{"id":29538,"date":"2018-09-22T05:00:38","date_gmt":"2018-09-22T02:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=29538"},"modified":"2018-09-22T14:09:10","modified_gmt":"2018-09-22T11:09:10","slug":"bilim-insanlari-dort-yeni-kisilik-tipi-belirledi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/09\/22\/bilim-insanlari-dort-yeni-kisilik-tipi-belirledi","title":{"rendered":"Biliminsanlar\u0131, d\u00f6rt yeni ki\u015filik tipi belirledi"},"content":{"rendered":"

Northwestern \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 1,5 milyon ki\u015finin ankete verdi\u011fi yan\u0131tlara dayanarak en az d\u00f6rt farkl\u0131 ki\u015filik t\u00fcr\u00fc bulundu\u011funu ortaya koydu: Ortalama, mesafeli, benmerkezci ve rol modeli. Yeni bulgular, psikolojideki mevcut paradigmalara meydan okuyor. McCormick M\u00fchendislik Okulu’ndan Lu\u00eds Amaral taraf\u0131ndan y\u00f6netilen yeni \u00e7al\u0131\u015fma, Nature Human Behaviour<\/em>\u00a0dergisi taraf\u0131ndan 17 Eyl\u00fcl’de yay\u0131mland\u0131.<\/span><\/p>\n

Weinberg Sanat ve Bilim Koleji’nde psikoloji profes\u00f6r\u00fc olan yazar William Revelle, \u201c\u0130nsanlar Hipokrat d\u00f6neminden beri ki\u015filik tiplerini s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r, ancak \u00f6nceki bilimsel literat\u00fcr bunun bir sa\u00e7mal\u0131k oldu\u011funda karar k\u0131ld\u0131\u201d diyor. Ancak ki\u015filik \u00f6l\u00e7\u00fcm, teori ve ara\u015ft\u0131rma konusunda uzmanla\u015fan Revelle, \u201c\u015eimdi bu veriler, baz\u0131 ki\u015filik tiplerinin daha y\u00fcksek yo\u011funluklar\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6steriyor\u201d dedi.<\/span><\/p>\n

Revelle, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131nda elindeki \u00f6nc\u00fcllere \u015f\u00fcpheyle yakla\u015f\u0131yordu. Ki\u015filik t\u00fcrleri kavram\u0131, psikolojide tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla birlikte, bilimsel kan\u0131tlar bulmak da zordur. K\u00fc\u00e7\u00fck ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131 da sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonu\u00e7lar elde etme konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131 yarat\u0131yordu.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"
Yeni saptanan d\u00f6rt ki\u015filik t\u00fcr\u00fc, yayg\u0131n olarak tan\u0131nan be\u015f karakter \u00f6zelli\u011fine sahip.<\/figcaption><\/figure>\n

Northwestern Engineering’deki Erastus Otis Haven Kimya ve Biyoloji M\u00fchendisli\u011fi Profes\u00f6r\u00fc Amaral, \u201cKi\u015filik t\u00fcrleri sadece ki\u015fisel geli\u015fim literat\u00fcr\u00fcnde mevcuttu ve bilimsel dergilerde bunlara yer verilmiyordu. \u015eimdi, bu \u00e7al\u0131\u015fma nedeniyle bunun de\u011fi\u015fece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz\u201d dedi. <\/span><\/p>\n

Yeni ara\u015ft\u0131rma, 120 ve 300 maddeden olu\u015fan \u201cKi\u015fili\u011fim\u201d projesi ve BBC B\u00fcy\u00fck Ki\u015filik Testi veri setlerinden al\u0131nan 1,5 milyondan fazla kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n verilerini bir araya getirdi. Ara\u015ft\u0131rma toplulu\u011funun onlarca y\u0131ld\u0131r geli\u015ftirdi\u011fi anketler, 44 ile 300 aras\u0131nda soru say\u0131s\u0131na sahip. \u0130nsanlar kendi ki\u015filikleri hakk\u0131nda geri bildirim alma f\u0131rsat\u0131ndan yararlanabilecekleri \u00e7evrimi\u00e7i s\u0131navlara g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kat\u0131ld\u0131. Bu veriler, ba\u011f\u0131ms\u0131z analizler i\u00e7in di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara da sunuluyor. <\/span><\/p>\n

Amaral, “Ger\u00e7ekten ilgin\u00e7 olan \u015fey, bu b\u00fcy\u00fck veri k\u00fcmesindeki \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n internetin geli\u015fiminden \u00f6nce m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131yd\u0131. Daha \u00f6nce, belki de ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar kamp\u00fcsteki altyap\u0131lar\u0131 ve birka\u00e7 y\u00fcz ki\u015fiyi bu i\u015f i\u00e7in i\u015fe alacaklard\u0131. \u015eimdi, t\u00fcm bu \u00e7evrimi\u00e7i kaynaklara sahibiz ve veriler payla\u015f\u0131labiliyor\u201d diyerek y\u00f6ntemin \u00fcretim ve payla\u015f\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. <\/span><\/p>\n

Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc veri k\u00fcmelerinden, tak\u0131m, yayg\u0131n olarak kabul edilen temel ki\u015filik \u00f6zelliklerinin be\u015fini \u00e7izdi: Nevrotiklik, d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck, a\u00e7\u0131kl\u0131k, anla\u015fmazl\u0131k ve vicdanl\u0131l\u0131k.<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmalar sonucunda d\u00f6rt k\u00fcme ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: <\/span><\/p>\n

Ortalama insan<\/b>: Ortalama insanlar nevrotiklik ve d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131rken a\u00e7\u0131kl\u0131k konusundaki oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Amaral’\u0131n laboratuvar\u0131nda doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve makalenin ilk yazar\u0131 olan Martin Gerlach, \u201cTipik bir insan\u0131n bu k\u00fcmede olmas\u0131n\u0131 beklerim\u201d diyor. Kad\u0131nlar, erkeklere g\u00f6re \u2018ortalama insan\u2019 \u00f6zelli\u011fi g\u00f6stermeye daha yatk\u0131nd\u0131r. <\/span><\/p>\n

Mesafeli insan tipi:<\/b> Mesafeli insan tipi, duygusal olarak kararl\u0131, ancak a\u00e7\u0131k ya da nevrotik de\u011fildir. \u00d6zellikle d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fck de\u011fillerdir, ancak vicdanl\u0131lard\u0131r. <\/span><\/p>\n

Rol model:<\/b> Nevrotikli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck ve di\u011fer t\u00fcm \u00f6zellikleri y\u00fcksektir. Birinin bir rol model olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u015fla birlikte dramatik bir \u015fekilde artmaktad\u0131r. Amaral, “Bunlar g\u00fcvenilir ve yeni fikirlere a\u00e7\u0131k insanlard\u0131r. \u0130\u015flerden sorumlu olan iyi insanlar\u2026 Asl\u0131nda, rol modelleriyle daha fazla ili\u015fki kurman\u0131z durumunda hayat daha kolayla\u015f\u0131r\u201d diyor.\u00a0 <\/span>Kad\u0131nlar, erkeklere oranla rol model insan tipine daha yatk\u0131nlar.<\/span><\/p>\n

Benmerkezci insan tipi:<\/b> A\u00e7\u0131kl\u0131k, uyumluluk ve vicdan sahibi olmak ve d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck konusunda benmerkezci insan tipi olduk\u00e7a fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Revelle ise bu insan tipini \u201cBunlar tak\u0131lmak istemedi\u011finiz insanlar\u201d diyerek tan\u0131ml\u0131yor. Hem kad\u0131n hem de erkeklerde bu insan tipi say\u0131s\u0131nda ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f de g\u00f6zleniyor.\u00a0<\/span><\/p>\n

Amaral, grubun verileri s\u0131ralamaya y\u00f6nelik ilk denemesinin, geleneksel k\u00fcmeleme algoritmalar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yanl\u0131\u015f sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Revelle ise \u201c\u0130lk ba\u015fta, bana 16 tane ki\u015filik tipiyle geldiler. Bu konudaki literat\u00fcr bana bunun sa\u00e7ma oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu; bu kadar \u00e7e\u015fit olmad\u0131\u011f\u0131na emindim\u201d dedi. Bu sebeple de Amaral ve Gerlach’a, verilerini d\u00fczeltmek i\u00e7in meydan okudu.<\/span><\/p>\n

Amaral, “Makine \u00f6\u011frenimi ve veri bilimi, umut verici; ancak h\u00e2l\u00e2 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 test etmeniz gerekiyor. \u0130nsanlar\u0131, bulgular\u0131 test etmek i\u00e7in k\u00fcmelenme problemini \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nlendirecek yeni bir y\u00f6ntem geli\u015ftirdik\u201d diyor. Algoritma ilk olarak geleneksel k\u00fcmeleme y\u00f6ntemlerini kullanarak bir\u00e7ok k\u00fcmeyi tan\u0131mlad\u0131 ancak daha sonra ek k\u0131s\u0131tlamalar getirerek onlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekti. Bu prosed\u00fcr rapor ettikleri d\u00f6rt grubu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/span><\/p>\n

Yeni t\u00fcr k\u00fcmelerinin do\u011fru oldu\u011fundan emin olmak i\u00e7in, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ergenlik \u00e7a\u011f\u0131ndaki erkekleri kulland\u0131lar. Amaral, “Gen\u00e7 erkeklerin kendi benmerkezci yollarla davrand\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz. E\u011fer veriler demografik olarak do\u011fru ve elenmi\u015f olsayd\u0131, insanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u00fcmelenmesi haline gelirdi” dedi. Ger\u00e7ekten de gen\u00e7 erkekler benmerkezci grupta a\u015f\u0131r\u0131 temsil edilirken, 15 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck kad\u0131nlar bu k\u00fcmelenmede \u00e7ok az temsil edilmektedir.<\/span><\/p>\n

\u00d6te yandan \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda ebeveynlere iyi bir haber de veriliyor. Gen\u00e7lerin, ya\u015flar\u0131 ilerledik\u00e7e ki\u015filik tipleri de de\u011fi\u015fiyor. \u00d6rne\u011fin, ya\u015fl\u0131 insanlar 20 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndakilere g\u00f6re daha az nevrotik ve daha bilin\u00e7li; kabul edilebilir olma e\u011filimindedir.<\/span><\/p>\n

Kaynak<\/b><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2018\/09\/180917111612.htm<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Northwestern \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 1,5 milyon ki\u015finin ankete verdi\u011fi yan\u0131tlara dayanarak en az d\u00f6rt farkl\u0131 ki\u015filik t\u00fcr\u00fc bulundu\u011funu ortaya koydu: Ortalama, mesafeli, benmerkezci ve rol modeli. Yeni bulgular, psikolojideki mevcut paradigmalara meydan okuyor. McCormick M\u00fchendislik Okulu’ndan Lu\u00eds Amaral taraf\u0131ndan y\u00f6netilen yeni \u00e7al\u0131\u015fma, Nature Human Behaviour\u00a0dergisi taraf\u0131ndan 17 Eyl\u00fcl’de yay\u0131mland\u0131. Weinberg Sanat ve Bilim Koleji’nde psikoloji profes\u00f6r\u00fc […]<\/p>\n","protected":false},"author":1576,"featured_media":29539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[568,4097,4098],"class_list":["post-29538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bilim-insanlari","tag-kisilik-tipleri","tag-veri-seti"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t