{"id":29036,"date":"2018-09-02T06:00:44","date_gmt":"2018-09-02T03:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=29036"},"modified":"2018-09-04T07:44:58","modified_gmt":"2018-09-04T04:44:58","slug":"evrenle-soylesiler-12-bir-hidrojen-atomuyla-soylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/09\/02\/evrenle-soylesiler-12-bir-hidrojen-atomuyla-soylesi","title":{"rendered":"Evrenle s\u00f6yle\u015filer 12: Bir hidrojen atomuyla s\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"

\u00c7eviren: Nal\u00e2n Mahsereci<\/strong><\/p>\n

Hidrojen atomu, kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015fide, ke\u015ffedili\u015finin hik\u00e2yesini anlatt\u0131ktan sonra, yayd\u0131\u011f\u0131 radyasyondan \u00f6v\u00fcnerek s\u00f6z ediyor ve ard\u0131ndan bizi atomik \u00f6l\u00e7ekte h\u00fck\u00fcm s\u00fcren fizi\u011fin yasalar\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. S\u00fcreklili\u011fe kar\u015f\u0131 kesintililik d\u00fc\u015f\u00fcncesini ince ince anlat\u0131rken, deterministik d\u00fcnyaya dair kavramlar\u0131m\u0131z\u0131 da yerle bir ediyor!<\/em><\/p>\n

– Tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131za memnun oldum, bug\u00fcn burada ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcrler.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ben de \u00e7ok memnun oldum.<\/p>\n

– Belki evrendeki en \u00f6zel atom t\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcz, sadece en fazla bulunan de\u011filsiniz; ayn\u0131 zamanda yaln\u0131zca tek bir proton ve elektrondan olu\u015ftu\u011funuz i\u00e7in en basitisiniz de.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bana g\u00f6re \u00e7ok bol olmakla en basit olmak el ele gider.<\/p>\n

– Bu yorumunuzu biraz a\u00e7abilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Maddenin bi\u00e7imlendi\u011fi ilk g\u00fcnlerde, proton ve elektronlar birbirlerine \u00e7ok yak\u0131nd\u0131lar, do\u011fal olarak sonunda birle\u015ftiler. Ar\u0131 ve \u00e7i\u00e7ekler gibi.<\/p>\n

– \u0130lk g\u00fcnler derken neyi kastediyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Zaman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan birka\u00e7 biny\u0131l sonras\u0131n\u0131.<\/p>\n

– Zaman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evrenin var olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman.<\/p>\n

– Anl\u0131yorum. Ayn\u0131 zamanda en hafif elementsiniz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet ve beni kullanmak i\u00e7in hi\u00e7 zaman kaybetmediniz.<\/p>\n

– Ne demek istediniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Tarih kurdu de\u011filim; ama 1783\u2019te, san\u0131yorum Lavosier, havan\u0131n yak\u0131lmas\u0131yla nas\u0131l su elde edilebilece\u011fini g\u00f6stermi\u015fti. Elbette, basit\u00e7e oksijen ve hidrojeni birle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n

– B\u00fct\u00fcn olup biten bu muydu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Hakk\u0131mda hi\u00e7 kimsenin bir \u015fey bilmedi\u011fi zamanlard\u0131. Ad\u0131m kondu, kimya do\u011fdu; iki ay i\u00e7inde, hidrojen doldurulmu\u015f bir balon , Champs de Mars\u2019dan havaland\u0131.<\/p>\n

– B\u00fcy\u00fcleyici.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, p\u00fcr bilimlerin iki ay i\u00e7inde prati\u011fe uygulanmas\u0131, sizin g\u00fcncel teknolojinizin \u00f6tesinde de g\u00fczel bir \u015feydir.<\/p>\n

– Evet, yeterince ironik. Bu benim sizin hakk\u0131n\u0131zda duydu\u011fum bir al\u0131nt\u0131y\u0131 akl\u0131ma getirdi, ama yazar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayam\u0131yorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Benim hakk\u0131mda m\u0131?<\/p>\n

– Evet, \u201cHidrojeni anlamak fizi\u011fin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc anlamakt\u0131r\u201d diye okumu\u015ftum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bir fizik\u00e7i olmal\u0131.<\/p>\n

– Evet, ama kim?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bilemiyorum, ama ondan ho\u015fland\u0131m.<\/p>\n

– Ho\u015funuza gidebilir, bu konu \u00fczerinde derinle\u015fmek ister misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, biraz. Al\u0131nt\u0131n\u0131z\u0131n az\u0131c\u0131k abart\u0131l\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bununla birlikte, ba\u015fka hi\u00e7bir varl\u0131k, do\u011fan\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 benim kadar ortaya \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

– Bu nas\u0131l oldu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Birka\u00e7 yolla. \u00d6rne\u011fin, bildi\u011finiz gibi hidrojeni \u0131s\u0131t\u0131rsan\u0131z, ba\u015fka herhangi bir \u015fey gibi, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ya da g\u00f6r\u00fcnmez \u0131\u015f\u0131k yayar.<\/p>\n

– Evet. <\/em><\/strong><\/p>\n

– 19. y\u00fczy\u0131lda, benden yay\u0131lan enerjinin s\u00fcreklili\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettiniz.<\/p>\n

– Bunu a\u00e7\u0131klayabilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– 100 watt\u2019l\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck ampul\u00fcn\u00fcz s\u00fcreklilik g\u00f6steren bir tayfta \u0131\u015f\u0131k yayar. Bir prizman\u0131n i\u00e7inden ona bakarsan\u0131z, k\u0131rm\u0131z\u0131, turuncu, sar\u0131, ye\u015fil, mavi ve mor renkleri g\u00f6rebilirsiniz. O tayfa dikkatle bakarsan\u0131z, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n baz\u0131 renklerini her zaman g\u00f6rebilirsiniz. K\u0131rm\u0131z\u0131 ve turuncu aras\u0131nda siyah b\u00f6lgeler yoktur, bo\u015fluklar yoktur, kademeli bir de\u011fi\u015fim vard\u0131r. S\u00fcreklilikten kastetti\u011fim budur.<\/p>\n

– Sizin yayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0131\u015f\u0131k s\u00fcrekli de\u011fil mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Tam olarak de\u011fil, b\u00fcy\u00fck oranda bo\u015fluklar var. E\u011fer dikkatli bakarsan\u0131z, sadece d\u00f6rt renk g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. G\u00fczel bir k\u0131rm\u0131z\u0131m var, g\u00f6rkemli bir sar\u0131-ye\u015filim ve hafiften farkl\u0131 iki morum var; ba\u015fka da bir \u015fey yok. Harika bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc. Sizin g\u00f6rebildi\u011finiz ger\u00e7ek renkler, tayf \u00e7izgileri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Her bir elementin, kendine \u00f6zg\u00fc, biricik tayf \u00e7izgisi vard\u0131r. Fizik ya da astronomi derslerinizin olumlu bir yan\u0131, \u00f6\u011frencilerin korkun\u00e7 bir g\u00fczellikteki \u0131\u015f\u0131k g\u00f6sterilerini g\u00f6rmelerini sa\u011flamas\u0131.<\/p>\n

– San\u0131r\u0131m o g\u00fcn her \u015feyi bir yana b\u0131rak\u0131p o \u0131\u015f\u0131k g\u00f6sterisini g\u00f6rmeye giderim. Bu tayf \u00e7izgilerini g\u00f6rebilmek i\u00e7in bir prizma kullanmak zorunda m\u0131y\u0131m?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet ya da basit\u00e7e \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck yar\u0131klar\u0131 olan bir k\u0131r\u0131n\u0131m \u0131zgaras\u0131 da ayn\u0131 sonucu verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131zca belirli renkler ya da dalga boylar\u0131 g\u00f6zlenebilir. Siz buna kesikli tayf diyorsunuz.<\/p>\n

– Bu kesikli tayf nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kar?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bunun yan\u0131t\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in fizik kulaklar\u0131n\u0131 d\u00f6rt a\u00e7m\u0131\u015f, filozoflar ke\u015ffetmek i\u00e7in y\u00f6r\u00fcngeye girmi\u015f; sizin elektronik ayg\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn temelinde i\u015fte bu bilimsel ke\u015fif yatar.<\/p>\n

– \u0130hti\u015faml\u0131 bir yan\u0131t.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bu sadece i\u015fin yar\u0131s\u0131.<\/p>\n

– Biraz daha ayr\u0131nt\u0131ya girebilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Geriye gidelim, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na demek istiyorum. Benim de aralar\u0131nda bulundu\u011fum atomlar\u0131, elektronlar\u0131 puding topaklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f y\u00fczeyine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f kuru \u00fcz\u00fcm tanelerine benzeterek g\u00f6rselle\u015ftirdiniz. 1913 y\u0131l\u0131nda, Rutherford atomun b\u00fcy\u00fck oranda bo\u015fluk i\u00e7erdi\u011fini, protonlar\u0131n merkezde, elektronlar\u0131n da onlardan epeyce uzakta oldu\u011funu ke\u015ffetti.<\/p>\n

– Minyat\u00fcr bir G\u00fcne\u015f Sistemi gibi mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– B\u00f6yle de denebilir, ama bu sonun ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu.<\/p>\n

– Neyin sonu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Fizi\u011fe dair bildi\u011finiz \u015feylerin sonu.<\/p>\n

– Bu benzetmede yanl\u0131\u015f olan ne?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Protonlar\u0131n pozitif, elektronlar\u0131n negatif y\u00fckl\u00fc oldu\u011funu ve bundan dolay\u0131 birbirlerini \u00e7ektiklerini biliyorsunuz, de\u011fil mi?<\/p>\n

– Do\u011fru.<\/em><\/strong><\/p>\n

– O g\u00fcn\u00fcn en iyi teorisinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey, atomlar\u0131n nanosaniyeden daha k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00f6kmesi gerekti\u011fiydi; yani bir saniyenin bir milyonda birinin binde birinde. Gene de atomlar, milyarlarca y\u0131ld\u0131r etraf\u0131n\u0131zda duruyor, bundan dolay\u0131 bu teorinizin olduk\u00e7a zay\u0131f bir temeli var.<\/p>\n

– Bu durumda bir teorinin ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011funu tahmin ediyorum. <\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, o yaln\u0131zca yeni bir teori de\u011fildi, do\u011fan\u0131n betimlenmesinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yeni bir yoluydu. \u00c7ok say\u0131da eski ve kutsanm\u0131\u015f kavramlar\u0131 par\u00e7alad\u0131 ve o kadar k\u0131ymet verdi\u011finiz bilgiyi, asla \u00fcretmeyecek bir evreni, b\u00f6ylelikle arkan\u0131zda b\u0131rakt\u0131n\u0131z.<\/p>\n

– S\u00f6z etti\u011finiz kuantum mekani\u011fi teorisi, \u00f6yle de\u011fil mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet.<\/p>\n

– Bir dakika geriye gidip size bir \u015fey sorabilir miyim?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Elbette.<\/p>\n

– Bana, D\u00fcnya ve G\u00fcne\u015f ile birlikte ayn\u0131 t\u00fcrden bir durumdaym\u0131\u015f\u0131z gibi geliyor. Onlar da birbirlerini \u00e7ekiyorlar, fakat D\u00fcnya uzun s\u00fcredir kendi y\u00f6r\u00fcngesini koruyor. Protonun y\u00f6r\u00fcngesindeki elektronun da ayn\u0131 bi\u00e7imde oldu\u011funu neden d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00c7\u00fcnk\u00fc elektron, ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 y\u00fckten dolay\u0131 enerji yayar. Enerjiyi korumak i\u00e7in protonla yakla\u015fmas\u0131 ve s\u00f6yledi\u011fim gibi, bir nanosaniye i\u00e7inde de protonun \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fmesi gerekir. \u00d6te yandan D\u00fcnya, \u0131\u015f\u0131n\u0131m yaymaz, en az\u0131ndan, dikkate al\u0131nacak miktarda yaymaz, b\u00f6ylelikle y\u00f6r\u00fcngesi kararl\u0131 kal\u0131r. Ayr\u0131ca, unutmay\u0131n ki, bendeki elektronlar\u0131n ivmesini hesaplarsan\u0131z, D\u00fcnya\u2019n\u0131n G\u00fcne\u015f\u2019e do\u011fru hissetti\u011fi ivmelenmeden on trilyon kere trilyon kat daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

– Hesaplayaca\u011f\u0131m\u0131 sanm\u0131yorum, fakat kuantum mekani\u011fi bu problemi \u00e7\u00f6zd\u00fc m\u00fc?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, fakat \u00e7ok k\u0131ymetli bir bedel \u00f6demeniz gerekti.<\/p>\n

– Nedir o?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Kuantum mekani\u011finden \u00f6nce, deterministik bir d\u00fcnyan\u0131z vard\u0131. Herhangi bir anda D\u00fcnya\u2019n\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 ve konumunu bilirseniz, gelecekte nerede olaca\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6ng\u00f6rebiliyordunuz. Ayn\u0131 \u015fekilde, odan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na bir elma f\u0131rlat\u0131rsan\u0131z, nereye gidece\u011fini \u00f6ng\u00f6rebiliyordunuz.<\/p>\n

– Bu hesaplar i\u00e7in klasik mekani\u011fin yasalar\u0131n\u0131 kullan\u0131r\u0131z.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet. Ayn\u0131 \u015fekilde kimi \u015feylerin s\u00fcreklili\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. \u00d6rne\u011fin, bir elektronun enerjisini, h\u0131z\u0131n\u0131 ve momentumunu da bilmek isteyece\u011finizi varsayal\u0131m. Spesifik olarak h\u0131z\u0131 ele alal\u0131m. Herhangi bir h\u0131zla ilerliyor olaca\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n

– Evet.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Eski bir me\u015fe gibi derinlere k\u00f6k salan bu iki temel anlay\u0131\u015f, do\u011fan\u0131n deterministik oldu\u011funu ve enerjinin de s\u00fcreklili\u011fi oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n

– Kesinlikle.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Kuantum mekani\u011fi her ikisini de reddeder.<\/p>\n

– Yaaa!<\/strong><\/em><\/p>\n

– Evet, bu kimi fizik\u00e7iler i\u00e7in can s\u0131k\u0131c\u0131 bir \u015feydi.<\/p>\n

– S\u00f6yledi\u011finiz \u015fey, bir hidrojen atomu i\u00e7inde elektronun yerini belirleyebilemeyece\u011fimiz mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bu do\u011fru, yapabilece\u011finiz en iyi \u015fey, belirli b\u00f6lgeler i\u00e7inde bulunma olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 belirlemek.<\/p>\n

– Belki gelecekte, daha duyarl\u0131 ayg\u0131tlarla, tam olarak do\u011fruya ula\u015fabiliriz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Hay\u0131r, bu, d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck ya da yetersiz \u00f6l\u00e7\u00fcm ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 teknik bir problem de\u011fil. Orada ne kadar bilgi oldu\u011fuyla ilgili temel bir s\u0131n\u0131rlamad\u0131r.<\/p>\n

– SNOB\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z anla\u015fmaya m\u0131 g\u00f6nderme yap\u0131yorsunuz, yoksa\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

– Hay\u0131r, bu ondan \u00e7ok daha derin bir konu. En iyisi, bilginin asl\u0131nda varolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir.<\/p>\n

– Yani biz, ya da siz, elektronun nerede oldu\u011funu kesin olarak s\u00f6yleyemeyiz, yaln\u0131zca baz\u0131 b\u00f6lgelerde bulunabilece\u011fine dair olas\u0131l\u0131k m\u0131 verebiliriz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, bunu s\u00f6ylememizin nedeni, do\u011fan\u0131n olas\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 olmas\u0131 ve deterministik olmamas\u0131d\u0131r. Bu arada bu, \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz di\u011fer \u015feyler i\u00e7inde, \u00f6rne\u011fin momentum gibi, ayn\u0131 \u015fekildedir. Ger\u00e7ekte ne oldu\u011funu tan\u0131mlayamazs\u0131n\u0131z, yaln\u0131zca baz\u0131 alanlar i\u00e7inde olabilece\u011finin olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verebilirsiniz.<\/p>\n

– Ama b\u00fct\u00fcn fizik\u00e7iler buna kat\u0131lm\u0131yor, de\u011fil mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u015eimdi kat\u0131l\u0131yorlar, ama bu anlay\u0131\u015f, \u00f6rne\u011fin Einstein ile birlikte asla tam olarak oturmad\u0131. Einstein do\u011fan\u0131n olas\u0131l\u0131kl\u0131 oldu\u011funu \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7abalad\u0131, ama ba\u015faramad\u0131. Bu \u00e7ileden \u00e7\u0131kma i\u00e7inde, s\u0131kl\u0131kla al\u0131nt\u0131lanan \u015fu yorumda bulundu: \u201cTanr\u0131 zar atmaz.\u201d<\/p>\n

– Evet, bunu duymu\u015ftum. Kuantum mekani\u011fine g\u00f6re, enerjinin s\u00fcreksiz oldu\u011fundan da s\u00f6z etmi\u015ftiniz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Enerji, momentum gibi olduk\u00e7a \u00e7ok olan \u015feyler, s\u00fcrekli de\u011fildir.<\/p>\n

– Bunu biraz a\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Daha \u00f6nce tiyatro ya da sinemaya gittiniz mi?<\/p>\n

– Evet.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Oturma yerlerinin A, B, C\u2026 diye numaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m; A sahneye en yak\u0131n s\u0131ra olsun, sonra B gelsin, b\u00f6yle devam etsin.<\/p>\n

– Peki.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Her bir oturma s\u0131ras\u0131, bozonunuzun belirledi\u011fi kuantum mekaniksel durumlar gibidir.<\/p>\n

– Bir bakal\u0131m, ah evet, demi\u015fti ki, \u201cHepsi \u015fu anlama gelir, do\u011fa yasalar\u0131na g\u00f6re, yaln\u0131zca izin verilen belirli enerjilere, izin verilen belirli momentuma vb. sahip olmam\u0131z olanakl\u0131d\u0131r. Bu \u015feylere \u00f6zg\u00fcl olarak, kuantum mekanik durumlar ya da k\u0131saca durum denir.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, do\u011fa yasalar\u0131 derken, kuantum mekani\u011fini kastetmi\u015f. \u015eimdi, benzetme i\u00e7in haz\u0131r m\u0131s\u0131n?<\/p>\n

– Haz\u0131r\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n

– G\u00fczel. Demin varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, tiyatrodaki her bir s\u0131ra, kuantum mekaniksel durumdur ve siz de benim elektronum rol\u00fcndesiniz. Elektronlar\u0131m herhangi bir durumda olabilir, bu sizin herhangi bir koltu\u011fa oturabilece\u011finizi s\u00f6ylemek gibidir.<\/p>\n

– Dinliyorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bir s\u0131radaki b\u00fct\u00fcn koltuklar\u0131n enerjileri ayn\u0131d\u0131r, fakat B s\u0131ras\u0131 A s\u0131ras\u0131ndan daha y\u00fcksek enerjidedir, ayn\u0131 \u015fekilde C s\u0131ras\u0131 da B s\u0131ras\u0131ndan daha y\u00fcksek enerjidedir, bu b\u00f6yle gider.<\/p>\n

– H\u00e2l\u00e2 dinliyorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u015eimdi, evde herhangi bir koltu\u011fa otarabilirsiniz, fakat herhangi bir zamanda, yaln\u0131zca bir koltuktas\u0131n\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

– Do\u011fal olarak.<\/em><\/strong><\/p>\n

– T\u0131pk\u0131 benim gibi. Enerji veren elektronum A s\u0131ras\u0131nda olabilir ya da bir miktar daha y\u00fcksek enerjisi varsa, B s\u0131ras\u0131ndad\u0131r ya da C s\u0131ras\u0131ndad\u0131r vb. Fakat asla iki s\u0131ran\u0131n aras\u0131nda bulunamaz. Tabii ki, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 sistemde benim enerji seviyelerimin fakl\u0131 adlar\u0131 var.<\/p>\n

– S\u0131ralar de\u011fi\u015ftirebilirler mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, elektronlar sahneye yakla\u015ft\u0131k\u00e7a enerji verirler. Sahneden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a enerji almalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

– Bu bizim \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz enerji mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Elbette. C\u2019den B\u2019ye giderken kan k\u0131rm\u0131z\u0131 renk verir, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim gibi. D\u2019den B\u2019ye giderken mavi, \u00e7ok g\u00fczel oldu\u011funu ekleyebilirim, E\u2019den B\u2019ye giderken mor, F\u2019den B\u2019ye giderken koyu mor renk verir.<\/p>\n

– B\u00f6ylelikle sizin adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fekilde kesikli tayf\u0131n\u0131z\u0131n olu\u015fu di\u011fer bir\u00e7ok \u00a0\u015fey gibi enerjinin de paketler (kuanta) halinde oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6ren kuantum mekani\u011fiyle a\u00e7\u0131klan\u0131yor.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u0130yi \u00f6zetlediniz.<\/p>\n

– \u00c7ok akla yatk\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Neden?<\/p>\n

– Ayakkab\u0131 kutusu boyunca bir bilye yuvarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 varsayal\u0131m. Onun hareketinin \u00f6zelli\u011fi gere\u011fi bir enerjisi vard\u0131r, do\u011fru mu? <\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, buna kinetik enerji diyorsunuz.<\/p>\n

– Peki, ben bir topu ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m herhangi bir h\u0131zda yuvarlayabilirim; bu demektir ki, enerji benim istedi\u011fim kadar olabilir. Yani paketlere ayr\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00d6z\u00fcr dilerim, fakat herhangi bir h\u0131zda yuvarlanmayacakt\u0131r. T\u0131pk\u0131 izin verilmi\u015f enerjisi gibi, izin verilmi\u015f h\u0131z\u0131 da paket halindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilye, tekil par\u00e7ac\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr; enerji seviyeleri ya da durumlar\u0131, birlikteyken \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r. Bu, bir milimetrenin ufak, \u00e7ok ufak par\u00e7alar\u0131yla birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f koltuk s\u0131ralar\u0131n\u0131n olmas\u0131 gibidir. Bu durumda, \u015feyler birbirinden ayr\u0131 de\u011fil, aksine s\u00fcrekliymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n

– Yani do\u011fa, atomik d\u00fczeyde, onu g\u00f6zledi\u011fimiz b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7eklere benzemiyor mu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00d6yle de\u011fil.<\/p>\n

– Ama fizik yasalar\u0131n\u0131n temelinde, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekler i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z deneyler var.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bunun nedeni, kuantum mekani\u011finin icat edilmesinin gerekti\u011fidir. Daha \u00f6nce geli\u015ftirdi\u011finiz fizik yasalar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte tutmaz, birbirlerine yak\u0131n de\u011fillerdir.<\/p>\n

– Bu b\u00fcy\u00fcleyici oldu\u011fu kadar, moral bozucu da.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Moral bozucu?<\/p>\n

– Temel inan\u00e7lar\u0131m\u0131n hepsini k\u00f6k\u00fcnden par\u00e7alad\u0131n\u0131z.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00d6z\u00fcr dilerim.<\/p>\n

– Determinizm, s\u00fcreklilik, ispat, pencereden at.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pencere ne i\u00e7in vard\u0131r?<\/p>\n

– San\u0131yorum, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n i\u00e7eri girmesi i\u00e7in.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Kesinlikle.<\/p>\n

– Peki, anl\u0131yorum. Bir dakika bekleyin, elektron ya da ben, G s\u0131ras\u0131ndan B s\u0131ras\u0131na gitti\u011fimizde, ya da B\u2019den A\u2019ya bu da enerji vermez mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet.<\/p>\n

– Ama sadece d\u00f6rt rengi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc s\u00f6ylediniz, e\u011fer di\u011fer ge\u00e7i\u015fler enerji veriyorsa, biz ni\u00e7in onlar\u0131 g\u00f6rm\u00fcyoruz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Basit, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcr de\u011filler, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr spektrumda de\u011filler. Ultraviyole ya da k\u0131z\u0131l\u00f6tesindeler; ama dert etmeyin, \u00f6l\u00e7\u00fclebildiler.<\/p>\n

– Yani, kuantum mekani\u011fine g\u00f6re, bilemeyece\u011fim baz\u0131 \u015feyler var; belirlenememek do\u011falar\u0131nda var.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet.<\/p>\n

– Emin oldu\u011fum tek \u015fey var, nesnenin i\u00e7inde bulundu\u011fu kuantum mekani\u011fi durumudur.<\/em><\/strong><\/p>\n

– G\u00fczel, \u015fimdi ba\u015fka bir kap\u0131 a\u00e7t\u0131n\u0131z.<\/p>\n

– Tamam, bu odaya g\u00fczelce girebiliriz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Hadi, tiyatroda bulunan tek insan\u0131n siz oldu\u011funuzu varsayal\u0131m; oyun ba\u015flamak \u00fczereyken, akt\u00f6r sizin hangi koltu\u011fa oturdu\u011funuzu g\u00f6zlemek i\u00e7in perdenin arkas\u0131ndan ka\u00e7amak olarak bak\u0131yor.<\/p>\n

– Peki. <\/em><\/strong><\/p>\n

– Kararla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, her zaman bir koltukta olacaks\u0131n\u0131z. Koltu\u011funuzu herhangi bir zamanda de\u011fi\u015ftirmenize ra\u011fmen, akt\u00f6r sizi sadece koltuktayken g\u00f6recek.<\/p>\n

– Koltuktan koltu\u011fa ge\u00e7it yok mu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ge\u00e7it yok. Bu paketli (kuanta) durumlar oldu\u011fu anlam\u0131na gelir, biz yaln\u0131zca izin verilmi\u015f belirli seviyeleri g\u00f6zlemleyebiliriz, ikisinin aras\u0131n\u0131 de\u011fil.<\/p>\n

– Peki.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u015eimdi \u015feylerin k\u00fc\u00e7\u00fck bir garipli\u011fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerdeyiz.<\/p>\n

– \u015eimdi mi?!<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bir anda, sadece bir koltukta olabilirsin. Y\u00fczde 50 A s\u0131ras\u0131nda, y\u00fczde 25 B s\u0131ras\u0131nda, y\u00fczde 25 C s\u0131ras\u0131nda gibi, kendini da\u011f\u0131tamayacaks\u0131n.<\/p>\n

– Tercih etmem.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Sizi su\u00e7lamayaca\u011f\u0131m, fakat elektronla analojimi s\u00fcrd\u00fcrmek istiyorsan\u0131z, bunu yapmak zorundas\u0131n\u0131z!<\/p>\n

– Beni ikna ettiniz. Akt\u00f6r ka\u00e7amak olarak bakt\u0131\u011f\u0131nda, sadece bir koltukta oturuyor olaca\u011f\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ve benim \u00fczerimde \u00f6l\u00e7\u00fcm yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, beni yaln\u0131zca tek bir durumda bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

– Peki bu \u00e7ok-ki\u015filiklilik sendromu da neyin nesi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– B\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinizi a\u00e7\u0131klayabilmek i\u00e7in, ayn\u0131 anda, birka\u00e7 durumda birden varolabilece\u011fimi farz etmeniz gerekiyor.<\/p>\n

– \u0130mk\u00e2ns\u0131z.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Hay\u0131r, kesin olmak i\u00e7in s\u00f6ylersek; y\u00fczde 50 olas\u0131l\u0131kla A\u2019da, y\u00fczde 25 olas\u0131l\u0131kla B\u2019de, y\u00fczde 25 olas\u0131l\u0131kla D\u2019de oldu\u011fumu varsayabilirsiniz ya da y\u00fczde 100\u2019e tamamlanan di\u011fer kombinasyonlar olabilir.<\/p>\n

– \u00d6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131l\u0131rken yaln\u0131zca bir durumda olaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftiniz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet.<\/p>\n

– Kusura bakmay\u0131n ama, a\u00e7\u0131k\u00e7a kendinizle \u00e7eli\u015ftiniz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00dczerine al\u0131nacak bir durum yok, ama \u00e7eli\u015fmedim. \u00d6l\u00e7\u00fcm yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her seferde beni bir duruma girmeye zorlars\u0131n\u0131z. Bunun i\u00e7in ak\u0131lda kal\u0131c\u0131 bir deyi\u015f de geli\u015ftirdiniz, dalga fonksiyonunun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc.<\/p>\n

– \u00d6yleyse, \u00f6l\u00e7\u00fcm pasif bir \u015fey de\u011fildir; olduk\u00e7a teklifsiz bir ili\u015fki oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Fazla teklifsiz.<\/p>\n

– Benzetme yaparsak, akt\u00f6r aniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve beni koltuklar\u0131n aras\u0131nda yakalar.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet. Zaten bu da, bunun yaln\u0131zca bir analoji olmas\u0131n\u0131n nedenini a\u00e7\u0131klar. Do\u011fa kimseyi koltuklar\u0131n aras\u0131nda yakalamaz.<\/p>\n

– \u015eu al\u0131nt\u0131y\u0131 anlamaya ba\u015fl\u0131yorum: \u201cHidrojeni anlamak, fizi\u011fin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc anlamakt\u0131r.\u201d Elbette, s\u00f6z konusu kavramlar\u0131n b\u00fct\u00fcn atomlara uygulanabilece\u011fini varsay\u0131yorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00c7ekirdeklere de.<\/p>\n

– Size ba\u015fka bir \u015fey sorabilir miyim?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pek tabii.<\/p>\n

– B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7e\u011fe g\u00f6re, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekten bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda do\u011fa neden bu kadar farkl\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pek\u00e2l\u00e2, bu konu \u00fczerine yaln\u0131zca ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anlatabilirim.<\/p>\n

– L\u00fctfen buyurun.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Atomik ya da atomalt\u0131 \u00f6l\u00e7ekte, e\u011fer olgular klasik \u00f6l\u00e7ekte oldu\u011fu gibiyse, evrenin i\u00e7inde haddinden fazla bilgi olmal\u0131. Bu her t\u00fcrl\u00fc geli\u015fmeyi bo\u011facakt\u0131r.<\/p>\n

– Anlayamad\u0131m?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pek\u00e2l\u00e2, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn hareketinin izlerini koruyabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, onun evrendeki yerini tam olarak saptayabilirsiniz. Herhangi bir momentumdaki h\u0131z\u0131n\u0131 net olarak bilebilirsiniz. Varsay\u0131n ki bunlar\u0131 bir kitapta rakamlar halinde yazd\u0131n\u0131z. Bu kitap ne kadar hacimli olurdu?<\/p>\n

– San\u0131yorum ne kadar kesin oldu\u011funuza ba\u011fl\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n

– G\u00fczel yan\u0131t. \u015eunu kolayl\u0131kla hayal edebilirsiniz ki, kitap bir ansiklopedi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde olurdu.<\/p>\n

– Kolayl\u0131kla<\/em><\/strong>.<\/p>\n

– \u015eimdi varsay\u0131n ki, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan iki kat daha kesin yan\u0131tlar bulmak istiyorsunuz. B\u00f6ylece, 3,14 gibi bir rakam 3,14159 olarak kitaba girmi\u015f olsun. Kitab\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc iki kat\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

– Tamam.<\/strong><\/em><\/p>\n

– \u015eimdi de \u015funu varsay\u0131n: Onun da iki kat\u0131 kadar kesin yan\u0131tlar bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim, o zaman onun da iki kat\u0131 vard\u0131r ve bu b\u00f6yle devam eder. Sizin gezegeniniz b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir \u015fey olmaya do\u011fru gider. Hakikaten G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019niniz kadar b\u00fcy\u00fck olabilir, hatta galaksiniz, hatta evren kadar.<\/p>\n

– Evet, fakat hi\u00e7 kimse b\u00f6ylesi bir kitab\u0131 yapma giri\u015fiminde bulunmazd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bununla birlikte, en az\u0131ndan ilke olarak, bilgi orada olacakt\u0131r. \u015eimdi \u015feylerin klasik \u015femas\u0131 i\u00e7inde bakarsak, evrendeki her atom i\u00e7in, b\u00f6yle bir kitap yazmal\u0131s\u0131n. Ve bunu bilmeden \u00f6nce, evreni tamamlamak i\u00e7in haddinden fazla bilgi gerekir.<\/p>\n

– Anl\u0131yorum, ama bunu yazmak zorunda de\u011filsin.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ama o bilgeler, ilkece orada. Evren bu kadar \u00e7ok bilgiyi bir araya getirmek istemeyecektir.<\/p>\n

– Sizi ger\u00e7ekten anlam\u0131yorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pek\u00e2l\u00e2, bu sadece benim fikrim.<\/p>\n

– Bunun \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmem gerekiyor.<\/em><\/strong><\/p>\n

– L\u00fctfen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n

– Tamamen farkl\u0131 bir \u015fey hakk\u0131nda size bir \u015fey sorabilir miyim?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Elbette.<\/p>\n

– U\u00e7suz bucaks\u0131zl\u0131kta b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc anl\u0131yorum, so\u011fuk bulutlar derin uzay boyunca par\u00e7alan\u0131p durdu. <\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, \u00f6yle.<\/p>\n

– Bu bulutlar ne kadar so\u011fuktu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– S\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131nda y\u00fczlerce derece.<\/p>\n

– E\u011fer bu kadar so\u011fuksan\u0131z, sizi nas\u0131l g\u00f6rebiliriz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bu m\u00fckemmel bir soru. Bildi\u011finiz gibi, daha so\u011fuk olan bir \u015fey d\u0131\u015far\u0131ya daha az enerji verir. Bu bulutlar, kendi 21 santimetrelik radyasyonundan g\u00f6r\u00fclebilir. Bazen bunlara radyo emisyonlar\u0131 da denir.<\/p>\n

– Bunu a\u00e7\u0131klayabilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pek\u00e2l\u00e2. Beni olu\u015fturan \u015feylerin her birisinin, zay\u0131f bir m\u0131knat\u0131s oldu\u011funu fark etmek zorundas\u0131n\u0131z.<\/p>\n

– Elektron ve proton birer m\u0131knat\u0131st\u0131r m\u0131 demek istiyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Esas\u0131nda evet.\u00a0 Kuzey ve g\u00fcney kutbu olan zay\u0131f bir \u00e7ubuk m\u0131knat\u0131s gibi, bunlar\u0131n her birisi bir manyetik alan yarat\u0131r.<\/p>\n

– Bunu kim varsaym\u0131\u015ft\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Uhlenbeck ve Goudsmith.<\/p>\n

– Affedersiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Elektronun esas\u0131nda bir m\u0131knat\u0131s gibi oldu\u011funu, taa 1925 gibi bir tarihte \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n

– Anl\u0131yorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Her neyse. Bir pusulan\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirsiniz. Bir \u00e7ubuk m\u0131knat\u0131stan ba\u015fka bir \u015fey olmayan bir i\u011fne, d\u00fcnyan\u0131n manyetik alan\u0131yla -ki onunki de asl\u0131nda dev bir \u00e7ubuk m\u0131knat\u0131s\u0131n manyetik alan\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir- kendisini ayn\u0131 hizaya getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

– Evet.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pusulay\u0131 sallad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. O zaman i\u011fne tam z\u0131t y\u00f6n\u00fc g\u00f6sterir. Ama k\u0131sa s\u00fcrede kendisini yeniden d\u00fczenler, eski hizas\u0131na getirir.<\/p>\n

– Evet, daha \u00f6nce yapm\u0131\u015ft\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u0130\u015fte, benim \u00e7ok geni\u015f ve kasvetli bulutlar\u0131m\u0131n i\u00e7inde olan da budur. Arada s\u0131rada birbirimize \u00e7arp\u0131yoruz ve m\u0131knat\u0131s\u0131n yanl\u0131\u015f y\u00f6n\u00fc g\u00f6stermesine neden oluyoruz. Sonra elektron daha d\u00fc\u015f\u00fck bir enerji d\u00fczeyine ge\u00e7iveriyor.<\/p>\n

– Bu s\u00fcre\u00e7 d\u0131\u015far\u0131ya enerji mi verir? <\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet. Enerjinin paketler halinde oldu\u011funu hat\u0131rlay\u0131n. Fakat s\u00f6z konusu durumda, bir tiyatro salonundan daha \u00e7ok bir spor arabaya benziyor.<\/p>\n

– Sizi gene anlayam\u0131yorum.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bu durumda yaln\u0131zca iki koltuk vard\u0131r. M\u0131knat\u0131s \u00e7ubuklar\u0131 birbirine paralelken daha y\u00fcksek enerji seviyesindedirler; birbirine z\u0131t y\u00f6ndeyken daha d\u00fc\u015f\u00fck enerji seviyesindedirler. Ya birinde ya da \u00f6tekinde oturabilirsiniz.<\/p>\n

– Yani e\u011fer bunlar saf de\u011fi\u015ftirirse, enerji yay\u0131l\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet. Bu enerjinin dalga boyu 21 cm\u2019dir. Bundan dolay\u0131, pek ilham vermeyen bir adla 21 cm radyasyonu diyorsunuz bu duruma.<\/p>\n

– Sizin \u00f6nerdi\u011finiz daha iyi bir isim var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bilemiyorum; manyetik sapma radyasyonu ya da hidrojen bulutu radyasyonu demeye ne dersiniz?<\/p>\n

– San\u0131yorum, 21 cm radyasyonu daha \u00e7ok \u015fey anlat\u0131yor.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Evet, \u00f6yle.<\/p>\n

– \u00c7ok y\u00f6nl\u00fcs\u00fcn\u00fcz, evren boyunca say\u0131s\u0131z y\u0131ld\u0131z i\u00e7indeki f\u00fczyonlara kat\u0131lmaktan, yery\u00fcz\u00fcndeki bile\u015fiklerinizde var olmaya kadar. G\u00fcne\u015f\u2019den bize verdi\u011finiz enerjiye ba\u011fl\u0131y\u0131z. Oksijenle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z suya da ba\u011fl\u0131y\u0131z. Varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sizin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131za bor\u00e7lu oldu\u011fumuzu hissediyorum. <\/em><\/strong><\/p>\n

– Tamamen farkl\u0131 varl\u0131klar gibi g\u00f6r\u00fcnen \u015feyler aras\u0131nda karma\u015f\u0131k kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok memnun oldum. Fakat \u015funu s\u00f6ylemeliyim ki, as\u0131l biz varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sizin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131za bor\u00e7luyuz.<\/p>\n

– Ne? Bunu nas\u0131l s\u00f6yleyebilirsiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bizim \u00fczerimizde bir y\u00fczy\u0131ldan fazlad\u0131r, spektroskoptan teleskopa kadar \u00fcretebildi\u011finiz her t\u00fcrl\u00fc bilimsel ara\u00e7la \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Benim \u00fczerimde en kusursuz \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin baz\u0131lar\u0131n\u0131 yapt\u0131n\u0131z, benim hakk\u0131mda \u201cyarad\u0131l\u0131\u015ftan beri\u201d gibi bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bile yayd\u0131n\u0131z. Evet, bir protonun bir elektronla birle\u015fmesi, siz olmaks\u0131z\u0131n var olabilirdi; fakat ismimiz olmazd\u0131. Anla\u015f\u0131lamazd\u0131k. Ve \u00fcretmek i\u00e7in kendimizi feda etti\u011fimiz b\u00fct\u00fcn o evrenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, hayat verilmemi\u015f karanl\u0131k i\u00e7inde kederli bir bi\u00e7imde kaybolurdu.<\/p>\n

– Anl\u0131yorum. S\u00f6yle\u015finin en can al\u0131c\u0131 yeri buras\u0131 oldu. Kendiniz ve ba\u011fl\u0131 oldu\u011funuz yasalar hakk\u0131nda bu kadar \u00e7ok bilgi verdi\u011finiz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. <\/em><\/strong><\/p>\n

– Sizin i\u00e7in daha \u00e7ok \u015fey yapmak isterdim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: Nal\u00e2n Mahsereci Hidrojen atomu, kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015fide, ke\u015ffedili\u015finin hik\u00e2yesini anlatt\u0131ktan sonra, yayd\u0131\u011f\u0131 radyasyondan \u00f6v\u00fcnerek s\u00f6z ediyor ve ard\u0131ndan bizi atomik \u00f6l\u00e7ekte h\u00fck\u00fcm s\u00fcren fizi\u011fin yasalar\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. S\u00fcreklili\u011fe kar\u015f\u0131 kesintililik d\u00fc\u015f\u00fcncesini ince ince anlat\u0131rken, deterministik d\u00fcnyaya dair kavramlar\u0131m\u0131z\u0131 da yerle bir ediyor! – Tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131za memnun oldum, bug\u00fcn burada ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcrler. – Ben de […]<\/p>\n","protected":false},"author":412,"featured_media":29043,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,2317,26],"tags":[1132,3504,2642,1676,4011,4013,4012,3196],"class_list":["post-29036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-evrenle-soylesiler","category-fizik","tag-atom","tag-atom-cekirdegi","tag-bozon","tag-elektron","tag-hidrojen-atomu","tag-klasik-mekanik","tag-kuantum-mekanik","tag-proton"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/412"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29036"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29036\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}