{"id":2709,"date":"2015-05-08T10:30:05","date_gmt":"2015-05-08T07:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=2709"},"modified":"2017-05-19T00:00:53","modified_gmt":"2017-05-18T21:00:53","slug":"hava-kirliliginin-beyne-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/05\/08\/hava-kirliliginin-beyne-etkisi","title":{"rendered":"Hava kirlili\u011finin beyne etkisi"},"content":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: <\/strong>Genellikle \u201cb\u00fcy\u00fck \u015fehir\u201d alan\u0131 olarak bilinen New England ve New York \u015fehrinde belli bir birimdeki havada 2 mikrometrelik partik\u00fcl art\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ki\u015filerin beyinlerinde \u00f6rt\u00fck enfarkt\u00fcslerin (damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sonucu doku \u00f6l\u00fcmlerinin) olu\u015fmas\u0131na ve beyin hacminin k\u00fc\u00e7\u00fclmesine yol a\u00e7abilece\u011fi g\u00f6sterildi.<\/p>\n

Hava kirlili\u011fi orta d\u00fczeyde bile olsa, inme riskini artt\u0131ran bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak belirlenmi\u015ftir. Boston T\u0131p Fak\u00fcltesi Beth Israel Deaconess Merkezi\u2019ndeki biliminsanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada ise, uzun s\u00fcreli kirli havaya maruz kal\u0131\u015flar\u0131n, orta ya\u015fl\u0131 ve ya\u015fl\u0131 bireylerde beyin yap\u0131s\u0131nda bozulma ile bili\u015fsel fonksiyonlarda zay\u0131flamaya neden oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir.
\nStroke dergisinin May\u0131s 2015 say\u0131s\u0131nda 900 kat\u0131l\u0131mc\u0131yla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma sonucu, beyni besleyen damarlarla giden kan\u0131n bloke olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc olu\u015fan \u201chafif\u201d iskemi, atak tipinde beyin yap\u0131lar\u0131na ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc beyin infarktlar\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u00c7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yol kenarlar\u0131ndan ne kadar uzakta ya\u015fad\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmeye al\u0131nm\u0131\u015f ve \u00e7evresel anlamda uzam\u0131\u015f maruz kal\u0131nan hava i\u00e7indeki ince par\u00e7ac\u0131klardan (partik\u00fcl) PM 2,5 denen metrenin 2,5 milyonda birine denk gelen \u00e7aptaki partik\u00fcllerin hesaplanmas\u0131 i\u00e7in uydu imajlar\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu partik\u00fcller elektrik santralleri, fabrikalar, kamyonlar, otomobiller ve a\u011fa\u00e7 yak\u0131lmas\u0131 gibi pek \u00e7ok kaynaktan gelebilmektedir. Par\u00e7ac\u0131klar akci\u011ferlerin epeyce derin k\u0131s\u0131mlar\u0131na do\u011fru ilerleyebilmekte ve ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalarda da g\u00f6sterildi\u011fi \u00fczere, hastanelerin kalp hastal\u0131klar\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerine ba\u015fvurulan hastal\u0131klarla (kalp krizi, inme gibi) ili\u015fkili olabilmektedir.
\nBeth Israel Deaconess T\u0131p Merkezi\u2019nde kardiyovask\u00fcler epidemiyoloji \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Elissa Wilker\u2019a g\u00f6re, \u00e7evresel hava kirlili\u011fi ile beyin yap\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ara\u015ft\u0131ran ilk \u00e7al\u0131\u015fma budur. Buna g\u00f6re hava kirlili\u011fi, bunama ve inmesi olmayan ki\u015filerde bile beyin ya\u015flanmas\u0131nda sinsi bir etki yapabilmektedir.
\n\u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lanlar yakla\u015f\u0131k 60 ya\u015flar\u0131nda, bunamas\u0131 olmayan ve inme ge\u00e7irmemi\u015f bireylerdi. De\u011ferlendirme, beyin ya\u015flanmas\u0131 ve olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fclmeyi g\u00f6steren beyin hacmi \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, haf\u0131zay\u0131 kontrol eden b\u00f6lge olan hipokampal b\u00f6lge hacmi \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, beyaz madde yo\u011funlu\u011fu (patoloji ve ya\u015flanma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak) ve gizli beyin infarktlar\u0131n\u0131n belirlenmesini i\u00e7eriyordu.
\nSonu\u00e7ta b\u00fcy\u00fck \u015fehirler olarak bilinen New England ve New York b\u00f6lgesinde PM 2,5\u2019daki her 2 mikro metrelik art\u0131\u015f\u0131n, 1 y\u0131ll\u0131k beyin ya\u015flanmas\u0131na denk gelecek \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rt\u00fcl\u00fc beyin infarktlar\u0131na ve beyin hacminde k\u00fc\u00e7\u00fclmeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 belirlendi.
\nWilker\u2019e g\u00f6re bu sonu\u00e7lar, beyinde neler oldu\u011funu anlamayla ilgili \u00f6nemli bir ad\u0131m olacak. Hangi hava kirlili\u011fi at\u0131klar\u0131n\u0131n beyinde ya\u015flanma etkisi yaratt\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz bilinmeyen bir konu, ancak akci\u011ferlerde belirlenen ince par\u00e7ac\u0131klar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 iltihap sonucu epeyce \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.
\nAmerika\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinde ya\u015fay\u0131p yo\u011fun hava kirlili\u011fine maruz kalanlarda, hava kirlili\u011finin az oldu\u011fu b\u00f6lgelerde ya\u015fayanlara nazaran beyin hacmi azalmas\u0131 1 y\u0131l ilerde gibi duruyor; ayr\u0131ca MR sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re inme riski bu ki\u015filerde y\u00fczde 46 oran\u0131nda daha fazla.
\nUzun zamand\u0131r \u201csessiz\u201d inmenin, belirgin inme ve demans geli\u015fimine zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7ta y\u00fcr\u00fcme problemleri ve depresyona neden oldu\u011funu biliyoruz. Bu sonu\u00e7lardan sonra hava kirlili\u011finin yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde uzun s\u00fcre bu duruma maruz kalan n\u00fcfusa yap\u0131lan tetkiklerde daha hassas davran\u0131lmas\u0131 gerekebilecektir.<\/p>\n

\u00c7eviren: Dr. Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n

Kaynak: <\/strong>http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/04\/150423182357.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: Genellikle \u201cb\u00fcy\u00fck \u015fehir\u201d alan\u0131 olarak bilinen New England ve New York \u015fehrinde belli bir birimdeki havada 2 mikrometrelik partik\u00fcl art\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ki\u015filerin beyinlerinde \u00f6rt\u00fck enfarkt\u00fcslerin (damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sonucu doku \u00f6l\u00fcmlerinin) olu\u015fmas\u0131na ve beyin hacminin k\u00fc\u00e7\u00fclmesine yol a\u00e7abilece\u011fi g\u00f6sterildi. Hava kirlili\u011fi orta d\u00fczeyde bile olsa, inme riskini artt\u0131ran bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak belirlenmi\u015ftir. Boston T\u0131p […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":2710,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,217,33],"tags":[],"class_list":["post-2709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-cevre-bilimleri","category-saglik-bilimleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t