{"id":29316,"date":"2018-09-13T05:00:30","date_gmt":"2018-09-13T02:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=29316"},"modified":"2018-09-12T17:30:18","modified_gmt":"2018-09-12T14:30:18","slug":"daha-fazla-gunduz-uykusu-daha-fazla-alzheimer-riski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/09\/13\/daha-fazla-gunduz-uykusu-daha-fazla-alzheimer-riski","title":{"rendered":"Daha fazla g\u00fcnd\u00fcz uykusu, daha fazla Alzheimer riski!"},"content":{"rendered":"

Ya\u015flanmakta olan yeti\u015fkinleri kapsayan uzun s\u00fcreli bir \u00e7al\u0131\u015fmada elde edilen verilerin y\u0131llar sonra yap\u0131lan analizi, g\u00fcn i\u00e7inde \u015fekerleme yapanlar\u0131n, b\u00f6yle bir \u015fik\u00e2yeti olmayanlara g\u00f6re Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi olan, beyinde beta amiloid proteininin birikimine \u00fc\u00e7 kat daha fazla yatk\u0131n oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Yeterli gece uykusu, Alzheimer\u2019\u0131 engelliyor<\/b><\/p>\n

5 Eyl\u00fcl\u2019de Sleep<\/i> dergisinde rapor edilen bulgu, zay\u0131f kalitedeki uykunun bu tip bir demans\u0131n geli\u015fimine sebep olaca\u011f\u0131na dair kan\u0131tlar\u0131n artmas\u0131na katk\u0131da bulunmakla birlikte yeterli gece uykusu alman\u0131n Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesine yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Johns Hopkins Bloomberg Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Okulu\u2019nun Ak\u0131l Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezi\u2019nde do\u00e7ent doktor olan Adam P. Spira, \u201cBeslenme, egzersiz ve bili\u015fsel aktivite gibi fakt\u00f6rler, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in \u00f6nemli potansiyel hedefler olarak yayg\u0131n bir \u015fekilde kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak bu durum de\u011fi\u015fmek \u00fczere olsa bile, uyku fakt\u00f6r\u00fc hen\u00fcz bu stat\u00fcye y\u00fckselememi\u015ftir\u201d diyor. Spira, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 Ulusal Ya\u015flanma Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (NIA), Bloomberg Okulu\u2019ndan ve Johns Hopkins T\u0131p\u2019tan kat\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131yla beraber y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n

Spira, \u201cE\u011fer bozuk uyku d\u00fczeni Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunuyorsa, bu olumsuz sonu\u00e7lardan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in uyku problemleri olan hastalar\u0131 tedavi edebiliriz\u201d diye ekliyor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada, 1958\u2019de NIA taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan ve ya\u015flanmakta olan binlerce g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 takip eden bir \u00e7al\u0131\u015fma olan Baltimore Boylamsal Ya\u015flanma \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131ndan (BLSA) elde edilen veriler kullan\u0131l\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n periyodik s\u0131navlar\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak, g\u00f6n\u00fcll\u00fcler 1991 ve 2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda basit \u201cevet\/hay\u0131r\u201d sorular\u0131ndan olu\u015fan bir anket doldurdular: \u201cUyan\u0131k olmay\u0131 umdu\u011funuz zaman yani g\u00fcnd\u00fcz vakti, uykulu mu oluyorsunuz ya da uykuya dal\u0131yor musunuz?\u201d<\/p>\n

Ayr\u0131ca, \u201chaftada 1-2 kez\u201d, \u201chaftada 3-5 kez\u201d ve \u201cnadiren ya da hi\u00e7bir zaman\u201d yan\u0131t se\u00e7enekleriyle \u201c\u015fekerleme yap\u0131yor musunuz?\u201d sorusu da kat\u0131l\u0131mc\u0131lara soruldu.<\/p>\n

BLSA g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinden olu\u015fan bir alt gruba da 1994 y\u0131l\u0131nda n\u00f6rog\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme de\u011ferlendirmeleri yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. 2005\u2019te ba\u015flayarak, bu kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131na, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n karakterize \u00f6zelli\u011fi olan n\u00f6ral dokudaki beta-amiloid plaklar\u0131n belirlenmesine yard\u0131mc\u0131 olabilecek bir radyoaktif bile\u015fik olan Pittsburgh B bile\u015fi\u011fini (PiB) kullanarak pozitron emisyon tomografi taramalar\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, daha \u00f6nce sorular\u0131 yan\u0131tlam\u0131\u015f olan ve yakla\u015f\u0131k 16 y\u0131l sonra PiB ile PET taramas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f 123 g\u00f6n\u00fcll\u00fcy\u00fc belirledi. Daha sonra bu verileri, g\u00fcnd\u00fcz uykululuk hali g\u00f6steren veya g\u00fcnd\u00fcz \u015fekerleme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ile bu kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n beyinlerinde beta amiloid birikiminin pozitif olup olmamas\u0131 aras\u0131nda bir ili\u015fki olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in analiz ettiler.<\/p>\n

G\u00fcnd\u00fcz uykulu olma halinin beta amiloid proteinini neden etkiledi\u011fi hen\u00fcz bilinmiyor<\/b><\/p>\n

Ya\u015f, cinsiyet, e\u011fitim ve beden kitle endeksi gibi g\u00fcnd\u00fcz uykulu olma halini etkileyebilecek demografik fakt\u00f6rleri d\u00fczenlemeden elde edilen \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131, g\u00fcnd\u00fcz uykulu olduklar\u0131n\u0131 bildirenlerin g\u00fcn i\u00e7inde yorgun olduklar\u0131n\u0131 bildirmeyen kat\u0131l\u0131mc\u0131lara g\u00f6re beta amiloid birikimine yakla\u015f\u0131k 3 kat daha yatk\u0131n oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bu fakt\u00f6rleri d\u00fczenledikten sonra elde edilen risk, g\u00fcnd\u00fcz uyku hali olanlarda 2,75 kat daha y\u00fcksekti.<\/p>\n

Bu fakt\u00f6rlerin d\u00fczenlenmedi\u011fi durumda ortaya \u00e7\u0131kan amiloid birikimi i\u00e7in elde edilen risk, g\u00fcnd\u00fcz \u015fekerleme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren g\u00f6n\u00fcll\u00fclerde yakla\u015f\u0131k 2 kat daha y\u00fcksekti; ancak bu istatistiksel olarak anlaml\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n

Spira, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00fcnd\u00fcz uykulu olma halinin neden beta amiloid proteininin birikmesiyle ili\u015fkili oldu\u011funun a\u00e7\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Bir olas\u0131l\u0131k, g\u00fcnd\u00fcz uyku halinin bir \u015fekilde bu proteinin beyinde olu\u015fmas\u0131na neden olabilece\u011fi. Daha \u00f6nceki bir ara\u015ft\u0131rmaya dayanarak elde edilen daha olas\u0131 bir a\u00e7\u0131klama ise \u015f\u00f6yle: Obstr\u00fcktif uyku apnesi sebebiyle uyku d\u00fczeninin bozulmas\u0131 veya di\u011fer fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 yetersiz uyku, bilinmeyen bir mekanizmayla beta amiloid plaklar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden oluyor ve ayr\u0131ca bu t\u00fcr uyku bozukluklar\u0131 g\u00fcnd\u00fczleri a\u015f\u0131r\u0131 uykululuk haline sebep oluyor.<\/p>\n

Spira, \u201cLakin, uyku de\u011ferlendirmesi s\u0131ras\u0131nda var olan amiloid plaklar\u0131n uyku haline sebep oldu\u011funu g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz\u201d diye ekliyor.<\/p>\n

Gece uykusunu k\u0131s\u0131tlamak, daha fazla beta amiloide neden oluyor<\/b><\/p>\n

Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 modellerindeki hayvan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, gece uykusunu k\u0131s\u0131tlaman\u0131n beyin ve omurilik s\u0131v\u0131s\u0131nda daha fazla beta amiloid proteinine yol a\u00e7abilece\u011fini g\u00f6sterdi. Bunun yan\u0131nda az miktarda olan insan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da, k\u00f6t\u00fc kalitedeki uyku ile n\u00f6ral dokuda daha fazla beta amiloid birikimi aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Hasta bak\u0131c\u0131larda daha yayg\u0131n<\/b><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Alzheimer tan\u0131s\u0131 konan hastalarda uyku bozukluklar\u0131n\u0131n yayg\u0131n oldu\u011funu uzun s\u00fcredir biliyorlard\u0131. Spira, hasta bak\u0131c\u0131lar\u0131n gece boyunca hastayla birlikte uyan\u0131k olmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131klar\u0131 stresin, Alzheimer hastalar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcreli bak\u0131ma ge\u00e7melerinin ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biri oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. B\u00fcy\u00fcyen beta amiloid plaklar\u0131n ve ilgili beyin de\u011fi\u015fikliklerinin uykuyu olumsuz etkiledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Spira, \u201cAncak bu yeni \u00e7al\u0131\u015fma, zay\u0131f uykunun Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 geli\u015fimine ger\u00e7ekten katk\u0131da bulunabilece\u011fine dair artan kan\u0131tlara katk\u0131da bulundu\u201d diye ekliyor. Bu, uyku kalitesinin, obstr\u00fcktif uyku apnesi veya uykusuzluk gibi uykuyu etkileyen hastal\u0131klar\u0131 hedef alman\u0131n yan\u0131nda; i\u015f sebebiyle az uyumak ya da sevilen TV program\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerini art arda sabaha kadar izlemekten kaynaklanan uykusuzluk gibi sosyal ve bireysel d\u00fczeydeki uyku problemlerini de hedef alarak de\u011fi\u015ftirilebilecek bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Spira, \u201cAlzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hen\u00fcz bir tedavi yok, bu y\u00fczden hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in elimizden geleni yapmal\u0131y\u0131z. Bir tedavi geli\u015ftirilse bile, hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleme stratejileri \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r\u201d diyor ve ekliyor: \u201cUykuya \u00f6ncelik vermek, bu durumun \u00f6nlenmesine veya belki de yava\u015flat\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olman\u0131n bir yolu olabilir.\u201d<\/p>\n

Kaynak<\/b><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2018\/09\/180906141501.htm<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ya\u015flanmakta olan yeti\u015fkinleri kapsayan uzun s\u00fcreli bir \u00e7al\u0131\u015fmada elde edilen verilerin y\u0131llar sonra yap\u0131lan analizi, g\u00fcn i\u00e7inde \u015fekerleme yapanlar\u0131n, b\u00f6yle bir \u015fik\u00e2yeti olmayanlara g\u00f6re Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi olan, beyinde beta amiloid proteininin birikimine \u00fc\u00e7 kat daha fazla yatk\u0131n oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Yeterli gece uykusu, Alzheimer\u2019\u0131 engelliyor 5 Eyl\u00fcl\u2019de Sleep dergisinde rapor edilen bulgu, zay\u0131f kalitedeki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1191,"featured_media":29317,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[982,3941,4061,4062],"class_list":["post-29316","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-alzheimer","tag-gunduz-uykusu","tag-risk","tag-sekerleme"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t