\u015eehirde ya\u015famaya son verip, Ege\u2019nin bir k\u00f6y\u00fcne yerle\u015fmeye karar verdi\u011fimde kendimce pek \u00e7ok nedenim vard\u0131. \u0130\u015f stresi, trafik, g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve \u015fehir kirlili\u011fi gibi bir\u00e7ok nedene ekolojik kayg\u0131lar\u0131m da eklendi\u011finden, bir haz\u0131rlanma d\u00f6nemi sonras\u0131nda kendimi k\u00f6y ya\u015fam\u0131nda buldum. Belki de ta\u015f\u0131nma karar\u0131mdaki hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131 aramak i\u00e7in permak\u00fclt\u00fcr ve ekoloji konular\u0131ndaki okumalara yo\u011funla\u015ft\u0131ktan sonra denk geldim \u201cToprak Biterken\u201de.<\/p>\n
Kitab\u0131 ilk okudu\u011fumda i\u00e7imizde ye\u015fertmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z umutlar\u0131m\u0131za ra\u011fmen, bu distopik d\u00fcnyadan kurtulu\u015fun \u00e7ok zor oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Erhan \u00dcnal, K\u00fcresel Finans Oligar\u015fisi (KFO) olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel sermayenin; d\u00fcnyadaki k\u0131t kaynaklar\u0131 nas\u0131l t\u00fcketip ekolojik yap\u0131y\u0131 tahrip etti\u011fini, tarihsel \u00f6rneklemeler ile a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Firmalar\u0131n, vak\u0131flar\u0131n, biliminsanlar\u0131n\u0131n, siyaset\u00e7ilerin bu s\u00fcre\u00e7teki rolleri ve ili\u015fkileri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ispat edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da san\u0131r\u0131m buz da\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131sm\u0131 \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck. Alt\u0131ndaki k\u00fctleyi de hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn elverdi\u011fince biraz doldurmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z veya yeni ispatlar ve temellendirmeleri bekleyece\u011fiz gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n
A\u00e7l\u0131k korkusu ile ba\u015flay\u0131p, ye\u015fil devrim olarak adland\u0131r\u0131lan s\u00fcre\u00e7 ve sonras\u0131nda KFO\u2019nun insanlar\u0131 tar\u0131msal \u00fcretimden kopart\u0131p b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere t\u0131kmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015fik \u00fclkelerdeki \u00f6rnekleriyle kitapta okuyabiliyoruz. Siyaseti de kontrol eden bu g\u00fcc\u00fcn, insanlar\u0131n eski t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesiyle, insanlara dayatt\u0131\u011f\u0131 yeni t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda elde ettikleri korkun\u00e7 k\u00e2r\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u00e7e, k\u00f6ye yerle\u015fmekle ne kadar iyi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak \u00fclkemizdeki geli\u015fmeleri okuduk\u00e7a ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m yerdeki yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme \u015fahit olduk\u00e7a yak\u0131n bir gelecekte bizi daha b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131n bekledi\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyorum.<\/p>\n
Genel hatt\u0131yla \u00dcnal, insan-tohum-toprak-su d\u00f6rtl\u00fcs\u00fcn\u00fcn kontrol\u00fc ve nihayetinde d\u00fcnyan\u0131n tek merkezden y\u00f6netilme gayretinde olundu\u011fu tezine; \u00e7e\u015fitli yap\u0131lar\u0131, aralar\u0131ndaki ilgin\u00e7 ili\u015fkileri, ortakl\u0131klar\u0131, tekelle\u015fmeleri tan\u0131tarak, tezine dayanak noktas\u0131 yapm\u0131\u015f. Tar\u0131m sava\u015f\u0131n\u0131n devam etti\u011fini ve k\u00fcresel toprak-su gasplar\u0131 ile farkl\u0131 noktalara evrilece\u011fini de\u011fi\u015fik \u00fclkelerdeki tarihsel geli\u015fimi ile olduk\u00e7a net bir \u015fekilde ortaya koymu\u015f. KFO\u2019nun \u00fclkelere s\u0131zma ve ele ge\u00e7irme prensiplerinde, \u00e7\u0131kara uygun darbelerin, ter\u00f6r gruplar\u0131n\u0131n ve etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n desteklenmesinden tutun sosyolojik ara\u015ft\u0131rmalara dayal\u0131 farkl\u0131 y\u00f6ntemleri biraz somut, biraz \u201culusalc\u0131\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f \u015fekliyle incelemi\u015f. \u201cUlusalc\u0131\u201d dememin nedeni ise yazar\u0131n y\u0131k\u0131ma ve istilaya u\u011frayan \u00f6zellikle Afrika \u00fclkelerindeki \u00f6rneklerde \u201culusal bilincin\u201d olu\u015fmam\u0131\u015f olmas\u0131na vurgu yapmas\u0131. Ve y\u0131k\u0131ma temel dayana\u011f\u0131 belki de hakl\u0131 olarak bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn alt\u0131ndaki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kayb\u0131nda aramas\u0131. Kitapta uluslararas\u0131 ekolojik direni\u015f \u00f6rg\u00fctlenmeleri konu i\u00e7lerinde al\u0131nt\u0131lar ve dipnotlara serpilmi\u015f ki bu biraz yetersiz kalm\u0131\u015f<\/p>\n
Kitapta dikkat \u00e7ekici bir noktan\u0131n birka\u00e7 sayfayla ge\u00e7i\u015ftirilmesi belki konunun da\u011f\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in bilin\u00e7li bir tercih olsa da bu konudaki merak\u0131m\u0131 gideremedi. Yazar; genetik bir m\u0131s\u0131r cinsi ile erkek k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma deneyleri (Liberya\u2019da uygulanm\u0131\u015f), 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda Nikaragua, Meksika ve Filipinler\u2019de WHO\u2019nun a\u015f\u0131 kampanyas\u0131 ile tetanoz a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131lan hamile kad\u0131nlar\u0131n, a\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi Choriongonadotropin ve HCG sebebiyle d\u00fc\u015f\u00fck yapmalar\u0131 olaylar\u0131n\u0131 k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerle ili\u015fkilendirerek \u00f6jenik bir tart\u0131\u015fmaya da ta\u015f\u0131m\u0131\u015f. Belki konu biraz daha \u00f6rneklendirmeyi hak ediyordu. Ekolojik konularda olan biteni anlatmaya y\u00f6nelik kitaplarda bu a\u015f\u0131 olaylar\u0131 ile ilgili s\u00fcrekli olarak, \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc ge\u00e7i\u015flere a\u015fina olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan ben biraz bu hisse kap\u0131ld\u0131m san\u0131r\u0131m.<\/p>\n
Erhan \u00dcnal kitapta olduk\u00e7a detayl\u0131 olarak tohum-toprak gasp\u0131 konusuna paralel olarak bir de su gasp\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde farkl\u0131 k\u00fcresel firmalar\u0131n, tekellerin nas\u0131l i\u015fbirli\u011finde oldu\u011funu ve d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde benzer y\u00f6ntemlerle su gasp\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. \u00dclkemizdeki SUEN gibi devlet kurumlar\u0131n\u0131n kimlere ve nas\u0131l hizmet etti\u011fini farkl\u0131 \u00fclke \u00f6rnekleriyle okuduk\u00e7a ortaya kapkaranl\u0131k bir tablo \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz gazete haberlerinde s\u0131k\u00e7a g\u00f6rece\u011fimiz \u00f6rnekler ve projeler hayata ge\u00e7irildi bile. Sa\u011fl\u0131k sistemi, genel beslenme plan\u0131, \u00e7ipli kimlikler, deri alt\u0131 \u00e7ipleri, kredi kartlar\u0131 vs. kitab\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tezlerini kan\u0131tlar nitelikle birka\u00e7 sayfal\u0131k konular olarak sunulmu\u015f. Kitapta bence en b\u00fcy\u00fck eksiklik ise sonu\u00e7 olarak ne yap\u0131labilece\u011fi konusunda olmu\u015f. Asl\u0131nda bu tarz ekolojik y\u0131k\u0131m\u0131 anlatan bir\u00e7ok kitapta eksik nokta tam da buras\u0131. Ama\u00e7 sadece olan\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermenin \u00f6tesine ge\u00e7miyor. Kalabal\u0131k olmak, bilin\u00e7li olmak, yeterli de\u011fil kan\u0131mca.<\/p>\n
Yazardan bir al\u0131nt\u0131yla kitab\u0131n sonuna do\u011fru bir yolculuk yapal\u0131m: \u201cKendi mal\u0131m\u0131za, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n gelece\u011fi ad\u0131na sahip \u00e7\u0131kmak yerine k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131n\u0131n bizim yerimize arada bir s\u00f6v\u00fcp saymas\u0131yla rahatlay\u0131p,\u00a0\u2018g\u00fcnl\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyam\u0131za\u201d d\u00f6n\u00fcyoruz!\u201d<\/p>\n
Her bir bireyin, hatta canl\u0131n\u0131n hakk\u0131 olan su ve besin zincirini parampar\u00e7a edenleri ve ili\u015fkilerini okuduk\u00e7a i\u00e7im karar\u0131yor. Peki, bunlar\u0131n do\u011frulu\u011fu hakk\u0131nda emin miyiz? Bence art\u0131k ekolojik paranoyam ile ger\u00e7ek aras\u0131nda incecik bir \u00e7izgi kald\u0131. Ekoloji ve permak\u00fclt\u00fcr konulu kitaplar\u0131n raflarda daha \u00e7ok yer almas\u0131 ve okunmas\u0131 ve hatta \u00fczerine kafa yorulmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Toprak Biterken – K\u00fcresel Oligar\u015fi ve Ya\u015fam\u0131n Gasp\u0131, Erhan \u00dcnal, Asi Kitap, 2017, 456 s. \u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015eehirde ya\u015famaya son verip, Ege\u2019nin bir k\u00f6y\u00fcne yerle\u015fmeye karar verdi\u011fimde kendimce pek \u00e7ok nedenim vard\u0131. \u0130\u015f stresi, trafik, g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve \u015fehir kirlili\u011fi gibi bir\u00e7ok nedene ekolojik kayg\u0131lar\u0131m da eklendi\u011finden, bir haz\u0131rlanma d\u00f6nemi sonras\u0131nda kendimi k\u00f6y ya\u015fam\u0131nda buldum. Belki de ta\u015f\u0131nma karar\u0131mdaki hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131 aramak i\u00e7in permak\u00fclt\u00fcr ve ekoloji konular\u0131ndaki okumalara yo\u011funla\u015ft\u0131ktan sonra denk geldim \u201cToprak Biterken\u201de. […]<\/p>\n","protected":false},"author":760,"featured_media":28973,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3980,38,513,510],"tags":[199,4004,210],"class_list":["post-28972","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-175-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-ekoloji","tag-katil-kim","tag-kitap"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t