{"id":29404,"date":"2018-09-16T05:50:03","date_gmt":"2018-09-16T02:50:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=29404"},"modified":"2018-09-16T07:33:24","modified_gmt":"2018-09-16T04:33:24","slug":"norobilim-isiginda-beynimizin-sirlariyla-ilgili-son-gelismeler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/09\/16\/norobilim-isiginda-beynimizin-sirlariyla-ilgili-son-gelismeler","title":{"rendered":"N\u00f6robilim \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda beynimizin s\u0131rlar\u0131yla ilgili son geli\u015fmeler"},"content":{"rendered":"

Vitrindeki yans\u0131mas\u0131na bakarken oraya nas\u0131l geldi\u011fine il\u015fkin en ufak fikri yoktu. Kad\u0131nlar i\u00e7in gece giysileri satan ma\u011fazan\u0131n vitrinindeki dore renkli, uzun ve \u015f\u0131k gece elbisesi dikkatini \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n

Ya\u011fmur ba\u015flamak \u00fczereydi.<\/p>\n

Elbiseden sonra dikkati kendi suretine kaym\u0131\u015f, arkadan ge\u00e7en arabalar\u0131n arada bir camdaki yans\u0131malar\u0131 koyula\u015ft\u0131rmas\u0131yla kendini daha net g\u00f6r\u00fcr hale gelmi\u015fti: \u201cBurada ne ar\u0131yorum? Bu kim?\u201d<\/p>\n

Ya\u011fmur ya\u011fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda arkas\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcp g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakt\u0131. Y\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fen serinletici, hafif damlalar g\u00f6z\u00fcn\u00fc kapamas\u0131na neden oldu.<\/p>\n

G\u00f6zleri kapan\u0131r kapanmaz da kendini bir g\u00f6l manzaras\u0131na bakarken buldu: Bir verandadayd\u0131. Sa\u011f taraf\u0131nda iki orta ya\u015fl\u0131 erkek ve kad\u0131n oturmu\u015flar g\u00fclerek \u00f6nlerindeki bah\u00e7ede oynayan \u00e7ocuklar\u0131 seyrediyorlard\u0131. Bir k\u0131z ve iki erkek \u00e7ocuk, g\u00f6l kenar\u0131na yak\u0131n bir bah\u00e7ede, ya\u011fmur alt\u0131nda ne\u015feyle ko\u015fu\u015fturuyorlard\u0131.<\/p>\n

Onlar\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na dair bir his belirdi. \u00c7ok uzak bir zamanda kald\u0131klar\u0131n\u0131 hissetti\u011fi tan\u0131d\u0131klar\u0131na \u00f6zlemle bakarak kalbi \u0131s\u0131nd\u0131 ve g\u00f6zleri ya\u015fard\u0131. Sa\u011f taraf\u0131ndaki adama d\u00f6n\u00fcp y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. Tam ona do\u011fru e\u011filip y\u00fcz\u00fcne bakacakken m\u00fcthi\u015f bir g\u00f6kg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc ve bir insan hayk\u0131r\u0131\u015f\u0131yla irkildi: \u201cBayan! Bayan iyi misiniz?\u201d diyen sesle yeniden caddeye d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f\u0131nda bir kep, g\u00f6\u011fs\u00fcnde alt\u0131n sar\u0131s\u0131 bir y\u0131ld\u0131z, belinde de silah benzeri bir alet olan \u00fcniformal\u0131 biri vard\u0131. Tan\u0131d\u0131k gelmi\u015fti. G\u00fcvenilir bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vard\u0131. Onu caddeye atlamak \u00fczereyken durdurmu\u015ftu belli ki: \u201cBuradan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7emezsiniz. 50 metre ilerideki \u0131\u015f\u0131klardan ge\u00e7meniz laz\u0131m! Bu ya\u011fmurda epey de \u0131slanm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. Size yard\u0131m edebilir miyim?\u201d<\/p>\n

Kad\u0131n, \u201cNeredeyim ben? Siz polis misiniz?\u201d diyebildi. Kar\u015f\u0131s\u0131ndaki adam, \u201cEvet. Bayan ad\u0131n\u0131z nedir? Bu ya\u011fmurda \u00fczerinizdekiler hi\u00e7 uygun de\u011fil.\u201d<\/p>\n

Kad\u0131n, \u201cBen, ee, benim ad\u0131m Ayla. Aylaa..Beyazliman? San\u0131r\u0131m\u2026\u201d<\/p>\n

Polis oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131 adam \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla irkildi. S\u00f6yledi\u011fi isim h\u0131zl\u0131 bir adrenalin de\u015farj\u0131 yaratt\u0131. Endi\u015fe, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve merak duygular\u0131yla \u00e7orbaya d\u00f6nen d\u00fc\u015f\u00fcncelerini toparlamak i\u00e7in birka\u00e7 saniye bekledi. \u201cAd\u0131n\u0131z bu mu ger\u00e7ekten? Ama bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Nas\u0131l olabilir?\u201d<\/p>\n

Polis memuru Suat, kad\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011fi ismin, daha iki g\u00fcn \u00f6nce \u015fehrin uzak bir k\u00f6\u015fesinde kayboldu\u011fu bildirilen, sabahki polis b\u00fclteninde de tesad\u00fcfen g\u00f6z\u00fcne \u00e7arpan kad\u0131n\u0131nkiyle ayn\u0131 olmas\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla afallam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Hayat daha ne kadar garip olabilirdi ki?<\/p>\n

S\u00fcreklilik!
\n<\/strong>\u0130nsan\u0131n ya\u015fam\u0131ndaki anlam aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok temel bir kavramd\u0131r s\u00fcreklilik. Zaman olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z olgu, arda\u015f\u0131kl\u0131k prensibine dayanan, neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirir. Bu devaml\u0131l\u0131k bozulursa, insano\u011flu en temel fonksiyonlar\u0131n\u0131 bile yerine getiremez. Mesela ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak, nerede oldu\u011funu bilmek gibi\u2026 Kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan problemleri \u00e7\u00f6zmekte sorunlar ya\u015farken, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131nda ne yapaca\u011f\u0131yla ilgili planlama kabiliyetini yitirir.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle bir hastal\u0131kt\u0131r Alzheimer<\/strong>: \u0130nsan\u0131n elzem ihtiyac\u0131 olan bu s\u00fcreklili\u011fi yok eden, sinsi ve yava\u015f bir d\u00fc\u015fman.<\/p>\n

\u0130leri d\u00fczey Alzheimer hastalar\u0131nda zaman ve mek\u00e2n kavramlar\u0131n\u0131n da yok oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ki\u015fi kendini bamba\u015fka bir zamanda ve mek\u00e2nda ya\u015farken bulur. Zaman ve mek\u00e2n kaymalar\u0131n\u0131 tetikleyen farkl\u0131 unsurlar olabilir \u00e7evresinde. Kendini ziyarete gelenleri de o zaman ve mek\u00e2n ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirir: Kap\u0131 kom\u015fusu, k\u0131z\u0131na benzerli\u011finden dolay\u0131 art\u0131k onun k\u0131z\u0131 olur. O\u011flunu da babas\u0131 zannedebilir.\"\"<\/p>\n

Yukar\u0131daki hik\u00e2yede anlat\u0131lanlar birilerinin ba\u015f\u0131na bir \u015fekilde gelmi\u015f olabilir.<\/p>\n

Bunun gibi kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve alg\u0131 bozukluklar\u0131 ilerleyen ya\u015flarda, kimi zamansa hayli gen\u00e7 insanlarda, ortaya \u00e7\u0131kan dejeneratif bir yap\u0131s\u0131 olan bu hastal\u0131\u011f\u0131n belirtilerdir.<\/p>\n

Bu tip dejeneratif hastal\u0131klar, ki\u015finin biyografisini sinsice yeniden yazan ve tamamen uydurma ger\u00e7eklere dayand\u0131ran bir biyografi yazar\u0131na benzer.<\/p>\n

Bu k\u00f6t\u00fc \u015f\u00f6hretli romanc\u0131yla m\u00fccadele eden pek \u00e7oklar\u0131ndan biri de Dr. Douglas Scharre. O ve ekibi, Alzheimer hastalar\u0131n\u0131n beyinlerinin \u00f6n loblar\u0131na ince-minik implantlar yerle\u015ftirip, hastalar\u0131n kendi ba\u015flar\u0131na daha kaliteli ya\u015famalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yorlar. Yapt\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131rmada beynin \u00e7al\u0131\u015fan bellek ve y\u00f6netici i\u015flevlerini yerine getiren frontal loblar\u0131na ince teller ba\u011flayan Dr. Scharre, tellerin bir ucunu da g\u00f6\u011f\u00fcste ta\u015f\u0131nan bir cihaza ba\u011fl\u0131yor. Bu cihazdan kontrol edilen elektrik sinyalleri sayesinde hastalar\u0131n frontal loblar\u0131nda ilgili b\u00f6lgeler uyar\u0131l\u0131yor, b\u00f6ylelikle hastalar\u0131n kognitif ve g\u00fcnl\u00fck i\u015flevleri yerine getirmelerinde ciddi d\u00fczelmeler oluyor. Ki\u015fi, \u00f6z fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden kazanarak yeniden tutarl\u0131 bir ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fcne ve gelece\u011fi planlama yetisine sahip oluyor.<\/p>\n