{"id":28293,"date":"2018-08-11T07:13:56","date_gmt":"2018-08-11T04:13:56","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=28293"},"modified":"2018-08-13T15:04:52","modified_gmt":"2018-08-13T12:04:52","slug":"eulerin-sihirli-karesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/08\/11\/eulerin-sihirli-karesi","title":{"rendered":"Euler\u2019in sihirli karesi"},"content":{"rendered":"
\"\"
3×3 boyutunda basit bir sihirli kare. Sat\u0131r, s\u00fctun ve diyagonallerdeki say\u0131lar\u0131n toplam\u0131 hep 15 ediyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Ortaokuldayken matematik \u00f6\u011fretmenim bana 3×3 boyutunda bir sihirli kareyi kolayca olu\u015fturman\u0131n y\u00f6ntemini \u00f6\u011fretmi\u015fti. \u201cBabanla (o da matematik \u00f6\u011fretmenidir) kimin bu kareyi daha \u00e7abuk olu\u015fturabilece\u011fine dair \u00e7ikolatas\u0131na iddiaya gir. O bu sihirli kareyi olu\u015fturmak i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131p duracak. Sonra sen de \u00f6\u011fretti\u011fim y\u00f6ntemle \u015f\u0131p diye soruyu \u00e7\u00f6zersin ve \u00e7ikolatay\u0131 kazan\u0131rs\u0131n. Ama yar\u0131s\u0131 benimdir\u201d diye de eklemi\u015fti.<\/p>\n

\u00d6\u011frendi\u011fim bu y\u00f6ntemle \u015fu ya\u015f\u0131ma kadar kilolarca \u00e7ikolata kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylersem fazla abartm\u0131\u015f say\u0131lmam, ama ya\u015f\u0131m\u0131 ve kilomu a\u00e7\u0131k etmi\u015f olurum san\u0131r\u0131m.<\/p>\n

Euler fark\u0131<\/strong><\/p>\n

Sihirli kareler eski \u00e7a\u011flardan beri matematik\u00e7ilerin ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir. Klasik sihirli kareler, sat\u0131r ve s\u00fctunlar\u0131ndaki say\u0131lar\u0131n toplamlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 oldu\u011fu sistemlerdir. Elbette matematik\u00e7iler (ve amat\u00f6r merakl\u0131lar) farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip say\u0131s\u0131z sihirli kare olu\u015fturmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\"\"
\u00dcnl\u00fc matematik\u00e7i Euler. Kim bilir ne kadar \u00e7ok \u00e7ikolata kazanm\u0131\u015ft\u0131r!<\/figcaption><\/figure>\n

Biz gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en yetenekli matematik\u00e7ilerden biri olan Leonhard Euler\u2019in (1707-1783) olu\u015fturdu\u011fu bir sihirli kareden s\u00f6z edece\u011fiz. Bir satran\u00e7 tahtas\u0131 gibi 8×8=64 karecikten olu\u015fan bir sihirli kare.<\/p>\n

Euler\u2019in sisteminde her s\u00fctun ve sat\u0131rdaki say\u0131lar\u0131n toplam\u0131 260 ediyor. Buraya kadar bir ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fck yok. Ama Euler\u2019in sihirli karesinin ilgin\u00e7 bir \u00f6zelli\u011fi daha var: Sat\u0131r ve s\u00fctunlar\u0131n yar\u0131lar\u0131n\u0131n toplam\u0131 da 130 ediyor. Ee, bu da Euler\u2019in fark\u0131 olsa gerek diye d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/p>\n

M\u00fcthi\u015f bir \u00f6zellik daha<\/strong><\/p>\n

Ama Euler\u2019in fark\u0131 bu kadarla da kalm\u0131yor. Sihirli karenin m\u00fcthi\u015f bir \u00f6zelli\u011fi daha var: Bu satran\u00e7 tahtas\u0131nda 1 numaral\u0131 kareden hareket eden bir at (satran\u00e7ta yaln\u0131z L bi\u00e7iminde giden ta\u015f), s\u0131rayla (dikkat: 1, 2, 3\u2026 s\u0131rayla) b\u00fct\u00fcn say\u0131lara u\u011frayarak 64 kareyi de tamamlayabiliyor.<\/p>\n

Kim bilir Euler ne kadar \u00e7ok \u00e7ikolata kazanm\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n

Kaynak<\/strong><\/p>\n

1)\u00a0 O. G\u00fcrel, Do\u011fa bilimleri Tarihi, \u0130mge Kitabevi, A\u011fustos 2001.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ortaokuldayken matematik \u00f6\u011fretmenim bana 3×3 boyutunda bir sihirli kareyi kolayca olu\u015fturman\u0131n y\u00f6ntemini \u00f6\u011fretmi\u015fti. \u201cBabanla (o da matematik \u00f6\u011fretmenidir) kimin bu kareyi daha \u00e7abuk olu\u015fturabilece\u011fine dair \u00e7ikolatas\u0131na iddiaya gir. O bu sihirli kareyi olu\u015fturmak i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131p duracak. Sonra sen de \u00f6\u011fretti\u011fim y\u00f6ntemle \u015f\u0131p diye soruyu \u00e7\u00f6zersin ve \u00e7ikolatay\u0131 kazan\u0131rs\u0131n. Ama yar\u0131s\u0131 benimdir\u201d diye de eklemi\u015fti. \u00d6\u011frendi\u011fim […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":28300,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2314,1],"tags":[3381,456,3854],"class_list":["post-28293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-oykuleri","category-genel","tag-leonhard-euler","tag-satranc","tag-sihirli-kareler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t