{"id":26904,"date":"2018-06-13T12:22:12","date_gmt":"2018-06-13T09:22:12","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26904"},"modified":"2018-06-13T13:20:57","modified_gmt":"2018-06-13T10:20:57","slug":"yuz-tanimlamadaki-basarisiyla-bilinen-derin-ogrenme-teknikleri-galaksileri-tanimlamada-da-iyi-performans-gosteriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/06\/13\/yuz-tanimlamadaki-basarisiyla-bilinen-derin-ogrenme-teknikleri-galaksileri-tanimlamada-da-iyi-performans-gosteriyor","title":{"rendered":"Y\u00fcz tan\u0131mlamadaki ba\u015far\u0131s\u0131yla bilinen derin \u00f6\u011frenme teknikleri, galaksileri tan\u0131mlamada da iyi performans g\u00f6steriyor!"},"content":{"rendered":"

Temelde bilgisayarlar\u0131n verilerdeki \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kendili\u011finden tan\u0131ma kabiliyeti anlam\u0131na gelen ve \u201cDerin \u00d6\u011frenme\u201d ismiyle bilinen makina \u00f6\u011frenmesi tekni\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ger\u00e7ekten de en ilgi \u00e7ekici teknolojilerden biri oldu. Ki son y\u0131llarda, Facebook gibi sosyal medya platformlar\u0131 i\u00e7in ses ve y\u00fcz tan\u0131may\u0131 da i\u00e7eren bir dizi farkl\u0131 alanda uygulamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ve kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir teknik art\u0131k.<\/p>\n

Keza astronomlar da, galaksi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin analiz edilmesi, galaksilerin olu\u015fum ve evrim s\u00fcre\u00e7lerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda derin \u00f6\u011frenmeden faydalan\u0131yor. Uluslararas\u0131 bir ekip ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri bir \u00e7al\u0131\u015fmada, Hubble Uzay Teleskopu\u2019ndan elde edilen galaksi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin analiz edilmesi i\u00e7in derin \u00f6\u011frenme algoritmas\u0131ndan yararland\u0131. Bu metot, galaksilerin -evrimlerinin hangi evresinde olduklar\u0131na dayal\u0131 olarak- s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda kendisini ispatlad\u0131 bile.<\/p>\n

Paris Diderot \u00dcniversitesi\u2019nden Marc Huertes-Company\u2019nin liderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan olu\u015fan ekibin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Astropyhsical Journal\u2019da yay\u0131nland\u0131. Asl\u0131nda, Marc Huertes-Company ekibiyle yapt\u0131\u011f\u0131 daha \u00f6nceki bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda derin \u00f6\u011frenme metodlar\u0131n\u0131 galaksilerin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir n\u00f6ral a\u011f olu\u015fturmak suretiyle Hubble verilerine uygulam\u0131\u015ft\u0131. California Santa Cruz \u00dcniversitesi\u2019nde emekli profes\u00f6r olan David Koo and Joel Primack ile birlikte galaksilerin evrimlerinin hangi a\u015famalar\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayabilecek bir n\u00f6ral a\u011f algoritmas\u0131 geli\u015ftirmi\u015flerdi.<\/p>\n

\"\"
Kozmolojik sim\u00fclasyonlardan elde edilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle e\u011fitilmi\u015f bir \u2018derin \u00f6\u011frenme\u2019 algoritmas\u0131 Hubble\u2019\u0131n ger\u00e7ek galaksi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini s\u0131n\u0131fland\u0131rmada \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ba\u015far\u0131l\u0131. \u00a9 HST\/CANDELS<\/figcaption><\/figure>\n

Koo ara\u015ft\u0131rmayla ilgili olarak, \u201cBu proje kafam\u0131zdaki birka\u00e7 fikirden sadece biriydi.\u201d diyor ve ekliyor \u201cTeorisyenlerin sim\u00fclasyonlara dayanarak kolayl\u0131kla tan\u0131mlayabilecekleri ve galaksilerin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleriyle ili\u015fkili olan bir \u2013fiziksel- s\u00fcreci se\u00e7mek ve daha sonras\u0131nda derin \u00f6\u011frenme algoritmas\u0131n\u0131 onu incelemek i\u00e7in g\u00f6zlemsel verilere uygulamak istedik. Hen\u00fcz bu yeni ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine dair ke\u015fiflerin ba\u015f\u0131nday\u0131z. Bu teori ve g\u00f6zlemi birle\u015ftirmenin yeni bir yolu\u201d.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma i\u00e7in, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Hubble\u2019\u0131n yakalad\u0131\u011f\u0131 galaksi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin taklitlerini olu\u015fturdular. Taklit g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u2018derin \u00f6\u011frenme n\u00f6ral a\u011f\u0131n\u0131n\u2019 galaksilerin evrimindeki 3 ana faz\u0131 tan\u0131mak \u00fczere e\u011fitilmesinde kullan\u0131ld\u0131 (galaksi evrimindeki bu \u00fc\u00e7 faz n\u00f6ral a\u011f e\u011fitilmeye ba\u015flanmadan \u00f6nce sim\u00fclasyonda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131). Bu a\u015famadan sonra ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, n\u00f6ral a\u011f\u0131 Hubble\u2019\u0131n ger\u00e7ek g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini analiz etmek i\u00e7in kulland\u0131.<\/p>\n

Huertas ve Company taraf\u0131ndan analiz edilen di\u011fer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler ile birlikte bu yeni g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler bug\u00fcne kadar Hubble Uzay Teleskopu\u2019yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen en geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli ara\u015ft\u0131rma projesi olan ve yak\u0131n k\u0131z\u0131l\u00f6tesi tayf\u0131nda galaksi d\u0131\u015f\u0131 kozmik yap\u0131lar\u0131 incelemek amac\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen CANDELS Projesi\u2019nin bir par\u00e7as\u0131. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda n\u00f6ral a\u011f\u0131n sim\u00fcle edilmi\u015f galaksi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131rken elde etti\u011fi sonu\u00e7lar ile ger\u00e7ek galaksi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda elde ettikleri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczeyde uyumluluk oldu\u011fu bulundu. Ekipten Joel Primack\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re: \u201cN\u00f6ral a\u011f\u0131n bu kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olabilece\u011fini do\u011frusu beklemiyorduk. Sim\u00fclasyonlar\u0131n k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 oldu\u011funu biliyoruz ve bu y\u00fczden g\u00fc\u00e7l\u00fc iddialarda bulunmak istemiyoruz. Fakat bulgular\u0131m\u0131z\u0131n \u015fansl\u0131 bir rastlant\u0131 oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz\u201d.<\/p>\n

\"\"
Sol: Hali haz\u0131rda devam eden y\u0131ld\u0131z olu\u015fum s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan gen\u00e7 y\u0131ld\u0131zlar\u0131n mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla parlayan bir spiral galaksi. Sa\u011f: Ya\u015fl\u0131 y\u0131ld\u0131zlar\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla parlayan bir eliptik galaksi. \u00a9 SDSS.<\/figcaption><\/figure>\n

Ara\u015ft\u0131rma ekibi \u00f6zellikle \u201cmavi k\u00fcl\u00e7e\u201d takma ad\u0131yla bilinen, k\u00fc\u00e7\u00fck ve yo\u011fun y\u0131ld\u0131z olu\u015fum b\u00f6lgelerine sahip galaksilerle ilgilendiler. Bu b\u00f6lgeler, gaz bak\u0131m\u0131ndan zengin galaksilerin evriminin erken safhalar\u0131nda, galaksinin merkezine do\u011fru ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fck gaz ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n mavi \u0131\u015f\u0131k yayan gen\u00e7 y\u0131ld\u0131zlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7mas\u0131yla meydana gelir. Ekip, bu ve ba\u015fka t\u00fcrden galaksileri sim\u00fcle etmek i\u00e7in Primack ve uluslararas\u0131 bir ekip taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen VELA sim\u00fclasyonlar\u0131ndan faydaland\u0131.<\/p>\n

Bilgisayar program\u0131n\u0131n hem sim\u00fcle edilmi\u015f hem de g\u00f6zlemlenmi\u015f veride yapt\u0131\u011f\u0131 analizlerin sonucuna g\u00f6re \u201cmavi k\u00fcl\u00e7e\u201d faz\u0131 sadece k\u00fctlesi belli bir aral\u0131kta olan galaksilerde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu faz\u0131, y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunun galaksinin mezkez b\u00f6lgesinde sonlanmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131 j\u00fcl\u00e7e\u201d faz\u0131 takip ediyor. Bu fazda merkez b\u00f6lgesindeki y\u0131ld\u0131zlar anakolu* terk edip k\u0131rm\u0131z\u0131 devlere evriliyorlar.<\/p>\n

Tespit edilen k\u00fctle aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n uyumlulu\u011fu heyecan verici. \u00c7\u00fcnk\u00fc n\u00f6ral a\u011f\u0131n, kendisine b\u00f6yle bir komut verilmedi\u011fi halde, ger\u00e7ek galaksilerde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir fiziksel s\u00fcrecin meydaya getirdi\u011fi bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc kendi ba\u015f\u0131na tan\u0131mlayabildi\u011fini ortaya koyuyor. Koo\u2019nun belirtti\u011fi gibi, bu \u00e7al\u0131\u015fma astronomi ve yapay zeka teknolojisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m, fakat daha yap\u0131lacak \u00e7ok i\u015f oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve: \u201cVELA sim\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n CANDELS kapsam\u0131ndaki g\u00f6zlemlerin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda bize \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yard\u0131m\u0131 oldu. Kimse m\u00fckemmel bir sim\u00fclasyona sahip olmasa da, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fck\u00e7e daha iyi sim\u00fclasyonlar geli\u015ftirmeye devam edece\u011fiz\u201d diyor.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, ekibin yapt\u0131\u011f\u0131 sim\u00fclasyonlar aktif galaktik \u00e7ekirde\u011fin** galaksi evrimi \u00fczerinde oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc i\u00e7ermiyor. Daha b\u00fcy\u00fck galaksilerde, gaz ve toz bulutlar\u0131 galaksinin merkezindeki s\u00fcper k\u00fctleli karadeliklere do\u011fru ivmelenir ve bu s\u00fcrecin sonucunda gaz ve radyasyon devasa jetler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uzaya do\u011fru savrulur. Baz\u0131 g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalar bunun galaksilerdeki y\u0131ld\u0131z olu\u015fumu \u00fczerinde nas\u0131l bir etkisi oldu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n

\"\"
Sanat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnden bir galaksinin merkezindeki aktif galaktik \u00e7ekirdek (AGN). \u00a9 NASA\/CXC\/M.Weiss<\/figcaption><\/figure>\n

Ekibin sim\u00fclasyonlar\u0131nda g\u00f6zlenen gaz zengini merkezlerin \u201cmavi k\u00fcl\u00e7e\u201d faz\u0131na yol a\u00e7mas\u0131 durumu, uzaktaki, nispeten gen\u00e7 galaksiler \u00fczerinde yap\u0131lan g\u00f6zlemler taraf\u0131ndan destekleniyor. Koo\u2019ya g\u00f6re galaksi evrimini incelemek i\u00e7in derin \u00f6\u011frenmeden yararlanmak g\u00f6zlemsel verilerde daha \u00f6nceden tespit edilmemi\u015f olaylar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131nda ciddi bir potansiyele sahip. Bu sayede, astronomlar galaksilerin zaman i\u00e7indeki bir anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini g\u00f6zlemlemek yerine, galaksilerin milyarlarca y\u0131l i\u00e7ersinde nas\u0131l evrimle\u015ftiklerini sim\u00fcle edebilecekler.<\/p>\n

Koo: \u201cDerin \u00f6\u011frenme \u00f6r\u00fcnt\u00fclere bakar ve insanlar\u0131n g\u00f6remeyece\u011fi \u00e7e\u015fitlilikte \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri g\u00f6rebilir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131 daha fazla teste tabi tutmak istiyoruz, fakat kavram ispat\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda makinalar veri analizi yaparak sim\u00fclasyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131mlanm\u0131\u015f galaksi evrimindeki fazlar\u0131 tespit etme konusunda ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor\u201d diyor.<\/p>\n

James Web Uzay teleskopu (JWST), Geni\u015f \u00d6l\u00e7ekli K\u0131z\u0131l\u00f6tesi Tarama Teleskopu (WFIRST) ve B\u00fcy\u00fck Sinoptik Tarama Teleskopu (LSST) gibi yeni jenerasyon teleskoplar sayesinde gelecekte, astronomlar analiz etmek \u00fczere daha fazla g\u00f6zlemsel veriye sahip olacak. Bu teleskoplar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 veri setleri \u00f6ncekilerden bile yo\u011fun olabilir, ki bu durumda olas\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fclerin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 i\u00e7in makina \u00f6\u011frenme metodlar\u0131ndan faydalan\u0131lmas\u0131 gerekebilir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere astronomi ve yapay zeka, evreni daha iyi anlayabilmemiz i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Belki de yapay zek\u00e2 gelecekte \u201cHer \u015eeyin Teorisi\u201dne ula\u015fabilmemiz i\u00e7in en \u00f6nemli katk\u0131y\u0131 sa\u011flayacak. Kimbilir, bekleyip g\u00f6relim.<\/p>\n

Edit\u00f6rden notlar;<\/p>\n

* G\u00fcne\u015f gibi hen\u00fcz hidrojenini helyuma \u00e7evirerek enerji elde eden gen\u00e7 y\u0131ld\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu evre. Daha fazla bilgi i\u00e7in t\u0131klay\u0131n<\/a>.<\/p>\n

** merkezindeki s\u00fcper k\u00fctleli karadeli\u011fi olduk\u00e7a aktif olan galaksilerin karadeliklerine verilen isim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Temelde bilgisayarlar\u0131n verilerdeki \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kendili\u011finden tan\u0131ma kabiliyeti anlam\u0131na gelen ve \u201cDerin \u00d6\u011frenme\u201d ismiyle bilinen makina \u00f6\u011frenmesi tekni\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ger\u00e7ekten de en ilgi \u00e7ekici teknolojilerden biri oldu. Ki son y\u0131llarda, Facebook gibi sosyal medya platformlar\u0131 i\u00e7in ses ve y\u00fcz tan\u0131may\u0131 da i\u00e7eren bir dizi farkl\u0131 alanda uygulamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ve kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir teknik art\u0131k. Keza astronomlar […]<\/p>\n","protected":false},"author":677,"featured_media":26905,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,453,26,1,31],"tags":[3497,1756,1651,2239,3498,3500,3501,3499,400],"class_list":["post-26904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-bilisim","category-fizik","category-genel","category-teknoloji","tag-aktif-galaksi-cekirdegi","tag-derin-ogrenme","tag-galaksi","tag-karadelik","tag-makine-ogrenmesi","tag-noral-aglar","tag-simulasyon","tag-yapay-sinir-aglari","tag-yapay-zeka"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t