{"id":26973,"date":"2013-12-01T12:10:13","date_gmt":"2013-12-01T10:10:13","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=26973"},"modified":"2018-06-14T12:39:04","modified_gmt":"2018-06-14T09:39:04","slug":"bilimi-sergilemek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2013\/12\/01\/bilimi-sergilemek","title":{"rendered":"Bilimi sergilemek"},"content":{"rendered":"

\u201cSonu\u00e7ta Galapagos\u2019tan getirilen bir canl\u0131 ne anlatacak insanlara? Ama onu m\u00fczede ortam\u0131yla, bilgilerle donatarak verdi\u011finizde, evrimin \u00f6z\u00fcn\u00fc anlatabilirsiniz. Diyelim dinozoru tan\u0131yorsunuz; ama \u00f6n\u00fcn\u00fczde interaktif bilgiler a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, gezegenin ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu t\u00fcm safhalar\u0131n, dinozorlar\u0131n nas\u0131l yok olduklar\u0131n\u0131n, besin zincirlerinin nas\u0131l kayboldu\u011funun bilgisini alm\u0131\u015f olursunuz. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir bilginiz olur ve bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kazan\u0131rs\u0131n\u0131z.\u201d<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz Ekim ay\u0131 boyunca, Kad\u0131k\u00f6y Moda\u2019da bulunan Saint Joseph Lisesi\u2019nde \u201cTarihi Bitki Koleksiyonu Sergisi\u201d yer ald\u0131. Sergi, Saint Joseph Lisesi\u2019nden rahip \u00f6\u011fretmenlerin 69 y\u0131l boyunca \u0130stanbul\u2019un 37 lokalitesinden toplad\u0131\u011f\u0131 ve d\u00f6nemin botanik bilgileriyle kaydetti\u011fi herbaryumdan olu\u015fuyordu. Koleksiyon, ayn\u0131 zamanda Saint Joseph Lisesi Tarihi Bitki Koleksiyonu<\/em> ad\u0131yla bir kitaba d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek, \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan iki dilli olarak bas\u0131ld\u0131. Koleksiyonu g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131karan ve tan\u0131tan, sergiyi ve kitab\u0131 haz\u0131rlayan, Prof. Dr. Mehmet Sak\u0131n\u00e7<\/strong> idi. Kendisini, emekli oldu\u011fu halde her g\u00fcn gitmeye devam etti\u011fi \u0130T\u00dc Maden Fak\u00fcltesi\u2019nde her ziyaret edi\u015fimizde, Jeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn koridorlar\u0131nda yer alacak, Yer\u2019in tarihi, evrim tarihi ve \u00fclkemizdeki jeoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihinden kimi kesitler i\u00e7eren sergi vitrinleriyle u\u011fra\u015f\u0131rken buldu\u011fumuz Sak\u0131n\u00e7\u2019la, bu vesileyle, bilim sergileri u\u011fra\u015f\u0131s\u0131 \u00fczerine bir s\u00f6yle\u015fi yapmak istedik.<\/p><\/blockquote>\n

\u0130lk sergi: \u201cNuh\u2019un Gemisi Beyo\u011flu\u2019nda\u201d<\/strong><\/p>\n

Saint Joseph Lisesi\u2019nde Ekim ay\u0131 boyunca sergilenen \u201cTarihi Bitki Koleksiyonu Sergisi\u201d, sonra b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcz\u00fcn (\u0130T\u00dc Avrasya Yerbilimleri Enstit\u00fcs\u00fc) koridorlar\u0131nda olu\u015fturdu\u011funuz do\u011fa tarihi ve b\u00f6l\u00fcmdeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tarihinden kesitler i\u00e7eren sergi vitrinleri… Say\u0131n Sak\u0131n\u00e7, bu t\u00fcr u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131n\u0131z ne zaman, nas\u0131l ba\u015flad\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Yap\u0131 Kredi Nedim T\u00f6r M\u00fczesi\u2019nde haz\u0131rlanan \u201cNuh\u2019un Gemisi Beyo\u011flu\u2019nda\u201d Sergisinin dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131m, ilk olarak. O zamanlar Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131nda olan Enis Batur Bey Saint Joseph\u2019liydi. M\u00fcze M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u015eennur Han\u0131m\u2019a lisenin m\u00fczesindeki hayvan koleksiyonlar\u0131ndan s\u00f6z etmi\u015f ve \u201cBunlar sergi haline getirilebilir mi?\u201d diye \u00f6neride bulunmu\u015ftu. Bir g\u00fcn \u015eennur Han\u0131m\u2019la s\u00f6zle\u015fip Saint Joseph\u2019e gittik. \u0130ki b\u00fcy\u00fck salon i\u00e7inde ku\u015flar, memeli hayvanlar, geyikler, kaplan, s\u0131rtlan, bunun yan\u0131 s\u0131ra kelebek ve b\u00f6cek koleksiyonlar\u0131\u00a0 dikkati \u00e7ekiyordu. Bunlar i\u00e7inde ku\u015f koleksiyonu ger\u00e7ekten g\u00f6r\u00fclmeye de\u011ferdi. \u015eimdilerde g\u00f6remedi\u011fimiz Kurba\u011fal\u0131dere\u2019nin a\u00e7\u0131klar\u0131ndan yakalanm\u0131\u015f fokbal\u0131klar\u0131, Kalam\u0131\u015f Koyu\u2019ndan pelikanlar koleksiyonun \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131yd\u0131. Saint Joseph\u2019de hayvan koleksiyonu 1800\u2019lerin sonlar\u0131nda yap\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Yapanlar fr\u00e8re, yani rahip-\u00f6\u011fretmenler, bunlar ayn\u0131 zamanda amat\u00f6r bilimci. Avrupa\u2019da co\u011frafik ke\u015fiflerin ba\u015flamas\u0131yla as\u0131rlar \u00f6nce yerle\u015fen do\u011fay\u0131 envanter alt\u0131na alma gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalar bunlar.<\/p>\n

Sergi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zellikle ku\u015flar \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca doldurulmu\u015f di\u011fer hayvanlar\u0131n da sergi i\u00e7inde yer almas\u0131na karar verildikten sonra, \u201cNuh\u2019un Gemisi Beyo\u011flu\u2019nda\u201d ismiyle May\u0131s 1998\u2019de Yap\u0131 Kredi Nedim T\u00f6r M\u00fczesi\u2019nde halka a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\"\"Do\u011fa tarihi m\u00fczelerinin \u00f6nemi<\/strong><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma sizi yeni sergiler konusunda motive mi etti?<\/em><\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda bu tip \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00f6\u011frencileri ve halk\u0131 do\u011fa konusunda pop\u00fcler bilimi kullanarak ayd\u0131nlatmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor. Uzun y\u0131llar Cumhuriyet<\/em> Bilim Teknik<\/em> dergisinde ve zaman zaman Bilim ve Gelecek <\/em>dergisinde pop\u00fcler bilim yaz\u0131lar\u0131 yazd\u0131m. Bu yaz\u0131lar \u00f6\u011frencilerin anlayabilece\u011fi bilim dilinden oldu\u011fu i\u00e7in anla\u015f\u0131lmalar\u0131 hem \u00e7ok daha kolay, hem de e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131. Ancak \u00fclkemizde do\u011fa bilimlerine ilgi \u00e7ok az. B\u00f6rt\u00fc b\u00f6cek denilip ge\u00e7iliyor. Halbuki Avrupa \u00fc\u00e7-d\u00f6rt as\u0131r \u00f6ncesinden itibaren do\u011fay\u0131 envanterleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapm\u0131\u015f. Co\u011frafi ke\u015fifleri, Macellan\u2019\u0131n ya da Vasco de Gama\u2019n\u0131n, Darwin\u2019in gezilerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ke\u015fifler \u00c7a\u011f\u0131n\u0131n gezginleri gittikleri yerlerin do\u011fas\u0131, \u00f6zellikle de bitkileriyle yak\u0131ndan ilgilenmi\u015fler; seyahatnamelerinde bunlar\u0131 anlatm\u0131\u015flar. \u0130ngiliz k\u00e2\u015fif James Cook\u2019un ke\u015fif gezilerinde yer alan bitkibilimci Joseph Banks\u2019in Pasifik Adalar\u0131\u2019ndan getirdi\u011fi binlerce bitki \u00f6rne\u011fi, d\u00fcnyan\u0131n en \u00fcnl\u00fc herbaryumu olan Kew Gardens\u2019\u0131n temelini olu\u015fturmu\u015f. Hele Darwin\u2019in me\u015fhur Beagle gezisi, bug\u00fcn Londra Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi\u2019nin temelini olu\u015fturan koleksiyonlar\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de m\u00fczecilik neden zay\u0131f? <\/em><\/strong><\/p>\n

B\u0131rak\u0131n do\u011fay\u0131, hi\u00e7bir \u015feye ald\u0131r\u0131\u015f etmeyen ilgisiz bir toplumuz. \u00c7ok \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fimiz var. Bal\u0131k haf\u0131zal\u0131y\u0131z, olaylar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilme yetene\u011fimiz s\u0131f\u0131r. Bu bize ne yaz\u0131k ki Osmanl\u0131\u2019dan kalm\u0131\u015f ac\u0131 bir miras. Toplumun b\u00fcy\u00fck bir kesimi hi\u00e7bir \u015feyin fark\u0131nda olmadan bu miras\u0131n kollar\u0131 aras\u0131nda bir \u015fey hissetmeden ya\u015f\u0131yor. Bu nedenle do\u011fa ile ilgilenmek, ak\u0131lc\u0131 yolla onun nimetlerinden yararlanmak toplumun d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011finde yok. Do\u011fa e\u011fitiminin en basit yolu ise do\u011fa m\u00fczelerinin varl\u0131\u011f\u0131nda yat\u0131yor. Bizde Avrupa\u2019daki gibi bir k\u00fclt\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in do\u011fa tarihi m\u00fczecili\u011fini olu\u015fturmak zor. Fakat olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermek \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fayla ilgili birikim size d\u00fc\u015f\u00fcnmede kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma olana\u011f\u0131 sa\u011flar. Bunu yapabilirseniz tekd\u00fcze d\u00fc\u015f\u00fcnmezseniz; iyi-k\u00f6t\u00fc, iyinin i\u00e7inde daha iyiler, k\u00f6t\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde daha k\u00f6t\u00fcler diye ay\u0131rabilirsiniz.<\/p>\n

Peki bu a\u00e7\u0131k nas\u0131l, hangi ara\u00e7larla kapat\u0131labilir?<\/em><\/strong><\/p>\n

Daha ilkokuldan ba\u015flayarak bunu anlatabilmek gerekir, ama bu e\u011fitimi verebilecek e\u011fitimcilerimiz de yok ne yaz\u0131k ki. M\u00fczecili\u011fi e\u011fitim arac\u0131na d\u00f6nd\u00fcrmeyi en iyi Fransa, \u0130ngiltere, Rusya ve Almanya yapm\u0131\u015f. Avrupa devletleri bu i\u015fi iyi ba\u015farm\u0131\u015flar. Bunun arkas\u0131ndan Amerika, bir\u00e7ok \u00fcniversitesi ve ayr\u0131ca \u015fehir do\u011fa m\u00fczeleri ile bu yar\u0131\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u015fte e\u011fitim a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmak i\u00e7in bu yolda \u00f6nemli i\u015fler yapmak gerekir. Bu konuda s\u00f6ylenenlerin olu\u015fturdu\u011fu kitaplarla T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fcy\u00fck bir k\u00fct\u00fcphane kurabilirsiniz. Ama nafile, bu konuda yetersiz kalmaya mahk\u00fbmuz. \u0130\u015fte Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ac\u0131 miras\u0131 s\u0131rt\u0131m\u0131zda bir kambur gibi nesilden nesile ne yaz\u0131k ki ge\u00e7iyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de bir do\u011fa tarihi m\u00fczesi var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

MTA\u2019da, Ege \u00dcniversitesi\u2019nde y\u0131llar \u00f6nce kurulmu\u015f bu tip m\u00fczeler var, ama bunlar\u0131n bir Fransa ya da Londra\u2019daki ile yak\u0131ndan uzaktan bir benzerli\u011fi yok. Bu tip m\u00fczeler ya\u015fayan ve de\u011fi\u015fken yerlerdir. Bu konuda yine \u00e7ok yaz\u0131lar yaz\u0131lm\u0131\u015f, sempozyumlar d\u00fczenlenmi\u015f ve hatta bildirgeler haz\u0131rlanm\u0131\u015f, yetkililere iletilmi\u015f; ama sonu\u00e7 yukar\u0131da belirtti\u011fim gibi nafile… Evet, kurulamaz m\u0131, tabii ki kurulur. Ama neyle? En \u00f6nemli \u015fey koleksiyon, bu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu tip m\u00fczeleri kurman\u0131z do\u011fald\u0131r ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

\"\"
Saint Joseph Lisesi Tarihi Bitki Koleksiyonu\u2019ndan.<\/figcaption><\/figure>\n

Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki do\u011fa tarihi m\u00fczelerinin farkl\u0131l\u0131klar\u0131 neler?<\/em><\/strong><\/p>\n

Paris Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi\u2019nde 1500 ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u00e7ine girdi\u011finiz zaman s\u0131rf evrimi anlatan muazzam bir bina var, \u201cB\u00fcy\u00fck Evrim Galerisi\u201d. Bu binada evrimle ilgili her \u015fey var. Ayr\u0131ca mineroloji, botanik, paleantoloji b\u00f6l\u00fcmleri, muazzam bir egzotik bitkiler bah\u00e7esi, herbaryumlar\u0131 var.\u00a0 Buras\u0131 13. Louis\u2019 in o zamanlar t\u0131bbi bitkiler yeti\u015ftirdi\u011fi bah\u00e7e; k\u0131saca, Kral\u0131n Bah\u00e7esi olarak biliniyor. Frans\u0131z Devrimi s\u0131ras\u0131nda, buras\u0131 Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi i\u00e7in devlete veriliyor ve k\u0131sa s\u00fcre sonra \u00fcnl\u00fc Frans\u0131z do\u011fa bilimcilerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bug\u00fcnk\u00fc \u015feklini kazan\u0131yor. Bence buras\u0131 do\u011fa bilimlerinin bir mabedidir.<\/p>\n

Neden Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131n\u0131n b\u00f6yle giri\u015fimleri yok sizce?<\/em><\/strong><\/p>\n

En b\u00fcy\u00fck etken co\u011frafi ke\u015fifler. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yok olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli fakt\u00f6rlerinden biri de bu. Fatih\u2019in \u0130stanbul\u2019u ald\u0131\u011f\u0131 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda Kristof Kolomb Amerika K\u0131tas\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Yepyeni topraklar, Avrupa\u2019dan \u00e7ok daha farkl\u0131 bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve do\u011fa. Bunun yan\u0131 s\u0131ra son derece zengin do\u011fal kaynaklar. Sonu\u00e7!! Konu\u015fmaya bile gerek yok, her \u015fey ortada. Osmanl\u0131\u2019da co\u011frafya bilgisi yok, \u00d6rne\u011fin Akdeniz\u2019i g\u00f6l olarak biliyorlar. Cebelitar\u0131k Bo\u011faz\u0131 hakk\u0131nda bilgileri yok, \u201cRuslar nas\u0131l gelecek?\u201d diyorlar. 1770\u2019de Rus Donanmas\u0131 Cebelitar\u0131k\u2019tan ge\u00e7ip \u00c7e\u015fme\u2019ye geliyorr ve donanmam\u0131z\u0131 yak\u0131p gidiyor. Bu \u00f6rnek co\u011frafya bilgisizli\u011finin ac\u0131 bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n

Saint Joseph Lisesi Tarihi Bitki Koleksiyonu Sergisi<\/strong><\/p>\n

Saint Joseph\u2019in kitapla\u015fan herbaryumu ve bu konudaki\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmalar nas\u0131l ba\u015flad\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Saint Joseph\u2019e oradaki koleksiyonu d\u00fczenlemek, envantere almak amac\u0131yla ara s\u0131ra gidiyorduk. Gene \u00f6yle bir ziyarette bir k\u00f6\u015fede \u00fczerinde \u201cKad\u0131k\u00f6y Floras\u0131\u201d yazan 10 ciltten olu\u015fan kataloglar\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bunlardan bir tanesini a\u00e7\u0131p inceleyince, \u0130stanbul civar\u0131n\u0131n inan\u0131lmaz bitki \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve tarihiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Rahip \u00f6\u011fretmenlerinden Jean Marius Reynaud, Pasteur Louis ve \u0130dina\u00ebl-Simon\u2019un \u00f6zellikle Kad\u0131k\u00f6y ve civar\u0131yla, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n her iki yakas\u0131ndaki yerlere yapt\u0131klar\u0131 geziler s\u0131ras\u0131nda toplad\u0131klar\u0131 yakla\u015f\u0131k 2500 kurutulmu\u015f bitki, katologlanm\u0131\u015f. Dikkatle kurutulmu\u015f, \u00f6zel bir ka\u011f\u0131da yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, en eskisi 1905, en yenisi 1974 tarihli. 37 ayr\u0131 lokaliteden 69 y\u0131l boyunca toplanan bitkiler, gayet titiz bir herbaryum etiketiyle etiketlenmi\u015f, bitkilerin familyas\u0131, cinsi, t\u00fcr\u00fc, topland\u0131\u011f\u0131 tarih, yer ve toplayan\u0131n g\u00f6zlemleri i\u015flenmi\u015f. Bu bilgilerin en alt\u0131nda herbaryum numaras\u0131 ile toplay\u0131c\u0131n\u0131n ad\u0131 ve imzas\u0131 yer al\u0131yordu. Semt isimleri d\u00f6nemine g\u00f6re yaz\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6rne\u011fin Fenerbah\u00e7e \u201cFenaraki\u201d diye, Tarabya \u201cTerapia\u201d diye ge\u00e7iyor. 1922\u2019den 1976\u2019ya kadar bu herbaryum, lisenin m\u00fczesinde korunmu\u015f, ama 76\u2019dan sonra ilgilenen kimse kalmam\u0131\u015f; m\u00fcze ve herbaryum b\u00f6ceklere ve toza b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f; \u00f6\u011frencilerin bile girmek istemedi\u011fi bir yer haline gelmi\u015f.<\/p>\n

Okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcyle konu\u015ftuk, \u0130T\u00dc\u2019de \u00f6rneklerle ilgili iyile\u015ftirme yapaca\u011f\u0131z, isimleri de\u011fi\u015fmi\u015f mi de\u011fi\u015fmemi\u015f mi ara\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z, kay\u0131t alt\u0131na alaca\u011f\u0131z dedik; imza kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda herbaryumu bize verdiler. Y\u00fcklendik getirdik. \u00dc\u00e7 ayda bir buradaki derin dondurucuya sokuyorduk, b\u00f6ceklenmesin diye. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131yd\u0131. Bir asistan arkada\u015f bilgisayarda taramay\u0131 \u00f6nerdi, tarad\u0131k ve nefis bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00f6ylece bitkinin t\u00fcm \u00f6zeliklerini elektronik ortama ge\u00e7irebilecektik. Fakat tara tara bitmiyor, sonu\u00e7ta 2500\u2019e yak\u0131n bitki. Bir bitkinin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 yakla\u015f\u0131k 10 dakikam\u0131z\u0131 al\u0131yordu. Yine bir arkada\u015f, \u00f6nce etiketleri kay\u0131t alt\u0131na almay\u0131 \u00f6nerdi; onu daha \u00e7abuk bitirdik. Bu s\u00fcre\u00e7te arkada\u015flar\u0131n baz\u0131lar\u0131 ayr\u0131ld\u0131lar; en sonunda kabak benim ba\u015f\u0131ma patlad\u0131, bitkilerle ba\u015f ba\u015fa kald\u0131m.<\/p>\n

\"\"
1969\u2019da ke\u015ffedilen fosille\u015fmi\u015f insans\u0131 ayak izi. \u0130zin yakla\u015f\u0131k 250.000 y\u0131l \u00f6ncesinden kald\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Bir plan yapt\u0131m; 37 lokalitenin tarihlerini \u00e7\u0131karay\u0131m, hem o zamandan hem de bug\u00fcnden foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bulay\u0131m, oradan toplanm\u0131\u015f d\u00f6rt-be\u015f tane g\u00fczel bitkiyi koyay\u0131m, b\u00f6ylece bir kitap haline getireyim dedim. Bir g\u00fcn sizin derginin yeme\u011finde, eski edit\u00f6rlerinizden, \u015fimdi \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131\u2019nda \u00e7al\u0131\u015fan edit\u00f6r Ruken Han\u0131m ve yay\u0131nevinin Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc olan e\u015fi Ahmet Salcan ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Bu kitaptan s\u00f6z ettim; bir-iki g\u00fcn sonra bulu\u015ftuk. De\u011ferli bir koleksiyon oldu\u011funu ve tamam\u0131n\u0131 basmak istediklerini s\u00f6ylediler. Etiket kay\u0131tlar\u0131n\u0131 kullanarak, tekrar eden t\u00fcrleri \u00e7\u0131kartt\u0131m ve sonu\u00e7ta 1006 t\u00fcr, 436 cins ve 87 aile \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar\u0131 Botanik\u00e7i Prof. Dr. Orhan K\u00fc\u00e7\u00fcker dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda, sistematik bir \u015fekle koyduk. Daha sonra yay\u0131nevinden gelen foto\u011fraf\u00e7\u0131lar koleksiyondaki se\u00e7ilen t\u00fcrleri tek tek foto\u011fraflad\u0131.<\/p>\n

Saint Joseph\u2019deki sergi, \u201cSaint Joseph Lisesi Tarihi Bitki Koleksiyonu\u201d kitab\u0131 yay\u0131mland\u0131ktan sonra m\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u015e\u00f6yle ki, kitap gitti geldi, d\u00fczeltildi, Celal \u015eeng\u00f6r birka\u00e7 kez okudu, kaynaklar yaz\u0131ld\u0131; d\u00fczeni, tasar\u0131m\u0131, \u00f6ns\u00f6z\u00fc derken, sonunda bu y\u0131l\u0131n Haziran\u2019\u0131nda yay\u0131mlanacak ve sergisi a\u00e7\u0131lacak hale geldi. Yaz d\u00f6neminde kimse olmaz diyerek sergi ve kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131 Ekim\u2019e ertelendi. 3 Ekim\u2019de kolejin tarih kokan koridorunda ve hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki Do\u011fa M\u00fczesinde, kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131 kalabal\u0131k bir davetli e\u015fli\u011finde yap\u0131ld\u0131 ve sergisi bir ay a\u00e7\u0131k kald\u0131.<\/p>\n

Botanik\u00e7ilerden ele\u015ftiri ald\u0131n\u0131z m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, bu konudaki sav\u0131m \u015f\u00f6yle: Ben tarihi bir koleksiyonu tan\u0131t\u0131yorum. Kitab\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde de belirttik; koleksiyonda hi\u00e7bir \u015fey ellenmedi, sadece d\u00fczenlendi. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze uymayan ufak tefek noktalar g\u00fcncellendi.<\/p>\n

\u201cBilgiyi vermeye u\u011fra\u015f\u0131yoruz ama, bir de almaya istekli bulunsa…\u201d<\/strong><\/p>\n

On y\u0131ldan fazla s\u00fcren bu ara\u015ft\u0131rma yapmaya ya da b\u00f6l\u00fcm\u00fcn koridorundaki vitrinleri d\u00fczenlemeye zorunlu de\u011fildiniz. Yine de bunlar\u0131 \u00fcstlenip tamamlad\u0131n\u0131z. B\u00fcy\u00fck motivasyon gerektiren \u015feyler…<\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi \u0130\u015f K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 ile yeni bir proje \u00fczerinde konu\u015fuyoruz. Osmanl\u0131\u2019dan Cumhuriyet\u2019e kadar do\u011fa bilimlerinin tarihini konu alacak. Bazen kendi kendime, \u201cOlmad\u0131k \u015feylere mi evet diyorum\u201d diyorum. Ama h\u00e2l\u00e2 heyecan\u0131m var.<\/p>\n

Nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yorsunuz bunu? Ki\u015fisel bir merak m\u0131, do\u011fa bilimlerini topluma anlatmak, kavratmak gibi politik bir duru\u015f mu?<\/em><\/strong><\/p>\n

Hepsi var. Doktoram\u0131 paleontoloji, yani eski canl\u0131lar alan\u0131nda, Do\u011fu Anadolu\u2019da yapt\u0131m. Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 Mu\u015f-Van aras\u0131nda ge\u00e7ti. Oradaki insanlarla \u00e7ok vakit ge\u00e7irdim. Do\u011fay\u0131 da \u00e7ok severim. Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi, ayn\u0131 zamanda zoolo\u011fum. \u0130stanbul \u00dcnv. Botanik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde de bir y\u0131l okudum, sonra jeolojiye ge\u00e7tim. Eski canl\u0131lar, yeni canl\u0131lar ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn yap\u0131s\u0131, gezegenimizin pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcn\u00fc bilen konumunday\u0131m. B\u00fcy\u00fck bir bilgi potansiyeli. Bu potansiyeli ne yapaca\u011f\u0131m? Al\u0131nmaz sat\u0131lmaz; para i\u00e7in de yapm\u0131yorum zaten. En az\u0131ndan o bilgiyi ba\u015fkas\u0131na vereyim diyorum, almak isteyene tabii, ki \u00fcniversiteye de bunu verdim.<\/p>\n

B\u00f6l\u00fcm koridorundaki vitrin d\u00fczenlemeleri gibi \u00e7abalar\u0131n\u0131z \u00fcniversitede kar\u015f\u0131l\u0131k buluyor mu? <\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130lgin\u00e7tir, uygulama gerektiren paleontoloji derslerini alan \u00f6\u011frenciler, bu k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fczeyi, vitrinleri gezmi\u015f de\u011fil. \u00dcstelik bunlar dersin verildi\u011fi yerde\u2026 Tabii esas \u00f6\u011fretmenler buraya y\u00f6nlendirecek \u00f6\u011frencileri.<\/p>\n

\"\"
Sak\u0131n\u00e7\u2018\u0131n derledi\u011fi malzemelerin bir k\u0131sm\u0131 ise b\u00f6l\u00fcm\u00fcn bir odas\u0131nda toplanm\u0131\u015f ve yeni \u00f6rneklerle geni\u015fletilmi\u015f. Bu sergi ve \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na, jeoloji bilimine b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar\u0131 bulunan Prof. Dr. \u0130hsan Ketin\u2019in ad\u0131 verilmi\u015f.<\/figcaption><\/figure>\n

Bug\u00fcnk\u00fc neslin genelinden farkl\u0131 olarak bilimi ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131n merkezine koymu\u015fsunuz. D\u00f6neminiz, e\u011fitiminiz nas\u0131ld\u0131? <\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130stanbul \u00dcnv.\u2019nde 17 y\u0131l teknik eleman olarak (jeolog) asistanl\u0131k yapt\u0131m, nedense jeolojideki hocalarla y\u0131ld\u0131z\u0131m pek bar\u0131\u015fmad\u0131. Bunun en \u00f6nemli sebebinin benim zooloji k\u00f6kenli olup sonradan jeolojiye geli\u015fim oldu\u011funu zannediyorum. Hatta \u201cSen biyologsun\u201d denilerek, k\u00fc\u00e7\u00fcmsemelerle dahi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Y\u00d6K sonras\u0131nda kadroya da ge\u00e7emedim. Sizin anlayaca\u011f\u0131n\u0131z 17 y\u0131l bo\u015fa gitti. Bir f\u0131rsat oldu, ben de Teknik \u00dcniversite\u2019ye geldim. Geldi\u011fimde Genel Jeoloji d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir anabilim dal\u0131yd\u0131. \u00d6zellikle Celal \u015eeng\u00f6r ve Naci G\u00f6r\u00fcr bu ekibin liderleriydi. Benim bilimde ge\u00e7 kalmam baz\u0131 zorluklar\u0131 da beraberinde getirdi, ama zorlu zamanlar\u0131 atlat\u0131p, bilime burada al\u0131\u015ft\u0131m desem yalan olmaz. Buras\u0131 jeoloji bilimini en iyi \u015fekilde yapan yerdi, temel bilim her \u015feyin \u00fcst\u00fcndeydi. Anabilim dallar\u0131n\u0131n kalkmas\u0131yla bilim yap\u0131lamaz hale geldi. \u015eimdi m\u00fchendislik daha a\u011f\u0131r bas\u0131yor, art\u0131k temel bilimler ne yaz\u0131k ki tu kaka. Her \u015feye ra\u011fmen bir avu\u00e7 biliminsan\u0131 bir \u015feyler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ama nereye kadar…<\/p>\n

Ne zaman oldu bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm?<\/em><\/strong><\/p>\n

90\u2019lar\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren. \u0130lk darbe y\u00fczde 30 \u0130ngilizce e\u011fitimi ile geldi. Y\u00fczde 30 diye bir \u015fey olur mu? Ya \u0130ngilizce\u2019dir ya da de\u011fildir. Sonra gelen idareciler y\u00fczde 100 \u0130ngilizce getirdi. Fakat \u00f6\u011frencinin \u00e7o\u011fu \u0130ngilizce bilmiyor, haz\u0131rl\u0131k okuyorlar. \u00dcniversite lisan \u00f6\u011freten bir yer olmamal\u0131. Lisan bilmek tabii ki son derece \u00f6nemli. Bunun bilincinde olan \u00f6\u011frenci kendine bu konuda avantaj sa\u011flayan \u00fcniversiteyi ya da yolu se\u00e7meli. \u00d6\u011frenci bilse bile, hocalar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmiyor. Y\u00f6netmeliklerin aksine, \u0130ngilizce ders verme yetisi olmayan hocalar ders veriyor ya da vermek zorunda kal\u0131yor. Bu da son derece \u00e7eli\u015fkili bir durum. ODT\u00dc, Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi \u0130ngilizce e\u011fitim \u00fczerine kurulmu\u015f yerler; fakat Teknik \u00dcniversite\u2019de \u00f6yle bir altyap\u0131 yok. T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015f\u0131yorsunuz, hocalar\u0131n anadili T\u00fcrk\u00e7e, \u00f6\u011frencilerin de \u00f6yle; ama \u0130ngilizce ders anlatmaya, anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. B\u00f6yle bir komedi d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u015fey de\u011fil.<\/p>\n

Art\u0131k \u201cmeslek a\u015fk\u0131yla yan\u0131p tutu\u015fan\u201d gen\u00e7ler yok…<\/em><\/strong><\/p>\n

Yok, kalmad\u0131. Geliyor, uyuyor derste. \u0130lgilenmiyor. Belki zoraki girmi\u015ftir, bilmiyorum. Tekni\u011fin en temel dallar\u0131 in\u015faat, elektrik filand\u0131r; onlarda bile bu sorunlar var. B\u00fct\u00fcn \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri dertli. Bili\u015fim hayat\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00f6\u011frencileri ba\u015fka yerlere s\u00fcr\u00fckledi. Ama ne yaz\u0131k ki bu bilgi \u00e7a\u011f\u0131nda ileti\u015fim bilgiyi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in de\u011fil, nas\u0131l kolay yolla sonuca gidebilirim d\u00fc\u015f\u00fcncesine odakl\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Sizin yeti\u015ftirdi\u011finiz bu konularla ilgili \u00f6\u011frenciler yok mu?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir tane doktora yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u00f6\u011frencim var, \u015fimdi yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent Mu\u011fla \u00dcniversitesi\u2019nde. \u00c7al\u0131\u015fkan bir arkada\u015ft\u0131r. Eski iklimler konusunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu, dedim ki \u201cBul bir \u00fcniversite, git. Hi\u00e7 durma burada, debelenme, huzursuz olursun.\u201d Mu\u011fla \u00dcniversitesi\u2019nde kadro a\u00e7\u0131l\u0131nca gitti, fazla kimse de yok oralarda, \u00f6zerk alanlar var en az\u0131ndan. \u00dcniversitenin i\u00e7i beni, d\u0131\u015f\u0131 sizi yakar derler ya. Biz i\u00e7imiz yana yana \u00fcniversitemizden emekli olduk.<\/p>\n

\"\"B\u00f6l\u00fcmdeki vitrin sergileriniz konusunda \u00fcniversite y\u00f6netimiyle s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fad\u0131n\u0131z m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Teknik \u00dcniversite bilim damar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu bir \u00fcniversite. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmlerde bilim \u00f6d\u00fcll\u00fc de\u011ferli akademisyenler var. Dolay\u0131s\u0131yla bilimin bu denli yo\u011fun oldu\u011fu bir yerde b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapmak do\u011fald\u0131r ki bir s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratmad\u0131.<\/p>\n

\u00dcniversitede sergi-m\u00fczecilik anlam\u0131nda dahil oldu\u011funuz, fakat sonu\u00e7lanmayan projeler oldu mu? <\/em><\/strong><\/p>\n

Daha \u00f6nce bir do\u011fa tarihi m\u00fczesi projesi vard\u0131. Mustafa \u0130nan K\u00fct\u00fcphanesi\u2019ni yeni yerine ta\u015f\u0131d\u0131lar, eski yerini de do\u011fa tarihi m\u00fczesi yapmak \u00fczere Do\u011fa Bilimleri Uygulama Ara\u015ft\u0131rma Merkezine verdiler, ben ba\u015f\u0131ndayd\u0131m. Fizibilite raporlar\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131k, \u00f6rnekler topland\u0131, Paris\u2019ten dahi \u00f6rnekler getirdik. Fakat \u015fimdi hi\u00e7bir \u015fey yok. Kontrol sizde olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, T\u00fcrkiye\u2019de yararlanaca\u011f\u0131n\u0131z insan kayna\u011f\u0131 yok, ancak m\u00fczenin ba\u015f\u0131na bir bek\u00e7i dikebilirsiniz.<\/p>\n

Do\u011fa bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. \u00d6nemli olan o b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn y\u00fckl\u00fc oldu\u011fu bilgiyi nas\u0131l verece\u011finiz. Derslerle teorik olarak verebilirsiniz, ama prati\u011fin nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi \u00f6nemli. Bir \u00e7ocu\u011fun m\u00fczede ald\u0131\u011f\u0131 bilgiyi, onu nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tutman\u0131z gerekir. \u201cAaa dinozor!\u201d dedirtmek yetmez. Dinozorlar\u0131n ya\u015fam ortamlar\u0131n\u0131, neden yok olduklar\u0131n\u0131, kometlerin \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 zamanlar\u0131, besin zincirlerinin bozulmas\u0131n\u0131, bundan ka\u00e7an, korunabilen k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar\u0131n memelilere evrimle\u015fmesini\u2026 Bunlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak verdi\u011finiz zaman, \u00e7ocuk ileride ne meslek se\u00e7erse se\u00e7sin, bu bilgileri kendisine temel alacakt\u0131r. Bu pozitif bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kazand\u0131r\u0131r \u00e7ocuklara.<\/p>\n

\"\"Yeni projeler var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Az \u00f6nce s\u00f6z etti\u011fim kitap projesi var. Bu kan\u0131mca yine uzun s\u00fcrecek. Ayr\u0131ca biyomlarla (iklim ve co\u011frafyan\u0131n belirledi\u011fi ya\u015fam ortam\u0131, ekosistem) ilgili bir do\u011fa m\u00fczesi projesi var, onu geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. M\u00fczenin ana temas\u0131 d\u00fcnya biyomlar\u0131 \u00fczerine olacak; mevcut hayvan koleksiyonlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek bu m\u00fcze haz\u0131rlanacak. \u0130T\u00dc\u2019de bunun i\u00e7in bir bina yap\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmalar \u015fu anda biyomlar\u0131n mimari tasar\u0131mlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131l\u0131yor. Bu asl\u0131nda 5-6 y\u0131ld\u0131r s\u00fcren bir proje. 1 y\u0131l sonra halka a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyorum.<\/p>\n

Kolay gelsin ve te\u015fekk\u00fcrler.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cSonu\u00e7ta Galapagos\u2019tan getirilen bir canl\u0131 ne anlatacak insanlara? Ama onu m\u00fczede ortam\u0131yla, bilgilerle donatarak verdi\u011finizde, evrimin \u00f6z\u00fcn\u00fc anlatabilirsiniz. Diyelim dinozoru tan\u0131yorsunuz; ama \u00f6n\u00fcn\u00fczde interaktif bilgiler a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, gezegenin ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu t\u00fcm safhalar\u0131n, dinozorlar\u0131n nas\u0131l yok olduklar\u0131n\u0131n, besin zincirlerinin nas\u0131l kayboldu\u011funun bilgisini alm\u0131\u015f olursunuz. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir bilginiz olur ve bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kazan\u0131rs\u0131n\u0131z.\u201d Sunu\u015f Ge\u00e7ti\u011fimiz Ekim […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":26983,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[155,562],"tags":[3511,263,1798],"class_list":["post-26973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-118-sayi","category-sanat","tag-bilim-sergisi","tag-botanik","tag-doga-tarihi-muzesi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/448"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26973"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26973\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}