{"id":26732,"date":"2018-06-11T06:00:46","date_gmt":"2018-06-11T03:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26732"},"modified":"2018-06-11T12:26:44","modified_gmt":"2018-06-11T09:26:44","slug":"26732","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/06\/11\/26732","title":{"rendered":"\u0130lk \u0130ngilizler"},"content":{"rendered":"

Monar\u015filerle zengin tarihi, sanayisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle \u0130ngiltere, ge\u00e7mi\u015finde az bilinen bir hik\u00e2yeyi sakl\u0131yor. Bu hik\u00e2ye, insanlar\u0131n \u0130ngiltere\u2019ye nas\u0131l geldi\u011fini ve h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fen \u00e7evrede hayatta kalma m\u00fccadelesi verdiklerini anlatmakta olan, yakla\u015f\u0131k bir milyon y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan bir hik\u00e2yedir. \u0130ngiltere\u2019nin benzersiz konumu \u2013 Atlantik ve k\u0131ta Avrupas\u0131 aras\u0131nda \u2013 en u\u00e7 iklimsel ko\u015fullar\u0131 deneyimledi\u011fini bize s\u00f6yler. Ge\u00e7en milyarlarca y\u0131l i\u00e7ersinde iklimi, \u0131l\u0131k Akdeniz iklimine benzeyen iklim ko\u015fullar\u0131ndan uzun zaman boyunca karan\u0131n \u00e7o\u011funu kaplayan geni\u015f buz tabakalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olan a\u015f\u0131r\u0131 so\u011fuklara tan\u0131k oldu.<\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fc \u015fekilleri, su ve buzla \u015fekillendirilen k\u0131y\u0131 boylar\u0131 ve nehirlere g\u00f6re de\u011fi\u015fti. Her ne kadar \u0130ngiltere\u2019deki yerle\u015fimciler buna uyum sa\u011flamak zorunda olsalar da, bazen tam anlam\u0131yla tamamen yok oldular.<\/p>\n

Antik \u0130ngiltere\u2019de insanlar<\/strong><\/p>\n

\u0130ngiltere Antik \u0130nsan Yerle\u015fimi (\u0130A\u0130Y) projesi gibi ara\u015ft\u0131rmalar bu y\u00f6nde yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 kazand\u0131rd\u0131. M\u00fcze (Ulusal Tarih M\u00fczesi, \u0130ngiltere) ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleri aras\u0131ndaki bu on \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k disiplinleraras\u0131 i\u015fbirli\u011fi, ilk Britanyal\u0131lar ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnya hakk\u0131nda t\u00fcm bildiklerimizi de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n

\"\"
\u0130ngiltere\u2019deki en eski insan kan\u0131tlar\u0131 alan\u0131, Norfolk \u2013 Happisburgh\u2019daki kaz\u0131lar.<\/figcaption><\/figure>\n

M\u00fczenin insan k\u00f6kenleri uzman\u0131 ve \u0130A\u0130Y m\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Chris Stringer \u015f\u00f6yle diyor; “\u0130ngiltere\u2019nin en erken yerle\u015fimcileri taraf\u0131ndan b\u0131rak\u0131lan izler kara boyunca da\u011f\u0131lm\u0131\u015f. Hayvan ve bitki fosillerinden, ara\u00e7lardan ve di\u011fer avadanl\u0131klardan bir araya getirdi\u011fimiz kan\u0131tlarla, bu erken Britanyal\u0131lar\u0131 ve y\u00fczle\u015ftikleri ko\u015fullar\u0131n olduk\u00e7a detayl\u0131 bir resmini \u00e7\u0131karabildik. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z, insanlar\u0131n \u00e7evredeki s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerce tekrar tekrar d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi gibi, en az 10 ayr\u0131 yerle\u015fim dalgas\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131.”<\/p>\n

Hangi insan t\u00fcr\u00fc \u0130ngiltere\u2019ye geldi?<\/strong><\/p>\n

En az d\u00f6rt insan t\u00fcr\u00fc \u0130ngiltere\u2019de yerle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bunlar kimlerdi?<\/p>\n

\u00d6nc\u00fcler<\/strong><\/p>\n

\u0130ngiltere\u2019ye yerle\u015fim i\u00e7in ilk gelen insanlar\u0131n kimli\u011fi hala bir gizem. Hi\u00e7bir insan kal\u0131nt\u0131s\u0131 bulunamad\u0131 fakat Norlfok\u2019taki Happisbur\u2019da ve Suffol\u2019taki Pakefield\u2019da 950 bin ve 700 bin y\u0131l \u00f6nce insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan ta\u015f aletler ke\u015ffedildi. Hatta bilim insanlar\u0131, bir \u0131rmak a\u011f\u0131z\u0131ndaki \u00e7amur tabakas\u0131 boyunca y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, bu insanlardan k\u00fc\u00e7\u00fck bir grubun ayak izlerini dahi ke\u015ffetti.<\/p>\n

\"\"
Bir erkek Homo Antecessor modeli, \u0130spanya\u2019daki Atapuerca\u2019da bulunan 800 bin y\u0131ll\u0131k fosil kal\u0131nt\u0131lardan yeniden yap\u0131ld\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Buluntular\u0131n ya\u015f\u0131 bunlar\u0131n, \u015fimdiye kadar sadece \u0130spanya\u2019da bulunan, Homo Antcessor\u2019lar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olabileceklerini akla getiriyor.<\/p>\n

Onlar her kimdilerse, bug\u00fcnden daha so\u011fuk s\u0131cakl\u0131klarda hayatta kalmay\u0131 ba\u015farabildiler. En erken kan\u0131t, Happisburgh\u2019un g\u00fcn\u00fcm\u00fcz g\u00fcney \u0130skandinavya\u2019s\u0131 gibi oldu\u011fu bir zamana tekab\u00fcl etmektedir.<\/p>\n

So\u011fuklara, kuzey \u00e7am ormanlar\u0131na yak\u0131n ya\u015fayan bu erken \u00f6nc\u00fcler i\u00e7in hayat zordu. Yenebilen birka\u00e7 bitki vard\u0131, k\u0131\u015flar sertti ve \u015fimdi soylar\u0131 t\u00fckenmi\u015f olan (Pachycrocuta brevirostris<\/em>),<\/em> s\u0131rtlanlar sinsice geziniyordu – muhtemelen \u015fimdikinden daha b\u00fcy\u00fcklerdi.<\/p>\n

Thames nehrinin ta\u015fk\u0131n ovas\u0131, mamutlar, geyik ve atlar d\u00e2hil olmak \u00fczere geni\u015f bir havan \u00e7e\u015fitlili\u011fini de destekliyordu. Happisburgh\u2019daki insanlar bundan (le\u015f yiyicilikle) faydaland\u0131lar ve belki de bu hayvanlar\u0131 avlad\u0131lar.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa, Pakefield\u2019in 700 y\u00fcz bin y\u0131l \u00f6nceki yerle\u015fimcileri Akdeniz iklimine benzer \u015fartlar\u0131n ve hayvan ve bitki bollu\u011funun keyfini s\u00fcrm\u00fc\u015f olmal\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n

Homo Heidelbergensis<\/strong><\/p>\n

Bu uzun ve etkileyici insan t\u00fcr\u00fc \u0130ngiltere\u2019de ilk kez fosil kan\u0131tlar\u0131 bulunand\u0131r: Bir ayak kemi\u011fi ve iki di\u015f Bat\u0131 Sussex\u2019teki Boxgrove\u2019da bulundu.<\/p>\n

500 bin y\u0131l \u00f6nce burada ya\u015fayan insanlar b\u00fcy\u00fck hayvanlar\u0131 par\u00e7alamada beceriklilerdi ve arkalar\u0131nda \u00e7ok\u00e7a at, geyik ve gergedan kemikleri b\u0131rakt\u0131lar. Bu, onlar\u0131n grup gibi avlan\u0131rken, planlama ve i\u015fbirli\u011fi yapabildiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrt\u00fcyor.<\/p>\n

Bu insanlar, geni\u015f ka\u015f kemerleriyle ve ili\u015fkili olarak b\u00fcy\u00fck beyinleriyle, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kasl\u0131lard\u0131. Aletlerini hassasiyetle \u015fekillendirdiler. El baltalar\u0131 ve di\u011fer aletleri \u0130ngiltere boyunca bir\u00e7ok yerde bulundu.<\/p>\n

Mikroskobik analizler, kurtlar\u0131n ve s\u0131rtlanlar\u0131n kemirme izlerinin alt\u0131nda, bu alet izlerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Muhtemelen Boxgrove\u2019daki insanlar hayvan cesetlerini le\u015f yiyici et\u00e7illerden korurken ayn\u0131 zamanda onlar\u0131 par\u00e7alamak zorundayd\u0131lar.<\/p>\n

\"\"
Yeti\u015fkin erkek Homo,\u00a0Yunanistan – Petralona\u2019da a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lan 600 \u2013 250 bin y\u0131la tarihlenmi\u015f fosillerinden yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Boxgrove\u2019da insanlar\u0131n ya\u015famas\u0131n\u0131n \u00fczerinden \u00e7ok ge\u00e7meden iklimin durumu k\u00f6t\u00fcle\u015fti. \u0130ngiltere\u2019deki insan izleri zay\u0131flamaya ve yok olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Milyon y\u0131llar boyunca \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fanan buz devirleri i\u00e7inde, 450 bin y\u0131l \u00f6nceki – Anglian buzullanmas\u0131 olarak bilinir –\u00a0 en \u00e7etiniydi. \u0130ngiltere\u2019de insan varl\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale geldi. \u0130nsanlar\u0131n yoklu\u011fu binlerce y\u0131l boyunca devam etti.<\/p>\n

Neanderthaller \u2013 Homo neanderthalensis<\/strong><\/p>\n

Kent \u2013 Swescome\u2019daki gen\u00e7 bir kad\u0131n\u0131n kafatas\u0131n\u0131n bulunu\u015fu sayesinde biliyoruz ki erken Neanderthaller 400 bin y\u0131l \u00f6nce \u0130ngiltere\u2019de vard\u0131. O zamandan 50 bin y\u0131l \u00f6nceye ve belki daha ge\u00e7 zamanlarda bir\u00e7ok kez \u0130ngiltere\u2019ye geri d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n

Bu s\u00fcre\u00e7 boyunca iklim s\u0131cak ve so\u011fuk aras\u0131nda d\u00fczenli olarak de\u011fi\u015fti ve Neanderthaller uyum sa\u011flamay\u0131 ve do\u011fal kaynaklar\u0131 kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenerek hayatta kald\u0131lar, ne ki \u0130ngiltere\u2019den, iklim \u00f6zellikle \u00e7etin ve yiyecek k\u0131t oldu\u011funda, birka\u00e7 kez geri s\u00fcr\u00fcld\u00fcler.<\/p>\n

\u015e\u00fcphesiz Neanderthaller\u00a0zeki ve yenilik\u00e7i alet yap\u0131c\u0131lard\u0131. Avlar\u0131nda bulunan yaralar bize onlar\u0131n cesur ve yetenekli avc\u0131lar olduklar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor.<\/p>\n

Neanderthaller muhtemelen tarih \u00f6ncesi \u0130ngiltere\u2019nin geni\u015f d\u00fczl\u00fckleri boyunca, mamutlar gibi b\u00fcy\u00fck hayvan s\u00fcr\u00fclerini mevsimlik avlanma b\u00f6lgelerine do\u011fru takip ediyorlard\u0131.<\/p>\n

Bir \u00e7\u00f6l ada<\/strong><\/p>\n

180 bin ve 60 bin y\u0131l \u00f6nceki zaman aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0130ngiltere\u2019de insan kal\u0131nt\u0131lar\u0131 yahut aletler bulunamad\u0131, ne ki Neanderthallerin Avrupa\u2019n\u0131n ba\u015fka yerlerinde tutundu\u011funu biliyoruz.<\/p>\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, bu kadar uzak kuzey i\u00e7in \u00e7ok so\u011fuktu. Akabinde, s\u0131cakl\u0131klar artt\u0131\u011f\u0131nda, deniz seviyesi de y\u00fckseldi. \u0130ngiltere\u2019nin, Neanderthallerin geri d\u00f6nebilmesinden \u00f6nce anakarayla ba\u011flant\u0131s\u0131 kesildi.<\/p>\n

M\u00fcze ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Silvia Bello a\u00e7\u0131kl\u0131yor, \u201cKan\u0131t yoklu\u011fu elbette ki yoklu\u011fun kan\u0131t\u0131 de\u011fildir. Fakat arkeologlar 150 y\u0131ldan fazla kaz\u0131 yap\u0131yorlar ve bu s\u00fcre zarf\u0131nda insanlar i\u00e7in bir kan\u0131t yok. Ne aletler, ne insanlar, ne (av) par\u00e7alamadan kesikler \u2013 iz yok.\u201d<\/p>\n

\"\"
Cebelitar\u0131k – Forbes’ Quarry\u2019de kal\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lan yakla\u015f\u0131k 50 bin y\u0131ll\u0131k yeti\u015fkin kad\u0131n Neanderthal fosilinden yeniden \u015fekillendirildi.<\/figcaption><\/figure>\n

Neanderthaller sonunda Doggerland \u2013 \u015fimdi Kuzey denizi alt\u0131ndaki bir kara par\u00e7as\u0131 – \u00fczerinden \u0130ngiltere\u2019ye geri d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck \u00e7ay\u0131r d\u00fczl\u00fckleri k\u00fcrkl\u00fc mamut, k\u00fcrkl\u00fc gergedan ve ren geyikleriyle beraber y\u0131rt\u0131c\u0131 kurtlar ve s\u0131rtlanlar\u0131 besliyordu.<\/p>\n

Stepleri ge\u00e7meyi g\u00f6ze alan Neanderthaller, ortalama -10 derecelik ac\u0131 k\u0131\u015f s\u0131cakl\u0131klar\u0131yla, k\u00f6t\u00fc \u015fartlarla y\u00fczle\u015ftiler.<\/p>\n

A\u011fa\u00e7 yoklu\u011fu, yak\u0131t i\u00e7in ve ta\u015f aletlerinin saplar\u0131 i\u00e7in odun k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yeni zorluklar getirdi.<\/p>\n

Modern insanlar, Homo sapiensler<\/strong><\/p>\n

Kendi t\u00fcr\u00fcm\u00fcz, \u0130ngiltere\u2019ye nispeten yeni gelenlerden. En erken do\u011frudan kan\u0131t, Devon – Kent Ma\u011faras\u0131\u2019nda bulunan bir \u00e7ene par\u00e7as\u0131. Bilimsel analizler en az 40 bin ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu tahmin ediyor.<\/p>\n

Binlerce y\u0131l boyunca \u0130ngiltere\u2019deki modern insan varl\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa ve d\u00fczensizdi. Yakla\u015f\u0131k 12 bin y\u0131l \u00f6ncesinden itibaren d\u00fczenli oldu.<\/p>\n

\u0130ngiltere\u2019de beliren modern insanlar hayli uyumlu avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lard\u0131. Yenilik\u00e7i yetenekleri kendilerinden \u00f6nceki t\u00fcm t\u00fcrlerden farkl\u0131yd\u0131. Daha geni\u015f gruplar halinde ya\u015fad\u0131lar, daha yayg\u0131n sosyal ili\u015fkileri vard\u0131 ve daha geni\u015f mesafelerde hareket ettiler.<\/p>\n

Bu geni\u015flemi\u015f etkile\u015fim, \u00f6yk\u00fclerin ve bilginin payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra\u00a0yeni fikirlerin yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

\"\"
\u0130srail – Qafzeh Ma\u011faras\u0131\u2019ndaki fosillerden, 100 bin y\u0131l \u00f6ncesine tarihlenen, yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lan Homo Sapiens \u00e7ocu\u011fu.<\/figcaption><\/figure>\n

Modern insanlar yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131 ve zengin k\u00fclt\u00fcrleriyle dikkat \u00e7ekiyor. G\u00f6rece k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde, geni\u015f bir alet \u00e7e\u015fitlili\u011fi geli\u015ftirdiler, ta\u015f yerine daha hafif kemik ve fildi\u015fi kulland\u0131lar. Yontarak, boyayarak ve heykeller yaparak kendi d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n sanatsal sunumlar\u0131n\u0131 yaratt\u0131lar.<\/p>\n

Elde ettikleri \u00e7akmakta\u015flar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerden \u00e7ok uzaklara at\u0131lmas\u0131, g\u00f6steriyor ki kendilerinden \u00f6nce Neanderthallerin yapt\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha geni\u015f d\u00fczeylerde, kara boyunca hareket ediyorlard\u0131. Bu modern insanlar\u0131n \u00e7ok daha kapsaml\u0131 kaynaklar\u0131 ke\u015ffetmesini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Bu, neden Neanderthaller yapamazken modern insanlar\u0131n \u00e7etin zamanlarda hayatta kalabildiklerini a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Monar\u015filerle zengin tarihi, sanayisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle \u0130ngiltere, ge\u00e7mi\u015finde az bilinen bir hik\u00e2yeyi sakl\u0131yor. Bu hik\u00e2ye, insanlar\u0131n \u0130ngiltere\u2019ye nas\u0131l geldi\u011fini ve h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fen \u00e7evrede hayatta kalma m\u00fccadelesi verdiklerini anlatmakta olan, yakla\u015f\u0131k bir milyon y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan bir hik\u00e2yedir. \u0130ngiltere\u2019nin benzersiz konumu \u2013 Atlantik ve k\u0131ta Avrupas\u0131 aras\u0131nda \u2013 en u\u00e7 iklimsel ko\u015fullar\u0131 deneyimledi\u011fini bize […]<\/p>\n","protected":false},"author":673,"featured_media":26733,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,20,19],"tags":[243,498,3469,2034,497,2637,1796],"class_list":["post-26732","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-arkeoloji","category-bilim-gundemi","tag-antropoloji","tag-homo-erectus","tag-homo-heidelbergensis","tag-homo-naledi","tag-homo-sapiens","tag-homo-turleri","tag-ingiltere"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/673"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26732"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26732\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}