u00fcz belirleyebilmi\u015f de\u011fil. Eski hayat\u0131n kay\u0131tlar\u0131n\u0131 m\u0131 tutuyordu, yoksa hali haz\u0131rda hayat yoktu ve bu molek\u00fcl m\u00fc vard\u0131, canl\u0131lar i\u00e7in g\u0131da m\u0131yd\u0131, yoksa hayat Mars y\u00fczeyinden silindikten sonra m\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 sorular\u0131 hen\u00fcz cevaplanabilmi\u015f de\u011fil. Ama eminiz ki, bu bir anda \u00e7\u0131kan organik molek\u00fcl Mars’\u0131n gezegensel \u015fartlar\u0131n\u0131 ve s\u00fcre\u00e7lerine dair \u00f6nemli kimyasal ipu\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131makta.<\/p>\n
Mars, \u015fu s\u0131ralar her ne kadar ya\u015fanabilecek y\u00fczey ko\u015fullar\u0131na sahip olmasa da atmosferinin ge\u00e7mi\u015fte suyun y\u00fczeyde kalabilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bir zamanlar Gale Krateri’nde bulunan kocaman bir g\u00f6l\u00fcn de ya\u015fam\u0131 destekleyebilecek kimyasal reaksiyonlar\u0131 tetikleyebilece\u011fi a\u015fikar.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, Mars y\u00fczeyi uzaydan\u00a0gelen\u00a0radyasyona maruz kald\u0131. Hem radyasyon\u00a0hem de sert kimyasallar\u00a0organik maddenin\u00a0bozunmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Mevsimsel metan gaz\u0131 sal\u0131n\u0131mlar\u0131<\/strong><\/p>\n Biliminsanlar\u0131n\u0131n ek olarak yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci \u00e7al\u0131\u015fma da ya\u015fama y\u00f6nelik iddialar\u0131 kuvvetlendirmekte. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, Merak’\u0131n Mars \u00d6rnek \u0130nceleyecisi (Sample Analysis on Mars) \u00fc\u00e7 Mars y\u0131l\u0131 (neredeyse 6 D\u00fcnya y\u0131l\u0131!) boyunca s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmada Mars atmosferindeki metan gaz\u0131n\u0131n mevsimsel olarak de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Su ve kaya aras\u0131ndaki kimyasal etkile\u015fimler metan \u00fcretimini tetiklemi\u015f olabilir ancak biliminsanlar\u0131na g\u00f6re bir canl\u0131 taraf\u0131ndan sentezlenmi\u015f olabilme ihtimalini de \u00e7\u00f6pe atmamak gerekiyor.<\/p>\n Biliminsanlar\u0131, b\u00f6ylesi bir metan de\u011fi\u015fikli\u011fine ilk kez tan\u0131k olduklar\u0131n\u0131 ve uzun zaman aral\u0131klar\u0131nda metan gaz\u0131na dair atmosferde ba\u015fka desenlere rastlayabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n Ya\u015fam\u0131n anahtar\u0131n\u0131 bulmak: organik molek\u00fcller!<\/strong><\/p>\n Merak, bu organik molek\u00fcle ula\u015fabilmek i\u00e7in Gale kraterindeki d\u00f6rt farkl\u0131 noktas\u0131ndaki kilitta\u015f\u0131 olarak da bilinen tortul kaya\u00e7lar\u0131 deldi. \u00dczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan kilitta\u015f\u0131 milyarlarca y\u0131l \u00f6nce o alanda bulunan eski g\u00f6l\u00fcn dibindeki al\u00fcvyonlar ile olu\u015fmu\u015ftu. Al\u0131nan ta\u015f \u00f6rnekleri Merak’\u0131n SAM mod\u00fcl\u00fc taraf\u0131ndan organik molek\u00fclleri toz kaya par\u00e7alar\u0131ndan ay\u0131rmak amac\u0131 ile 500 C’lik f\u0131r\u0131nda \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131. SAM, b\u00fcy\u00fck molek\u00fcllerin par\u00e7alar\u0131n\u0131n buharl\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n zor olmas\u0131ndan dolay\u0131 kilitta\u015f\u0131ndan sadece k\u00fc\u00e7\u00fck organik molek\u00fclleri elde edebildi. Veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, araba lastiklerini daha dayan\u0131kl\u0131 hale getirmek i\u00e7in kullan\u0131lan k\u00fck\u00fcrd\u00fcn benzer \u015fekilde \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6rnekleri korumu\u015f oldu\u011fu \u00f6\u011frenildi. Buna ek olarak ayr\u0131ca,\u00a0 thiophen, benzen, toluen ve b\u00fctan gibi k\u00fc\u00e7\u00fck karbon zincirlerine de rastland\u0131.<\/p>\n Bu ke\u015fif, 2013 y\u0131l\u0131nda SAM’in ayn\u0131 kraterde bulunan daha derinlerdeki kayalarda ke\u015ffetti\u011fi organik molek\u00fcllerle beraber g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc ya\u015fam i\u00e7in tekrar Mars’a \u00e7evirmemizi sa\u011fl\u0131yor. Ancak, bu bulgular\u0131 daha detayl\u0131 ele alabilmemiz i\u00e7in daha yeni teknolojik ke\u015fif ara\u00e7lar\u0131 ve uydular\u0131 yollamam\u0131z gerekti\u011fi su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ek. Neyse ki, iki y\u0131l sonra f\u0131rlat\u0131lacak olan NASA’\u0131n Mars 2020 ve ESA’n\u0131n ExoMars ara\u00e7lar\u0131 sayesinde merak\u0131m\u0131z bir nebze dinecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" D\u00fcnya’dan \u00e7ok mu s\u0131k\u0131ld\u0131n\u0131z? Yoksa, \u00e7ok uzaklara gidip g\u00fczel bir tatil mi yapmak istiyorsunuz? Belki de, NASA’n\u0131n son ke\u015ffi sayesinde bu yorgunlu\u011funuzu Mars’ta atabilirsiniz! NASA’n\u0131n me\u015fhur Merak’\u0131 (Curiosity rover) K\u0131z\u0131l Gezegen’in eskiden ya\u015fam bar\u0131d\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dair kayalar \u00fczerinde korunmu\u015f bir ipucu ve atmosferinde de \u015fu anki canl\u0131 arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 destekleyecek y\u00f6nde bulgular elde etti. Her ne […]<\/p>\n","protected":false},"author":812,"featured_media":26718,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,1,3256],"tags":[2802,3459,1057,3258,3457,3458,3460,1825,3461,1523],"class_list":["post-26713","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-genel","category-uzay-ve-havacilik","tag-curiosity","tag-exomars","tag-mars","tag-mars-atmosferi","tag-mars-organik-molekul","tag-mars-yasam","tag-mars2020","tag-merak","tag-sam","tag-uzayli"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t