{"id":26810,"date":"2018-06-12T06:06:17","date_gmt":"2018-06-12T03:06:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26810"},"modified":"2018-06-12T10:27:21","modified_gmt":"2018-06-12T07:27:21","slug":"einsteinin-urkutucu-etkilesimi-boyut-atliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/06\/12\/einsteinin-urkutucu-etkilesimi-boyut-atliyor","title":{"rendered":"Einstein\u2019in ‘\u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc etkile\u015fimi’ boyut atl\u0131yor!"},"content":{"rendered":"

Kuantum teorisinin belki de en ilgin\u00e7 \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinden biri dolan\u0131kl\u0131kt\u0131r. Sa\u011fduyumuzun ve klasik fizi\u011fin ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 dolan\u0131kl\u0131\u011fa g\u00f6re, birbirinden uzakta olan iki par\u00e7ac\u0131k birbirleriyle anl\u0131k olarak etkile\u015febilmektedir. Einstein bu etkile\u015fimi \u201cuzaktan garip etkile\u015fim\u201d <\/em>olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde dolan\u0131kl\u0131k, kuantum mekani\u011finin temel ta\u015flar\u0131ndan biri olarak ele al\u0131nmakta ve kuantum teknolojilerinin geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in kilit bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u00d6te yandan dolan\u0131kl\u0131k, son derece hassast\u0131r ve \u015fimdiye yaln\u0131zca \u0131\u015f\u0131k ve atom gibi mikroskopik \u00f6l\u00e7ekte; yak\u0131n zamanda da s\u00fcperiletken elektrik devrelerinde g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Mikro boyutlardan, makro boyutlara!<\/strong><\/p>\n

Finlandiya Aalto \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Mika Sillanp\u00e4\u00e4\u2019n\u0131n \u00f6nderli\u011findeki bir ekip yak\u0131n zamanda Nature dergisinde ilgin\u00e7 bir makale yay\u0131mlad\u0131lar. Ekibin elde ettikleri verilere g\u00f6re, kuantum dolan\u0131kl\u0131k g\u00f6rece b\u00fcy\u00fck nesnelerde de yarat\u0131l\u0131p tespit edilebiliyor.<\/p>\n

Silikon bir \u00e7ip \u00fczerindeki al\u00fcminyumdan olu\u015fturulan ve davul derisini andiran ikili d\u00fczenekte, titre\u015fen sistemlerin dolan\u0131k kuantum durumu sergiledi\u011fi g\u00f6zlemlendi. Deneyde kullan\u0131lan d\u00fczenekler, atomik mertebelerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda son derece b\u00fcy\u00fck: her bir d\u00fczene\u011fin \u00e7ap\u0131 ise, bir sa\u00e7 teli kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 kadar. \u00a0Uygulanan bu deneysel yakla\u015f\u0131m ise, Avustralya\u2019daki New South Wales Canberra \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Matt Woolley ve Prof. Aashish Clerk\u2019in teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dayanmakta.<\/p>\n

S\u0131rad\u0131\u015f\u0131 bulgular<\/strong><\/p>\n

Mika Sillanp\u00e4\u00e4 , \u201ctitre\u015fen cisimler, s\u00fcperiletken mikrodalga devreleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ileti\u015fime ge\u00e7ebilecek bi\u00e7imde yap\u0131ld\u0131. Devredeki elektromanyetik alanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile termal uyaranlar s\u00f6n\u00fcmleniyor ve geriye yaln\u0131zca kuantum mekaniksel titre\u015fimler kal\u0131yor. G\u00fcr\u00fclt\u00fclerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemli ve bu y\u00fczden deney mutlak s\u0131f\u0131ra (-273 derece celcius) yak\u0131n s\u0131cakl\u0131kta ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u201ddiyot. Deney, s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 dolan\u0131kl\u0131k durumlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131m saat gibi uzun s\u00fcreler boyunca devam etmesine olanak tan\u0131yor.<\/p>\n

\u00d6l\u00e7\u00fcmleri ger\u00e7ekle\u015ftiren Dr. Caspar Ockeloen-Korppi, \u201c\u00f6l\u00e7\u00fcmler \u00e7ok zordu fakat elde etti\u011fimiz sonu\u00e7lar olduk\u00e7a etkileyici. Gelecekte, mekanik titre\u015fimleri kullanarak kuantum \u0131\u015f\u0131nlama denemeleri yapmay\u0131 planl\u0131yoruz. Kuantum \u0131\u015f\u0131nlanmada, fiziksel nesnelerin \u00f6zellikleri, uzaktan bu garip etkile\u015fim vas\u0131tas\u0131yla istenilen mesafelere dek ta\u015f\u0131nabilir\u201d diyor.<\/p>\n

Sonu\u00e7lar g\u00f6steriyor ki egzotik kuantum durumlar\u0131n\u0131n yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve stabilize edildi\u011fi b\u00fcy\u00fck mekanik nesneler \u00fczerinde kontrol sa\u011flamak\u00a0 art\u0131k\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7al\u0131\u015fma yaln\u0131zca yeni kuantum ve sensor teknolojilerine kap\u0131 aralamakla kalm\u0131yor; ayn\u0131 zamanda gravitasyon ve kuantum mekani\u011fi aras\u0131ndaki etkile\u015fmelerin ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 temel fizik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuantum teorisinin belki de en ilgin\u00e7 \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinden biri dolan\u0131kl\u0131kt\u0131r. Sa\u011fduyumuzun ve klasik fizi\u011fin ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 dolan\u0131kl\u0131\u011fa g\u00f6re, birbirinden uzakta olan iki par\u00e7ac\u0131k birbirleriyle anl\u0131k olarak etkile\u015febilmektedir. Einstein bu etkile\u015fimi \u201cuzaktan garip etkile\u015fim\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde dolan\u0131kl\u0131k, kuantum mekani\u011finin temel ta\u015flar\u0131ndan biri olarak ele al\u0131nmakta ve kuantum teknolojilerinin geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in kilit bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u00d6te yandan […]<\/p>\n","protected":false},"author":634,"featured_media":26817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,26,31],"tags":[3474,1533,3473,3476,3475],"class_list":["post-26810","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-fizik","category-teknoloji","tag-isinlanma","tag-kuantum","tag-kuantum-dolasiklik","tag-kuantum-haberlesme","tag-parcacik-etkilesimleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t