Endokrin engelleyici kimyasallar (EDCs) -endojen (i\u00e7 kaynakl\u0131) hormonlarla ayn\u0131 veya benzer etkiye sahip harici maddeler- \u00fczerinde devam eden toplumsal tart\u0131\u015fma bir s\u00fcredir devam etmekte. Bisfenol A veya Ftalat gibi baz\u0131 kimyasallar -sonuncusu plastikleri yumu\u015fatmada kullan\u0131lmaktad\u0131r- erkek ve kad\u0131nlar aras\u0131nda y\u00fckselen k\u0131s\u0131rl\u0131k oran\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilir.<\/p>\n
ETH Z\u00fcrich\u2019ten ve M\u00fcnih Teknik \u00dcniversitesi\u2019nden (the Technical University of Munich) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n domuzlar \u00fczerine yapt\u0131klar\u0131 deneyde, ilk defa d\u00fc\u015f\u00fck seviye endokrin engelleyici maddenin -bu deneyde endojen (i\u00e7 kaynakl\u0131) \u00f6strojen hormonu- verilmesi sonucunda hamile bir domuzun DNA\u2019s\u0131nda epigenetiksel de\u011fi\u015fimler g\u00f6zlemlendi. Buna ek olarak, bu de\u011fi\u015fiklikler di\u015fi domuzun embriyolar\u0131nda da g\u00f6zlemlendi. Hatta benzer de\u011fi\u015fiklikler yavru yeti\u015fkinli\u011fe ula\u015ft\u0131ktan sonra da belirginli\u011fini muhafaza etti.<\/p>\n
Y\u00fckselen hassasl\u0131\u011f\u0131n zaman aral\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n ETH Zurich\u2019de Hayvan Fizyolo\u011fu olarak g\u00f6rev yapan Susanne Ulbrich: \u201cEDCler \u00f6zellikle \u00f6strojen \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck dozlarda bile olduk\u00e7a etkilidir\u201d dedi. Kimyasallar\u0131n etkisinin i\u00e7 kaynakl\u0131 (endojen) veya d\u0131\u015f kaynakl\u0131 olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, etkinin ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funa, ayn\u0131 zamanda kimyasala ne kadar s\u00fcre maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ulbrich: \u201c\u00d6rne\u011fin, v\u00fccut erken hamilelik d\u00f6neminde embriyonik safhada d\u0131\u015fsal hormonsal aksat\u0131c\u0131 etkilere duyarl\u0131 bir hale gelmektedir\u201d diyor.<\/p>\n Ulbrich ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 domuzlar \u00fczerine olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda t\u0131pk\u0131 bu \u015fekilde bir zaman aral\u0131\u011f\u0131 kulland\u0131. Su i\u00e7erken veya yemek yerken EDClerin al\u0131m\u0131n\u0131 sim\u00fcle etmek i\u00e7in, hamile di\u015fi domuzlar\u0131 \u00e7e\u015fitli dozlardaki do\u011fal \u00f6strojen olan estradiol-17 \u03b2\u2019ya maruz b\u0131rakt\u0131lar. Bu maruz b\u0131rak\u0131lma b\u00fct\u00fcn hamilelik s\u00fcresince veya d\u00f6llenmeden sonraki ilk on g\u00fcn boyunca g\u00fcnl\u00fck besleme esnas\u0131nda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n En d\u00fc\u015f\u00fck doz, (v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na denk gelen kilogram ba\u015f\u0131na 0.05 mikrogram), insanlar i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck doz al\u0131m miktar\u0131na denk gelmektedir. Ayn\u0131 deneyde, bilim insanlar\u0131 iki ayr\u0131 doz uygulamas\u0131 daha yapt\u0131. Bir tanesi \u201cetkisiz\u201d denebilecek seviyede (g\u00fcnl\u00fck olarak v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na denk gelen kilogram ba\u015f\u0131na 10 mikrogram) ve di\u011feri ise b\u00fcy\u00fck dozdur (g\u00fcnl\u00fck olarak kilogram ba\u015f\u0131na 1,000 mikrogram). B\u00fcy\u00fck doz erken hamilelik d\u00f6neminde rastgele al\u0131nan do\u011fum kontrol haplar\u0131n\u0131n etkisini sim\u00fcle etmek i\u00e7in uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Deneyde estradiyol almayan domuzlar\u0131n bulundu\u011fu kontrol grubu da dahil edilmi\u015ftir.<\/p>\n Bilim insanlar\u0131 hamile di\u015fi domuzlarda, yavrular\u0131nda ve ayn\u0131 zamanda 10 g\u00fcnl\u00fck embriyolarda (blastosist) ve bir ya\u015f\u0131ndaki olgun di\u015filerde gen ekspresyon ve epigenetiksel de\u011fi\u015fimleri bir\u00e7ok farkl\u0131 dokuda test etti.<\/p>\n Gen ekspresyonundaki de\u011fi\u015fimler<\/strong><\/p>\n Bilim insanlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 meyvesini verdi: Doz miktarlar\u0131na g\u00f6re, 57 tane \u00f6strojenle alakal\u0131 genler aras\u0131ndan, estradiyolun test edilen genlerden yakla\u015f\u0131k iki d\u00fczine genin dokuyla ili\u015fkili ekspresyonunu etkiledi\u011fi g\u00f6zlemlendi. Bu genlerden bir\u00e7o\u011fu h\u00fccre d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlenmesinde veya t\u00fcm\u00f6rlerin b\u00fcy\u00fcmesinin engellenmesinde rol almaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fikliklerin en \u00e7ok g\u00f6zlemlendi\u011fi alanlar hamile di\u015fi domuzun corpora luteas\u0131, endometrias\u0131, kalbi ve iskelet kaslar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ek olarak, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar di\u015fi domuzun karaci\u011ferindeki birka\u00e7 se\u00e7ilmi\u015f gende de epigenetiksel de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6zlemledi. Bu genlere olan de\u011fi\u015fikliklerin benzeri ayn\u0131 zamanda embriyo ve eri\u015fkin yavrularda da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hatta ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir ya\u015f\u0131ndaki di\u015fi yavruda g\u00f6zlemlenen genlerdeki bu de\u011fi\u015fimlerin epigenetiksel modelini de belirledi.<\/p>\n Epigenetiksel de\u011fi\u015fimler k\u00fc\u00e7\u00fck kimyasal bir grubun \u00f6rne\u011fin metil grubunun DNA \u00fczerindeki belli noktalara eklenmesiyle veya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Bu durum etkilenen genin ekspresyonunu etkiler dolay\u0131s\u0131yla h\u00fccrenin fonksiyonunu da de\u011fi\u015ftirmektedir.<\/p>\n Kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fiklikler<\/strong><\/p>\n \u201cYeti\u015fkin yavrular\u0131n sa\u011fl\u0131klar\u0131 \u00fczerinde herhangi bir etki bulamad\u0131k; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz tek \u015fey ise k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliklerdir \u00f6rne\u011fin kemik yo\u011funlu\u011funda ve ya\u011f ve kemik k\u00fctle oran\u0131nda g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fimler. \u201c a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015ftur Ulbrich. Fakat, bu epigenetiksel de\u011fi\u015fimlerin uzun vadeli etkilerinin neler olabilece\u011fi hala belirsiz g\u00f6r\u00fcnmektedir, ve insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck olarak maruz kald\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok EDClerin etkile\u015fimlerinin bu durumu daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131p a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 ise bilinmemektedir.<\/p>\n ETH profes\u00f6r\u00fcne g\u00f6re \u201cbu olguyu bir\u00e7ok nesildeki uzun d\u00f6nem etkisini g\u00f6zlemleyebilmek i\u00e7in acil bir ihtiya\u00e7 vard\u0131r.\u201d\u201depigenetiksel de\u011fi\u015fimler bir nesil i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kabilir, fakat baz\u0131 durumlarda bu de\u011fi\u015fimler ba\u015far\u0131l\u0131 bir sonraki nesillere ta\u015f\u0131nmaya devam edebilir. Biz a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde hormonlar\u0131n, hatta k\u0131sa ve k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda maruz kal\u0131nmas\u0131ndan sonra,\u00a0 \u00f6l\u00e7\u00fclebilir etkilerinin oldu\u011funu g\u00f6sterdik\u201d \u015feklinde \u00f6zetlemi\u015ftir.<\/p>\n Bu sonu\u00e7lara dayanarak, \u00fcreme fizyolojisti olan Ulbrich, kabul edilebilir g\u00fcnl\u00fck al\u0131m\u0131n de\u011ferini ve \u201cg\u00f6zlemlenebilir seviyedeki\u201d dozun yeniden de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131 yapmaktad\u0131r. Domuzlar\u0131n\u00a0 hamilelikteki hormonsal de\u011fi\u015fimlerinin insanlardakine benzedi\u011fine dikkat \u00e7ekmektedir, bu y\u00fczden bu sonu\u00e7lar\u0131n insanlara uygulanabilme potansiyeli y\u00fcksektir; hatta bir fareyle yap\u0131lm\u0131\u015f olan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n bulgular\u0131ndan daha uygundur .\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n \u201c\u015eu anda, \u00f6nerilen e\u015fik seviyesi muhtemelen \u00e7ok y\u00fcksek\u201d demi\u015ftir Ulbrich. \u00d6strojen dozu ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck olursa olsun, Ulbrich ve tak\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6zlemledi\u011fi epigenetiksel de\u011fi\u015fimler g\u00f6stermektedir ki test edilen denekler kesinlikle EDC\u2019ye maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ulbrich: \u201cbu durumun de\u011fi\u015fikliklere nas\u0131l sebep oldu\u011fu ve bu de\u011fi\u015fikliklerin uzun d\u00f6nemde nas\u0131l bir etkiye sebep oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in daha etkili bir \u00e7al\u0131\u015fma gerekmektedir. Hamileli\u011fin erken d\u00f6nemlerinde embriyonun sahip oldu\u011fu hassasl\u0131k hi\u00e7bir ko\u015ful ve durum alt\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemelidir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Endokrin engelleyici kimyasallar (EDCs) -endojen (i\u00e7 kaynakl\u0131) hormonlarla ayn\u0131 veya benzer etkiye sahip harici maddeler- \u00fczerinde devam eden toplumsal tart\u0131\u015fma bir s\u00fcredir devam etmekte. Bisfenol A veya Ftalat gibi baz\u0131 kimyasallar -sonuncusu plastikleri yumu\u015fatmada kullan\u0131lmaktad\u0131r- erkek ve kad\u0131nlar aras\u0131nda y\u00fckselen k\u0131s\u0131rl\u0131k oran\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilir. ETH Z\u00fcrich\u2019ten ve M\u00fcnih Teknik \u00dcniversitesi\u2019nden (the Technical University of Munich) […]<\/p>\n","protected":false},"author":1452,"featured_media":28186,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,3729,231,35,33],"tags":[3826,272,3824,3828,3825,3827,3830,3829,2992],"class_list":["post-28185","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-genetik","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","category-noroloji","category-saglik-bilimleri","tag-bisfenol","tag-dna","tag-edc","tag-endokrin-engelleyici-kimyasal","tag-estradiol-17-","tag-flatat","tag-hormon-ve-davranis","tag-hormon-ve-dna","tag-hormonlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t