{"id":27938,"date":"2018-07-27T16:22:22","date_gmt":"2018-07-27T13:22:22","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=27938"},"modified":"2018-07-27T16:29:25","modified_gmt":"2018-07-27T13:29:25","slug":"heyecan-dorukta-son-yuzyilin-en-uzun-surecek-kanli-ay-tutulmasinin-rehberi-sizin-icin-burada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/07\/27\/heyecan-dorukta-son-yuzyilin-en-uzun-surecek-kanli-ay-tutulmasinin-rehberi-sizin-icin-burada","title":{"rendered":"Heyecan dorukta: Son y\u00fczy\u0131l\u0131n en uzun s\u00fcrecek “Kanl\u0131” \u00a0Ay tutulmas\u0131n\u0131n rehberi sizin i\u00e7in burada!"},"content":{"rendered":"

Bu y\u0131l astronomi severler a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a verimli ge\u00e7ti diyebiliriz. Yeni \u00f6tegezegenlerin ke\u015fifleri, enteresan n\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131, katil karadelikler, k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar, Juno’nun sevgilisine kavu\u015fmas\u0131, Sat\u00fcrn’\u00fcn yeni 12 uydusu… Liste b\u00f6ylece uzay\u0131p gidiyor. Ancak bunlar d\u0131\u015f\u0131nda, g\u00f6rsel olarak b\u00fcy\u00fcleyen olaylar da vard\u0131 elbette. Bunlardan biri, 31 Ocak tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen S\u00fcper Kanl\u0131 Mavi Ay<\/a><\/span>\u00a0Tutulmas\u0131’yd\u0131. Ancak \u00fclkemizden pek de izlenemedi ne yaz\u0131k ki. Yine de ka\u00e7\u0131rd\u0131m diye \u00fcz\u00fclmeyin, bu ak\u015fam bu y\u00fczy\u0131l\u0131n en uzun s\u00fcrecek Ay tutulmas\u0131 var, hem de “kanl\u0131” canl\u0131! A\u015fa\u011f\u0131daki “Panik yok! Tutulma g\u00f6zlemcisinin astro rehberi” size bu konuda yard\u0131mc\u0131 olacak. O zaman ba\u015flayal\u0131m!<\/span><\/p>\n

1) Ay tutulmas\u0131 nedir?<\/b><\/p>\n

Ay tutulmas\u0131, Ay Yer’in etraf\u0131nda dolan\u0131rken, D\u00fcnya’n\u0131n g\u00f6lgesinin y\u00fczeyinin tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaplamas\u0131 ile olur. Ay, tam bir g\u00f6lge taraf\u0131ndan sarmaland\u0131\u011f\u0131nda umbra; g\u00f6lgesinin bir k\u0131sm\u0131 ile sarmaland\u0131\u011f\u0131nda ise penumbra b\u00f6lgesinde bulunmaktad\u0131r. Bunu kafan\u0131zda daha iyi canland\u0131rabilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6rseli inceleyebilirsiniz. Ancak, Ay tutulmas\u0131 olabilmesi i\u00e7in baz\u0131 ko\u015fullar vard\u0131r. Ay, Dolunay evresinde \u00a0veya bu evreye yak\u0131n oldu\u011fu durumdaysa bir Ay tutulmas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/span><\/p>\n

2) Ay, Yer’in etraf\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 29,5 g\u00fcnde tamaml\u0131yor. Bu durumda her ay bir tutulma g\u00f6rmemiz gerekmez mi?<\/b><\/p>\n

Evet, gerekir. Fakat Yer ile Ay’\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f d\u00fczlemleri ayn\u0131 olsayd\u0131 bu ge\u00e7erli olacakt\u0131. Ancak, Ay’\u0131n y\u00f6r\u00fcnge d\u00fczlemi yakla\u015f\u0131k olarak 5\u00b0 kadar e\u011fik oldu\u011fu i\u00e7in her dolan\u0131m bitiminde bir tutulma g\u00f6remeyiz. Bu y\u00fczden, Ay ve Yer’in d\u00fczlemlerinin kesi\u015fti\u011fi yerlerde Ay tutulmalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu noktalara d\u00fc\u011f\u00fcm noktalar\u0131 ad\u0131 verilir. A\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6rselde inceleyebilirsiniz.<\/span><\/p>\n

\"\"
\u00a9 Ankara \u00dcniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ders Notlar\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

3) G\u00f6zlemlemek i\u00e7in neye ihtiyac\u0131m var? \u00d6zel bir ekipman kullanmam gerekiyor mu?<\/b><\/p>\n

\u015eimdi i\u015fin g\u00fczel yan\u0131na geliyoruz o halde! Ay tutulmalar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemek i\u00e7in \u00f6zel bir ekipman kullanman\u0131za gerek yok. <\/span><\/p>\n

4) \u015eu ana dek bir s\u00fcr\u00fc Ay tutulmas\u0131 oldu, \u00e7o\u011funu g\u00f6zlemledim. Bu tutulma neden bu y\u00fczy\u0131l\u0131n en uzun olacak olan\u0131? Neden di\u011ferleri k\u0131sayd\u0131 da, bu tutulma bu kadar uzun s\u00fcrecek?<\/b><\/p>\n

Yukar\u0131da umbra ve prenumbra kavramlar\u0131ndan s\u00f6z etmi\u015ftik. \u015eimdi bunlar\u0131 biraz a\u00e7al\u0131m. Karanl\u0131k bir odada bir masada \u00e7al\u0131\u015fma lambas\u0131 ve bir top oldu\u011funu hayal edelim. Topu \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne do\u011fru tuttu\u011funuz zaman, topun g\u00f6lgesi bir koni \u015feklinde masaya do\u011fru d\u00fc\u015fecektir. Bu \u00f6rnek Yer i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Umbra, D\u00fcnya G\u00fcne\u015f’in ters istik\u00e2metinde oldu\u011fu zaman olu\u015fan koni \u015feklindeki g\u00f6lgedir. Ay, bu koninin tam orta k\u0131sm\u0131ndan da ge\u00e7ebilir kenar k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan da. Tam orta noktas\u0131ndan ge\u00e7iyorsa e\u011fer tutulma \u00e7ok daha uzun s\u00fcrer. Bug\u00fcnk\u00fc tutulma da aynen bu \u015fekilde olacak. Ay, koninin orta noktas\u0131na \u00e7ok \u00e7ok yak\u0131n olarak ge\u00e7ece\u011finden bug\u00fcnk\u00fc tutulma son y\u00fczy\u0131l\u0131n en uzun tutulmas\u0131 olacak. Ayr\u0131ca Ay D\u00fcnya’n\u0131n etraf\u0131ndaki y\u00f6r\u00fcngesinde en uzak noktada olacak. Bu da Ay’\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde nispeten daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve daha uzun s\u00fcre g\u00f6rmemize neden olacak.<\/span><\/p>\n

\"\"
Umbra ve Penumbra olu\u015fumu. \u00a9 Ankara \u00dcniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ders Notlar\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

5) Son bir soru daha sormam gerek. Neden “Kanl\u0131 Ay” deniyor? K\u00f6t\u00fc ruhlar veya ba\u015fka bir mistik olaydan dolay\u0131 m\u0131 b\u00f6yle denmi\u015f?<\/b><\/p>\n

Tabi ki hay\u0131r! B\u00f6yle denmesinin ard\u0131nda asl\u0131nda fizik yat\u0131yor. Ayr\u0131ca, tutulma boyunca ayn\u0131 renkte kalmayacak. K\u0131rm\u0131z\u0131n\u0131n ve turuncunun tonlar\u0131nda seyredecek. Bunun nedeni ise, Yer atmosferinin G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 hem bir mercek gibi hem de sa\u00e7\u0131c\u0131 bir ortam gibi davranmas\u0131.<\/span><\/p>\n

Ortaokul fen bilgisi dersinden de hat\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z gibi, \u0131\u015f\u0131k herhangi bir ortamdan ge\u00e7ti\u011fi zaman biraz yava\u015flar ve b\u00fck\u00fcl\u00fcr. Tutulma s\u0131ras\u0131nda, G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 Ay’\u0131n y\u00fczeyine do\u011fru ilerledi\u011finde t\u0131pk\u0131 Yer’in atmosferinde ilerledi\u011fi gibi b\u00fck\u00fclecektir. Mesela, Ay tutulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Ay y\u00fczeyinden Yer’i g\u00f6zlemliyor olsayd\u0131n\u0131z tam da bu y\u00fczden dolay\u0131 Yer tam da G\u00fcne\u015f’in \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7iyorken etraf\u0131nda bir \u0131\u015f\u0131k halkas\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcn\u00fcz. Ayr\u0131ca, D\u00fcnya atmosferi, k\u0131sa dalga boyunda gelen fotonlar\u0131, uzun dalga boyundakilere g\u00f6re daha \u00e7ok sa\u00e7ar. Mavi, ye\u015fil gibi renkler k\u0131sa; k\u0131rm\u0131z\u0131, turuncu gibi renkler ise uzun dalga boyunda olan renklerdir. Tam da bu y\u00fczden, mavi fotonlar \u00e7ok\u00e7a sa\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc mavi olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu noktada, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k g\u00fcn i\u00e7erisinde daha az sa\u00e7\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n

K\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k atmosfere ilk kez girdi\u011fi zaman Yer’in y\u00fczeyine do\u011fru k\u0131r\u0131nacakt\u0131r. Yer atmosferinden \u00e7\u0131karken ise bir kez daha k\u0131r\u0131n\u0131ma u\u011frayacakt\u0131r. Bu \u00e7ift k\u0131r\u0131n\u0131m ile birlikte k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k tutulan Ay’a do\u011fru yol alacak ve Ay’\u0131 k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 yapacakt\u0131r. Tabi, bu en iyi ko\u015fullar\u0131n oldu\u011fu durumlarda ge\u00e7erlidir. E\u011fer bulundu\u011funuz yer \u00e7ok s\u0131cak, \u00e7ok nemli veya \u00e7ok tozlu ise renk daha bak\u0131r\u0131ms\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bu arada unutmadan, Kanl\u0131 Ay’a, D\u00fcnya’ya 2003’ten bu yana en yak\u0131n noktada olacak olan Mars da e\u015flik edecek. Ay’\u0131n yak\u0131nlar\u0131ndaki k\u0131rm\u0131z\u0131 bir nokta olarak g\u00f6rebilirsiniz. \u015eimdiden iyi seyirler!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynaklar<\/b><\/p>\n

1) https:\/\/www.space.com\/16149-night-sky.html<\/span><\/p>\n

2) Ankara \u00dcniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ders Notlar\u0131<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu y\u0131l astronomi severler a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a verimli ge\u00e7ti diyebiliriz. Yeni \u00f6tegezegenlerin ke\u015fifleri, enteresan n\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131, katil karadelikler, k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar, Juno’nun sevgilisine kavu\u015fmas\u0131, Sat\u00fcrn’\u00fcn yeni 12 uydusu… Liste b\u00f6ylece uzay\u0131p gidiyor. Ancak bunlar d\u0131\u015f\u0131nda, g\u00f6rsel olarak b\u00fcy\u00fcleyen olaylar da vard\u0131 elbette. Bunlardan biri, 31 Ocak tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen S\u00fcper Kanl\u0131 Mavi Ay\u00a0Tutulmas\u0131’yd\u0131. Ancak \u00fclkemizden pek de izlenemedi […]<\/p>\n","protected":false},"author":812,"featured_media":27939,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,26],"tags":[3777,3780,3781,3776,1057,3778,3779],"class_list":["post-27938","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-ay-tutulmasi","tag-enberi","tag-enote","tag-kanli-ay-tutulmasi","tag-mars","tag-mavi-ay","tag-mavi-ay-tutulmasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/812"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27938"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27938\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}