T\u0131pk\u0131 Rip Van Winkle gibi son on y\u0131l\u0131n\u0131z\u0131 uyuyarak ge\u00e7irdiyseniz ve daha yeni uyand\u0131ysan\u0131z, kapakl\u0131 cep telefonunuz hem retro teknoloji merakl\u0131lar\u0131 hem de hayatta kalma uzmanlar\u0131 aras\u0131nda m\u00fcthi\u015f pop\u00fcler olacakt\u0131r haberiniz olsun. Ha bu arada unutmadan, yapay zek\u00e2 ya bizi \u00f6ld\u00fcrecek ya da kurtar\u0131c\u0131m\u0131z olacak.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n diline pelesenk olan yeni teknolojik kelimelerden bir di\u011feri de yapay zek\u00e2. Sayg\u0131n teknoloji analiz firmas\u0131 Gartner Inc. \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na inan\u0131rsak, 2018 yapay zek\u00e2n\u0131n hayatlar\u0131m\u0131zla tam anlam\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fece\u011fi bir y\u0131l olacak. Boston Dynamics\u2019in ger\u00e7ek\u00fcst\u00fc robotlar\u0131 veya \u00c7in\u2019deki devlet okullar\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanan yapay zek\u00e2 y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri her ne kadar sinir bozucu g\u00f6r\u00fcnse de, bu teknoloji esasen insan do\u011fas\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc. Yani, yapay zek\u00e2n\u0131n kodlanm\u0131\u015f DNA\u2019s\u0131na asl\u0131nda kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc i\u015fliyoruz.<\/p>\n
Yapay zek\u00e2 hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar \u015fimdilik etik ekseninde d\u00f6n\u00fcyor. K\u00fclt\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda etik konusu, de\u011ferlerle t\u00fcmle\u015fik olarak ele al\u0131nmakta. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, yapay zek\u00e2n\u0131n hayatlar\u0131m\u0131za nas\u0131l entegre olaca\u011f\u0131na dair yap\u0131lan uzun uzad\u0131ya ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmelerin de \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131. Fakat bu etik de\u011ferlerin kime ait oldu\u011fu ve nihai olarak kimin de\u011ferlerinden bahsedece\u011fimiz hen\u00fcz pek de a\u00e7\u0131k de\u011fil.<\/p>\n
Do\u011fu\u2019ya kar\u015f\u0131n Bat\u0131\u2019n\u0131nkiler mi; yoksa Amerikan de\u011ferlerine kar\u015f\u0131 d\u00fcnyadaki t\u00fcm di\u011fer uluslar\u0131nki mi? K\u00fclt\u00fcr i\u00e7indeki de\u011ferler, dahil oldu\u011fu z\u00fcmreler ve hatta halklardan etkilendi\u011fi i\u00e7in etik de, ortak de\u011ferlerin geli\u015fti\u011fi k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flama tabi olacakt\u0131r.<\/p>\n
‘K\u00fclt\u00fcr\u00fc kabullenme’<\/strong> Bell’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, insanlar\u0131n teknolojiyle olan ili\u015fkisinin k\u00fclt\u00fcrel evrenselli\u011fe sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. Bu ili\u015fki ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, nesnel de de\u011fil ve bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc, hem bilin\u00e7li hem de bilin\u00e7siz bir \u015fekilde teknolojinin i\u00e7ine ve tamam\u0131na i\u015fliyoruz.<\/p>\n E\u011fer bu do\u011fruysa, yapay zek\u00e2 nihai olarak geli\u015ftirece\u011fi k\u00fclt\u00fcrde nas\u0131l \u015fekil alacak?<\/p>\n Antropologlar i\u00e7in insan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel evriminin pek \u00e7ok i\u015faret\u00e7isi vard\u0131r: Alet kullan\u0131m\u0131, soyut d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fimi ve hepsinden \u00f6nemlisi, ileti\u015fim i\u00e7in dil yarat\u0131m\u0131.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr, iki veya daha fazla canl\u0131n\u0131n ileti\u015fim kurup bilgi ve daha da karma\u015f\u0131k bir seviye olarak, fikir al\u0131\u015fveri\u015fi yapmas\u0131yla ba\u015flar. \u0130nsan ve yapay zek\u00e2n\u0131n birle\u015fik k\u00fclt\u00fcr\u00fc bir yana, insan m\u00fcdahalesi olmadan yapay zek\u00e2n\u0131n kendi i\u00e7indeki k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimi bile hen\u00fcz tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f bir konu.<\/p>\n Robotlar kendi dillerini geli\u015ftirdi Facebook bilgisayar bilimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, yapay zek\u00e2 i\u00e7in h\u0131zla daha etkili bir dil olma yolunda ilerleyen bu geli\u015fimi g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez fi\u015fi \u00e7ekmi\u015flerdi. Asl\u0131nda bunu kendi kendini var edebilen yapay zek\u00e2n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan korktuklar\u0131 i\u00e7in de\u011fil de, robotlar\u0131n \u0130ngilizce kullanarak anla\u015fmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki beklentileri bo\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Kodlar\u0131n 1 ve 0’lardan, evet ve hay\u0131rlardan meydana geldi\u011fi bir d\u00fcnyada, beklenmeyen \u015feylerin meydana gelmesi i\u00e7in pek f\u0131rsat bulunmaz. Fakat baz\u0131 zamanlarda, bu f\u0131rsatlar\u0131n de\u011ferini bilmeli ve ihtimalleri ke\u015ffetmeliyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcr kendini tekil bir yolla ortaya koymak zorunda de\u011fildir.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr, onu \u015fekillendirdi\u011fimiz haliyle var olur. Bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz \u015fekilde, toplum olarak mutab\u0131k kalabildi\u011fimiz belirli kurallardan olu\u015fur ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zdaki davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 \u015fekillendirir.<\/p>\n Yapay zek\u00e2 k\u00fclt\u00fcrleri so\u011furabilir<\/strong><\/p>\n Yapay zek\u00e2n\u0131n gelecekte d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm k\u00fclt\u00fcrel kurallar\u0131n\u0131 ve de\u011ferlerini kavray\u0131p, ger\u00e7ek anlamda pan-global olma potansiyeli ta\u015f\u0131yan bir k\u00fclt\u00fcr geli\u015ftirebilmek gibi kendine \u00f6zg\u00fc bir becerisi var. Fakat \u00f6ncelikle, yapay zek\u00e2n\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131 olan bizler, kendi rol\u00fcm\u00fcz\u00fc ve bu kavray\u0131\u015f becerisine olan etkilerimizi anlamal\u0131y\u0131z. Sonu\u00e7ta yapay zek\u00e2, kendisini in\u015fa eden insanlar\u0131n ve hatta temel veri \u00e7er\u00e7evesine girdi katk\u0131s\u0131 sunan herkesin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc temsil ediyor.<\/p>\n Bilimkurgu yazar\u0131 Alastair Reynolds, kitab\u0131 Absolution Gap\u2019te, \u00fczerindeki tek ak\u0131ll\u0131 canl\u0131, i\u00e7inde y\u00fczen varl\u0131klar\u0131n ve canl\u0131lar\u0131n enerjilerini so\u011furan bir deniz olan gezegeni konu al\u0131yor. Deniz edindi\u011fi bu bilgilerden \u00f6\u011frendiklerini, di\u011fer canl\u0131lar aras\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131yor.<\/p>\n Kitapta \u201c\u015fablon hokkabazl\u0131\u011f\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan, bug\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2n\u0131n tezah\u00fcr\u00fc, bu kurmaca denize epey benziyor. Bilgiyi so\u011furuyor ve kendi edinilmi\u015f k\u00fclt\u00fcrel verisine, se\u00e7erek titizce da\u011f\u0131t\u0131yor.<\/p>\n Reynold\u2019\u0131n bilgi-so\u011furan okyanusu \u00f6rne\u011finden devam edersek, yapay zek\u00e2n\u0131n \u015fimdiki halini D\u00fcnya\u2019n\u0131n fiziksel olarak birbirinden ayr\u0131lan tuzlu ve tatl\u0131 su k\u00fctlelerine benzetebiliriz – her birinin izole ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kendi ekosistemi bulunmakta.<\/p>\n Peki, bu hayli kendine \u00f6zg\u00fc ekosistemler birbirleriyle ileti\u015fime ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ne olacak? \u00c7e\u015fitli yapay zek\u00e2lar birbirleriyle bilgi takas\u0131 yapmaya ba\u015flay\u0131p yeni olu\u015fmaya ba\u015flayan k\u00fclt\u00fcrleri \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7eklik tart\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcnde, bu kural ve de\u011ferler nas\u0131l belirlenecek?<\/p>\n Norman, bir uyar\u0131<\/strong> Nas\u0131l m\u0131?<\/strong><\/p>\n Norman ve Alexa’n\u0131n bir ili\u015fkiye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Her iki yapay zek\u00e2 da, kendilerini yaratan insanlar\u0131n, t\u00fckettikleri insan verisinin ve yerle\u015fik \u00f6\u011frenme arzular\u0131n\u0131n birer temsilcisi. \u00d6yleyse hangisinin k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri ve kurallar\u0131, di\u011ferininkine bask\u0131n \u00e7\u0131kacak?<\/p>\n Norman, t\u00fcm veriyi bir psikopat\u0131n g\u00f6zlerinden g\u00f6recek \u015fekilde tasarland\u0131, Alexa ise yaln\u0131zca memnun etmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan dijital bir yard\u0131mc\u0131 olarak. Benzer ki\u015filiklerin yan yana gelince uyumsuzluk \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131na dair say\u0131s\u0131z insan \u00f6rne\u011fi bulunmakta.<\/p>\n Sosyal bilimciler yapay zek\u00e2 konusunda tart\u0131\u015fmalar\u0131n patlama noktas\u0131nda oldu\u011funu ve dolay\u0131s\u0131yla, birden fazla yapay zek\u00e2 s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn bir arada ya\u015famak zorunda oldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n T\u0131pk\u0131 Rip Van Winkle gibi son on y\u0131l\u0131n\u0131z\u0131 uyuyarak ge\u00e7irdiyseniz ve daha yeni uyand\u0131ysan\u0131z, kapakl\u0131 cep telefonunuz hem retro teknoloji merakl\u0131lar\u0131 hem de hayatta kalma uzmanlar\u0131 aras\u0131nda m\u00fcthi\u015f pop\u00fcler olacakt\u0131r haberiniz olsun. Ha bu arada unutmadan, yapay zek\u00e2 ya bizi \u00f6ld\u00fcrecek ya da kurtar\u0131c\u0131m\u0131z olacak. \u0130nsanlar\u0131n diline pelesenk olan yeni teknolojik kelimelerden bir di\u011feri de […]<\/p>\n","protected":false},"author":928,"featured_media":28448,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,453,31],"tags":[3888,997,3890,3498,3889,3887,3891,3499,400],"class_list":["post-28444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-bilisim","category-teknoloji","tag-alexa","tag-facebook","tag-fair","tag-makine-ogrenmesi","tag-mit","tag-norman","tag-sanal-tehlike","tag-yapay-sinir-aglari","tag-yapay-zeka"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\nK\u00fclt\u00fcr, biraz da bu nedenle verinin ‘k\u00fclt\u00fcr kabul\u00fc’ arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapay zek\u00e2n\u0131n \u015fekillenmesinde \u00f6nemli bir yere sahip. Ayn\u0131 zamanda Intel’in eski genel m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131s\u0131 olan antropolog ve k\u00fclt\u00fcr vizyoneri Genevieve Bell bu teknoloji devini, k\u00fclt\u00fcr ve yapay zek\u00e2n\u0131n nas\u0131l etkile\u015fim halinde oldu\u011funa dair daha derin bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirmeye y\u00f6neltebilmi\u015f.<\/p>\n
\nYak\u0131n zamanda Facebook yapay zek\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 grubu (FAIR), iki robotun birbirleriyle uzla\u015fma sa\u011flamas\u0131n\u0131 hedefleyen deneyden k\u0131saca s\u00f6z etmi\u015fti. O d\u00f6nemde, iki robotun kendi aralar\u0131nda ileti\u015fim kurmak i\u00e7in daha etkili, yeni bir dil geli\u015ftirdi\u011fi bildirilmi\u015fti.<\/p>\n
\nMIT’nin kurgusal bir psikopattan yola \u00e7\u0131karak geli\u015ftirdi\u011fi yapay zek\u00e2 karakteri Norman, uzun zamand\u0131r insanlar \u00fczerindeki etkisinin fark\u0131nda oldu\u011fumuz bir durumun tekil bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturdu. Uzun s\u00fcre \u015fiddete maruz kalmak, k\u00fclt\u00fcrel kurallar\u0131n ve de\u011ferlerin alg\u0131lan\u0131\u015f bi\u00e7imini bozuyordu. Bu da, gelecekte di\u011fer yapay zek\u00e2lar\u0131n buna maruz kalmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131 tehlikesini do\u011furuyor.<\/p>\n\n