Kuramsal fizi\u011fe dair g\u00fcncel pop\u00fcler bilim yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu karanl\u0131k enerji, karanl\u0131k madde, sicim teorisi, \u00e7oklu evrenler vb. konular hakk\u0131nda. Bunun iki temel sebebi var. Okuyucuya yabanc\u0131l ve \u00e7ekici gelmesi ve de kuramsal fizik\u00e7ilerin cevaplar\u0131 belli olmayan bu alanlarda kendi kuramlar\u0131n\u0131 ya da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karma, g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutma iste\u011fi. (1) Bu ve buna benzer sorular\u0131n cevaplar\u0131, genellikle yeni fizik aray\u0131\u015flar\u0131 s\u00f6ylemi ile devam ediyor.<\/p>\n
\u00d6zellikle \u0130svi\u00e7re\u2019deki B\u00fcy\u00fck Hadron \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131\u2019nda (BH\u00c7) 2008 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile g\u00f6zlemlenmesi umulan s\u00fcpersimetri gibi yeni fizi\u011fin ipu\u00e7lar\u0131na dair izlere h\u00e2l\u00e2 rastlanamad\u0131. Y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen, yenileri planlanan deneyler toplulu\u011funda g\u00f6zlemlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan karanl\u0131k maddeye dair iz yok ve olas\u0131 bir karanl\u0131k maddenin k\u00fctlesi 10-30<\/sup> GeV ile 1019 <\/sup>GeV aras\u0131nda herhangi bir de\u011ferde olabilir. Bu kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00f6l\u00e7ek aral\u0131\u011f\u0131nda bulunan (say\u0131s\u0131n\u0131 bilmedi\u011fim) herhangi bir kara madde modelinin bir di\u011ferine tercih edilebilece\u011fine dair bile \u00e7ok az veri bulunuyor. Hatta modellerin savunucular\u0131na kal\u0131rsa b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu hi\u00e7bir \u015fekilde yanl\u0131\u015flanm\u0131\u015f de\u011filler. Ayn\u0131 durum De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Newton Dinami\u011fi (Modified Newtonian Dynamics) teorisi modelleri i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p>\n Bunlara ra\u011fmen son on y\u0131l i\u00e7erisinde, uzun zamand\u0131r aranan Higgs par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve gravitasyonel dalgalar\u0131n g\u00f6zlemlendi\u011fi bir d\u00f6nemde temel fizi\u011fin krizde oldu\u011funu s\u00f6ylemek ne kadar do\u011fru? Asl\u0131nda, bu g\u00f6zlemlerin direkt olarak do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 kuramlar ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131la ait ve g\u00fcncel olarak aranan yeni fizi\u011fe dair bir ipucu bar\u0131nd\u0131rd\u0131klar\u0131na dair hen\u00fcz bir i\u015faret yok. Mesela Higgs par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 Standart Model\u2019in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Higgs\u2019den farkl\u0131 olabilir. Bunu da hen\u00fcz tam olarak bilemiyoruz.<\/p>\n Sicim teorisi de bu alan ve g\u00f6zlemlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015fip de\u011fi\u015fen bir ba\u015fka konu. \u00d6zellikle g\u00f6zlemlerle ba\u011flant\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki yak\u0131n zamanda da g\u00f6zlemlenebilir olmas\u0131 beklenmedi\u011fi i\u00e7in sicim teorisi ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda artan say\u0131da ele\u015ftiri almaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde alan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 \u2018her \u015feyin teorisi\u2019 olma aday\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan sicim teorisi hakk\u0131nda genel olarak \u00fc\u00e7 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f alt\u0131nda toplan\u0131yorlar:<\/p>\n – Sicim teorisi alan teorisine dayanan fiziksel sistemleri \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00e7ok yararl\u0131 bir ara\u00e7 ve bu sistemler hakk\u0131nda bize olduk\u00e7a zengin bir kavrama olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n – Sicim teorisi kuantum gravitasyonu a\u00e7\u0131klayan tutarl\u0131 bir teori ve bize kuantum teorisi hakk\u0131nda genel konspetleri anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir ara\u00e7.<\/p>\n – Sicim teorisi kuantum gravitasyonu a\u00e7\u0131klayan temel teori ve evreni a\u00e7\u0131klayan teori.<\/p>\n Yak\u0131n zamanda sicim teorisinin genel bir araziyi tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ve bu arazi i\u00e7erisinde tan\u0131ml\u0131 olabilecek bir\u00e7ok teoriyi \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in bir perspektif olu\u015fturdu\u011fu da benimsenen g\u00f6r\u00fc\u015flerden biri.<\/p>\n Sicim teorisi geli\u015fimi ve de\u011fi\u015fimi esnas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 geni\u015fleyen, giderek daha \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ama ayn\u0131 zamanda aleyhinde yap\u0131lan ele\u015ftiriler de \u00e7e\u015fitlenerek artan bir teori.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde neredeyse di\u011fer b\u00fct\u00fcn bilimsel alanlarda oldu\u011fu gibi kuramsal fizikte yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma ve yay\u0131n say\u0131s\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131na g\u00f6re olduk\u00e7a fazla ve g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e bu say\u0131 art\u0131yor. Ancak nicelikteki bu art\u0131\u015f, alandaki baz\u0131 fizik\u00e7ilere g\u00f6re kuramsal temel fizi\u011fin en \u00f6nemli sorular\u0131na cevap bulma konusunda niteli\u011fe yans\u0131m\u0131yor. Bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnenlerden biri de hem sicim kuram\u0131 hem de kuramsal temel fizi\u011fin g\u00fcncel di\u011fer \u00f6nemli alanlar\u0131nda katk\u0131lar\u0131 olan ve h\u00e2lihaz\u0131rda Kanada\u2019daki Perimeter Kuramsal Fizik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde g\u00f6revli ve oradaki pozisyonuna ba\u011fl\u0131 olarak Waterloo \u00dcniversitesi\u2019nde profes\u00f6r olan Lee Smolin. Bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini 2006 y\u0131l\u0131nda Fizi\u011fin Krizi<\/em> adl\u0131 bir kitapta yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Ge\u00e7ti\u011fimiz \u015fubat ay\u0131nda ise Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi kuramsal fizik profes\u00f6r\u00fc Tongu\u00e7 Rador\u2019un kitab\u0131n ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan \u00e7evirisi ile T\u00fcrk\u00e7e olarak yay\u0131mland\u0131. \u00c7evirmenin giri\u015f yaz\u0131s\u0131 kitab\u0131n bas\u0131m\u0131ndan bu yana ge\u00e7en zamanda olu\u015fan tart\u0131\u015fmalar\u0131n ve bilimsel geli\u015fmelerin kitaptaki tart\u0131\u015fmalara olan etkisini ele al\u0131yor. Ayr\u0131ca bilim toplulu\u011funun sosyolojisi hakk\u0131nda kitapta yaz\u0131lanlar\u0131n dikkate de\u011fer noktalar\u0131na k\u0131saca de\u011finiyor, eksiklerini g\u00f6steriyor ve yazar\u0131n baz\u0131 kavramlar\u0131, ba\u011flam\u0131ndan kopacak \u015fekilde indirgeyerek kulland\u0131\u011f\u0131na da dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n Lee Smolin, bu kitab\u0131 yazmas\u0131n\u0131n as\u0131l motivasyonunu bilim ve demokrasi aras\u0131ndaki ili\u015fki ile bilimde uzla\u015fmazl\u0131k, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve bilimsel kuramlardaki ilerleme s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan \u00e7eli\u015fkilerin \u00f6nemi olarak belirtiyor. Ancak bu \u00e7er\u00e7evede yazd\u0131\u011f\u0131 ilk \u00f6zet olumlu bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f almam\u0131\u015f ve bu tart\u0131\u015fman\u0131n odak noktas\u0131na belirli bir g\u00fcncel tart\u0131\u015fmay\u0131, sicim kuram\u0131n\u0131 almas\u0131 \u00f6nerisinde bulunulmu\u015f. Bu sebeple kitab\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 sicim kuram\u0131na ve sicim kuram\u0131n\u0131n sorunlar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f. Genelde ise kuramsal temel fizi\u011fin sorunlar\u0131n\u0131 5 ana maddede topluyor ve her birinin bulundu\u011fu durum ve a\u00e7mazlar\u0131n\u0131 \u00f6zetliyor:<\/p>\n 1) Kuantum K\u00fctle\u00e7ekim Problemi<\/p>\n 2) Kuantum Mekani\u011finin Temelleri Problemi<\/p>\n 3) Par\u00e7ac\u0131klar\u0131n ve Kuvvetlerin Birle\u015ftirilmesi Problemi<\/p>\n 4) Standart Model Sabitlerinin De\u011ferlerinin A\u00e7\u0131klamas\u0131<\/p>\n 5) Karanl\u0131k Madde ve Karanl\u0131k Enerji<\/p>\n Bu eserin dikkat \u00e7ekici olmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden birisi de kuramsal fizik\u00e7ilerin kamu \u00f6n\u00fcnde bu konuyu, bazen agresif denilebilecek \u015fekilde tart\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmas\u0131 diyebiliriz. Bu kitap ile ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7erisinde bas\u0131lm\u0131\u015f Peter Woit\u2019in Not Even Wrong <\/em>(Yanl\u0131\u015f Bile De\u011fil) kitab\u0131 fizik\u00e7iler aras\u0131nda olumlu ve olumsuz \u00e7ok tepki ald\u0131. Bu kitap sicim kuram\u0131n\u0131 ve ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde anlatan bir kitap de\u011fil. Hatta sorunlar\u0131n\u0131 anlat\u0131rken olduk\u00e7a ki\u015fisel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Di\u011fer k\u0131s\u0131mlardaki detayl\u0131 referanslar\u0131n bu k\u0131s\u0131mda eksik ya da belirli noktalarda oldu\u011fu, bilin\u00e7li olarak ya da yazar\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n eksikli\u011fi sicim kuram\u0131 fizik\u00e7ileri taraf\u0131ndan dile getirildi. Ayr\u0131ca, sicim kuram\u0131na alternatif olarak g\u00f6r\u00fclen kuramlar\u0131 a\u00e7\u0131klarken de bu kuramlar\u0131n sorunlar\u0131na yeterince de\u011finmeden daha naif, olumlu ve umutlu bir portre sundu\u011funu da s\u00f6yleyebiliriz. Bu sorunlara ra\u011fmen, yazar\u0131n da belirtti\u011fi gibi kitab\u0131n esas amac\u0131 bu de\u011fil. (2)<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, Lee Smolin kuramsal fizi\u011fin dinamiklerini ve g\u00fcncel problemlerini etkileyici bir yelpazede anlat\u0131yor. Bu problemlerin olduk\u00e7a g\u00fcncel olan tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 olabildi\u011fince farkl\u0131 noktalardan a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bilimin (\u00f6zellikle temel kuramsal fizi\u011fin) nas\u0131l i\u015fledi\u011fini ve akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn bilimin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki i\u015fleyi\u015finden (i\u015fletili\u015finden) ne kadar ve nas\u0131l etkilendi\u011fini, g\u00f6rece k\u00fc\u00e7\u00fck bir kuramsal fizik toplulu\u011funa ait olan, temel kuramsal fizi\u011fin bir\u00e7ok alan\u0131nda katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f bir biliminsan\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6rebilmemizi sa\u011fl\u0131yor. Ak\u0131c\u0131, \u00e7o\u011funlukla detayl\u0131, yer yer heyecan\u0131n\u0131 sakla(ya)mayan bir \u015fekilde anlat\u0131yor bunu yaparken. Sadece pop\u00fcler seviyede de\u011fil, \u00f6zellikle alanda yeni olan ve ne yapmak istedi\u011fine karar vermek isteyenler i\u00e7in referanslar\u0131 ve ele\u015ftirileri ile beraber incelendi\u011finde olduk\u00e7a geni\u015f ve g\u00fcncel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 kazand\u0131rabilecek, son y\u0131llar\u0131n en iyi pop\u00fcler fizik kitaplar\u0131ndan birisi.<\/p>\n ***<\/strong><\/p>\n Dipnot 2\u2019de bahsedilen kitaplar d\u0131\u015f\u0131nda sicim teorisi tart\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda yaz\u0131lan bir\u00e7ok ba\u015fka kitap da var. Ancak bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda internet bloglar\u0131nda ve bu kitaplar\u0131n incelemeleri \u00fczerinden sicim kuram\u0131n\u0131n \u00f6nde gelenleri ile ele\u015ftirenleri aras\u0131nda var olan tart\u0131\u015fmalar\u0131 da bulmak m\u00fcmk\u00fcn. Smolin ve Woit\u2019in kitaplar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bu tart\u0131\u015fma ortam\u0131 asl\u0131nda olmas\u0131 gereken tart\u0131\u015fman\u0131n y\u00fczeye \u00e7\u0131kmas\u0131 diyebiliriz. Zaten Smolin, kitab\u0131nda, bu tarz tart\u0131\u015fmalar\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sicim kuram\u0131 toplulu\u011fu taraf\u0131ndan g\u00f6rmezden gelindi\u011fini, d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hatta k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlara da de\u011finiyor. Sicim kuram\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kendilerini \u00fcst\u00fcn g\u00f6rmesi (her ne kadar \u00fcst\u00fcn g\u00f6rme durumu akademide bu toplulu\u011fa \u00f6zg\u00fc bir davran\u0131\u015f olmasa da en yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen topluluk olabilir) sorunsal\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. \u00d6zellikle sicim kuram\u0131n\u0131n var olan teknoloji ile yap\u0131labilecek deneylerle do\u011frulanabilecek ya da yanl\u0131\u015flanabilecek \u00f6ng\u00f6r\u00fcde h\u00e2l\u00e2 bulunamam\u0131\u015f olmas\u0131 sebebi ile girdi\u011fi sorunlara bilimin tan\u0131m\u0131n\u0131n art\u0131k de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini tart\u0131\u015farak \u00e7\u00f6z\u00fcm bulan sicim kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n oldu\u011fu biliniyor. (3) Bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olmayan bu tarz tart\u0131\u015fmalar genellikle kamuoyu \u00f6n\u00fcnde bu kadar g\u00fcncel, detayl\u0131 ve hatta sert olmuyor. Clifford V. Johnson gibi baz\u0131 biliminsanlar\u0131 bu tarz tart\u0131\u015fmalar\u0131n kamu \u00f6n\u00fcnde yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli nedenlerle yanl\u0131\u015f buluyorlar. Her zaman bu kadar yo\u011fun \u015fekilde tart\u0131\u015fmalar\u0131n oldu\u011fu bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kamunun bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bilimsel ortam\u0131n nas\u0131l oldu\u011funa dair bir fikri olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum bir f\u0131rsat olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n Bu ba\u011flamda, en az\u0131ndan alan\u0131n \u00f6nemli biliminsanlar\u0131ndan Polchinski\u2019nin (4) ve pop\u00fcler kuramsal fizik\u00e7ilerden Sean Carroll\u2019\u0131n (5) bu iki kitap hakk\u0131ndaki incelemeleri ile Woit\u2019in bu incelemelere kendi blo\u011fundaki yan\u0131tlar\u0131 (6) derlenerek (7) kitab\u0131n ekinde sunulabilseydi, okur bu kitab\u0131n alt\u0131n\u0131 \u0131srarla \u00e7izdi\u011fi \u00f6nemli bir sorun hakk\u0131nda ho\u015f bir g\u00f6zlem f\u0131rsat\u0131 yakalam\u0131\u015f olurdu. Bu incelemelerde genel \u015fekliyle sicim kuram\u0131 hakk\u0131ndaki fiziksel arg\u00fcmanlar\u0131n sorunlar\u0131 eksik ya da yanl\u0131 \u015fekilde sundu\u011funu iddia ederken, sicim kuram\u0131 toplulu\u011funun i\u015fleyi\u015findeki sorunlar\u0131n da asl\u0131nda sorun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ancak hem Polchinski hem de Sean Carroll kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki tart\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine i\u015faret ediyorlar.<\/p>\n Dipnotlar<\/strong><\/p>\n 1) \u0130kincisi her ne kadar bilimin i\u015fleyi\u015fine ters gibi g\u00f6r\u00fcnse de temel fizik alan\u0131nda, uygulamas\u0131 olmayan kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in kaynak aray\u0131\u015flar\u0131nda bu tarz haberlerin \u00f6nemi yads\u0131namaz.<\/p>\n 2) Sicim kuram\u0131n\u0131 pop\u00fcler olarak detayl\u0131 \u015fekilde a\u00e7\u0131klayan yak\u0131n zamanda yay\u0131mlanm\u0131\u015f iyi kitaplardan birisi Brian Greene\u2019in Elegant Universe<\/em> (Zarif Evren) kitab\u0131. Bu kitap ile ayn\u0131 isimli, Micheal Duff ile beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bir belgesel de mevcut. Bu iki kitab\u0131n bas\u0131m\u0131ndan iki y\u0131l sonra Leonard Susskind The Cosmic Landscape<\/em> (Kozmik Manzara) kitab\u0131n\u0131, biraz da bu iki kitap sonras\u0131 iyice hiddetlenen tart\u0131\u015fmalara cevap olarak yay\u0131mlad\u0131. Susskind \u00f6zellikle, Lee Smolin\u2019in neredeyse tamamen kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 antropik ilkeyi sicim teorisinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan detayland\u0131r\u0131p savunuyor bu kitab\u0131nda. Bu d\u00f6rt kitap d\u0131\u015f\u0131nda Roger Penrose\u2019un The Road to Reality<\/em> (yine Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan \u2018Ger\u00e7e\u011fin Yollar\u0131\u2019 ismi ile T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi mevcut) kitab\u0131 en genel ve detayl\u0131 hali ile en k\u00fc\u00e7\u00fck ve en b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte kuramsal fizik yasalar\u0131, bu yasalar\u0131n temelleri ve sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n 3) Polchinski Review at American Scientist and Cosmic Variance, Peter Woit, Aral\u0131k-2006, www.math.columbia.edu\/~woit\/wordpress\/?p=498<\/p>\n 4) Sicim kuramc\u0131lar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 bunun art\u0131k bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u011f\u0131r iyon fizi\u011fi hakk\u0131nda AdS\/CFT\u2019nin belli \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri oldu\u011funu dile getiriyorlar ancak bu konuda da tart\u0131\u015fmalar devam ediyor ve bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi yok.<\/p>\n 5) All Strung Out?, Joe Polchinski, Aral\u0131k-2006, http:\/\/blogs.discovermagazine.com\/cosmicvariance\/2006\/12\/07\/guest-blogger-joe-polchinski-on-the-string-debates\/#.WsN8-9ZLfmo<\/p>\n 6) The Trouble With Physics, Sean Carroll, Ekim-2016, http:\/\/blogs.discovermagazine.com\/cosmicvariance\/2006\/10\/03\/the-trouble-with-physics\/#.WsM1stZLd5E<\/p>\n 7) Bu kaynaklar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka kaynaklarda da blog iletilerinin yorum k\u0131sm\u0131nda detayl\u0131 tart\u0131\u015fmalar olmu\u015ftu. \u00d6rn. Aaron Bergman, A\u011fustos-2006, golem.ph.utexas.edu\/string\/archive\/000898.html<\/p>\n Fizi\u011fin Krizi, Lee Smolin, \u00c7ev. Tongu\u00e7 Rador, Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2018, 432 s.\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kuramsal fizi\u011fe dair g\u00fcncel pop\u00fcler bilim yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu karanl\u0131k enerji, karanl\u0131k madde, sicim teorisi, \u00e7oklu evrenler vb. konular hakk\u0131nda. Bunun iki temel sebebi var. Okuyucuya yabanc\u0131l ve \u00e7ekici gelmesi ve de kuramsal fizik\u00e7ilerin cevaplar\u0131 belli olmayan bu alanlarda kendi kuramlar\u0131n\u0131 ya da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karma, g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutma iste\u011fi. (1) Bu ve buna benzer sorular\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":620,"featured_media":27373,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3569,38,513,510],"tags":[3590,288,3591],"class_list":["post-27372","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-173-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-fizigin-krizi","tag-fizik","tag-lee-smolin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/620"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27372"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27372\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}