Henry David Thoreau, 1845 y\u0131l\u0131nda \u00e7ocukluktan beri ilgi duydu\u011fu Concord yak\u0131nlar\u0131ndaki Walden G\u00f6l\u00fc\u2019nde, kadim dostu Emerson\u2019un arazisinde bir kul\u00fcbe in\u015fa edip tek ba\u015f\u0131na ya\u015famaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6zlemleri, deneyimleri, birikimleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u201cWalden G\u00f6l\u00fc do\u011fada ya\u015fam\u201d gibi bir\u00e7ok kitap ve makale kaleme ald\u0131.\u00a0 1854 y\u0131l\u0131nda ilk bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan kitab\u0131 163 y\u0131l sonra ilk okudu\u011fumda bende yaratt\u0131\u011f\u0131 etkinin, hayat\u0131m\u0131 de\u011fi\u015ftirecek nitelikte oldu\u011funu itiraf etmeliyim. Bir b\u00f6l\u00fcmde \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cCan s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na gazel yazmak de\u011fil amac\u0131m; sabah t\u00fcne\u011finde dikilip b\u00f6b\u00fcrlenerek \u00f6ten horoz gibi kuvvetle hayk\u0131rmak istiyorum, kom\u015fular\u0131m\u0131 uyand\u0131rsam yeter.\u201d Tasvirlerinin sadeli\u011fi ve b\u00fcy\u00fcleyicili\u011fi kadar ironik ve kinayeli dilinden d\u00f6k\u00fclen entelekt\u00fcel fikirleri, y\u0131llard\u0131r benim gibi bir\u00e7ok ki\u015fiye ilham kayna\u011f\u0131 oluyor.<\/p>\n
Kitab\u0131n T\u00fcrk\u00e7e bask\u0131s\u0131 orijinal bask\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 olarak, ayr\u0131 bas\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 makaleleri ve yaz\u0131lar\u0131 da eklenip geni\u015fletilerek yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Kimi ele\u015ftirmenler sadece do\u011fasever d\u00fc\u015f\u00fcncesine odaklanarak baz\u0131 makale ve yaz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etse de, bence Thoreau\u2019nun ekonomi, y\u00fcksek prensipler ve sivil itaatsizlik makalelerini okumadan onun aktarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 felsefeye ula\u015famay\u0131z. K\u0131rsal bir ya\u015fam\u0131 tercih etti\u011fimde, yan\u0131mda o kadar \u00e7ok e\u015fya getirmi\u015fim ki diye hay\u0131flan\u0131rken, \u015fik\u00e2yetime re\u00e7ete yazan bir doktor gibi \u015fu c\u00fcmleleri kullanm\u0131\u015f kitab\u0131nda: \u201cMasam\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u00fc\u00e7 kire\u00e7 ta\u015f\u0131 par\u00e7as\u0131 duruyor. Her sabah bu ta\u015flar\u0131n tozlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini fark edince, zihnimin b\u00fct\u00fcn mobilyalar\u0131 hala tozluyken, bu ta\u015flar\u0131n tozunu almaktansa onlar\u0131 pencereden f\u0131rlat\u0131p atmay\u0131 tercih ettim. Bu durumda dayal\u0131 d\u00f6\u015feli bir evim nas\u0131l olabilir? D\u0131\u015far\u0131daki a\u00e7\u0131k havada oturmay\u0131 tercih ederim. \u00c7imen toz tutmaz \u00e7\u00fcnk\u00fc. Yeter ki insanlar yeri de\u015fmemi\u015f olsun!\u201d\u00a0 Thoreau, sade bir hayat\u0131n ve do\u011fal ya\u015fam\u0131n ki\u015fi i\u00e7in yeterli oldu\u011funu \u00f6nermeleri ile a\u00e7\u0131klarken, \u015fimdiki t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk a\u015famas\u0131 olan biriktirme olay\u0131n\u0131 da o \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6rnekleriyle bize sunmu\u015f. \u0130nsan ister istemez bu kadar \u00e7ok e\u015fya neyimize laz\u0131m diye, 1845 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir metinle kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fmaya giriyor.<\/p>\n
1800\u2019lerde \u00fclkenin bir\u00e7ok yerine demiryollar\u0131 in\u015fa ediliyordu. Bu in\u015faatlar Thoreau i\u00e7in hem bir do\u011fa k\u0131y\u0131m\u0131 hem de seyahat etmenin gereksizli\u011fi konular\u0131nda bir ele\u015ftiri noktas\u0131yd\u0131. Walden G\u00f6l\u00fc yak\u0131n\u0131ndan da ge\u00e7en demiryolu in\u015faat\u0131nda \u00e7o\u011funlukla \u0130rlandal\u0131 g\u00f6\u00e7menler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Thoreau\u2019nun onlarla olan ili\u015fkileri, g\u00f6zlemleri, kitap ve makalelerindeki \u00f6rneklemelerine konu oluyordu. Baz\u0131 ele\u015ftirmenlerin dedi\u011fi gibi m\u00fcnzevi de\u011fildi, kendi deyimiyle s\u0131k ziyaret\u00e7ileri olurdu.\u00a0 Ayr\u0131ca demiryolu in\u015faatlar\u0131 ile ilgili de \u015f\u00f6yle bir paragraf yazar kitab\u0131na: \u201cGece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015farak odun kesip i\u015flemek yerine, ya\u015famlar\u0131m\u0131z \u00fczerine e\u011filir de onlar\u0131 geli\u015ftirmeye u\u011fra\u015f\u0131rsak, demiryollar\u0131n\u0131 kim yapacak? E\u011fer demiryollar\u0131 yap\u0131lmazsa cennete vaktinde nas\u0131l varaca\u011f\u0131z? Peki, yurdumuzda yuvam\u0131zda kal\u0131p i\u015fimize bakarsak, demiryollar\u0131na kim ihtiya\u00e7 duyacak? Demiryollar\u0131n\u0131n \u00fczerinde gezinen biz de\u011filiz demiryollar\u0131 \u00fczerimizden ge\u00e7iyor\u2026\u201d Thoreau bu paragraftaki gibi, kinayeli dili ile pek \u00e7ok soruna parmak basar.<\/p>\n
Ekonomi, e\u011fitim ve prensipler onun olmazsa olmaz\u0131yd\u0131. Kendi ya\u015fam deneyimlerinden edindi\u011fi ekonomi g\u00f6r\u00fc\u015flerine uzunca de\u011finmeyece\u011fim. Ancak do\u011fal bir ya\u015fam s\u00fcrmeden \u00f6nceki \u00f6\u011fretmenlik deneyiminden edindi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015f\u0131p \u201c\u00f6l\u00fc ozanlar derne\u011fi\u201d adl\u0131 roman ve filme konu oldu\u011funu bir yazar notu olarak araya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak isterim. Kitapta e\u011fitim konusunda bir paragraf\u0131nda \u015f\u00f6yle yazar : \u201cKolejlerimizde felsefe ile e\u015f anlaml\u0131 olan ya\u015fam ekonomisi ger\u00e7ek anlamda ifade bile edilmezken yoksul \u00f6\u011frenci bile sadece siyasal ekonomi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve \u00f6\u011frenir. Bunun sonucu olarak Adam Smith\u2019i, Ricardo\u2019yu ve Say\u2019i okurken babas\u0131n\u0131 telafi edilmez bor\u00e7lara sokar.\u201d E\u011fitimin \u00f6zellikle ki\u015finin kendi e\u011fitiminin \u00f6nemine vurgu yapar. Ayr\u0131ca e\u011fitim kalitesinin yetersizli\u011finden, basmakal\u0131pl\u0131\u011f\u0131ndan da dem vurur. \u0130nsan\u0131n ya\u015fam\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc emmesi gerekti\u011fini savunur.<\/p>\n
Thoreau ayn\u0131 zamanda bir vejetaryendi. Y\u00fcksek prensipler makalesinde bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r bizlere. Hayvani g\u0131dalar\u0131 reddetmenin, tecr\u00fcbeden kaynakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir i\u00e7g\u00fcd\u00fc oldu\u011funu savunur. \u00d6nermelerinin kayna\u011f\u0131 olan bilimi, \u201cger\u00e7ek insanl\u0131k veya insan tecr\u00fcbesinin tarifi\u201d olarak dile getirir.<\/p>\n
Thoreau\u2019nun do\u011fa g\u00f6zlemleri, sistemi ele\u015ftiren, nat\u00fcralist deneme ve yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bizi \u201csivil itaatsizlik\u201d makalesi bekliyor ki, aktivist bir g\u00f6r\u00fc\u015fle bunu metne d\u00f6ken ilk ki\u015fi diyebiliriz onun i\u00e7in. Devletleri bir nevi zorbal\u0131\u011f\u0131n ve soygunun organize edildi\u011fi kurumlar olarak g\u00f6rerek olduk\u00e7a mant\u0131kl\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile ge\u00e7erlili\u011fini koruyan bir felsefi kuram\u0131 ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r ki, bana g\u00f6re h\u00e2l\u00e2 okunmas\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir metindir.<\/p>\n
Kitab\u0131 a\u00e7\u0131p defaten okumak bile ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 c\u00fcmleleri veya kelimeleri yeniden yakalamam\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bir do\u011fasever olarak kentten ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131mda, kitaplara s\u0131\u011f\u0131nsam da bu kitab\u0131n de\u011fi\u015fik bir \u00e7ekicili\u011fi var. Sanki k\u00fct\u00fcphanemin raf\u0131ndan s\u00fcrekli beni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Henry David Thoreau, h\u00e2l\u00e2 sabah t\u00fcne\u011finde b\u00f6b\u00fcrlenerek \u00f6ten horoz gibi bizi uyand\u0131rmaya devam ediyor.<\/p>\n
Do\u011fal Ya\u015fam ve Ba\u015fkald\u0131r\u0131 <\/strong><\/p>\n Sivil itaatsizlik Makalesi ve Walden G\u00f6l\u00fc, Henry David Thoreau, \u00c7ev. Seda \u00c7ift\u00e7i, Kakn\u00fcs Yay\u0131nlar\u0131, 2015, 302 s.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Henry David Thoreau, 1845 y\u0131l\u0131nda \u00e7ocukluktan beri ilgi duydu\u011fu Concord yak\u0131nlar\u0131ndaki Walden G\u00f6l\u00fc\u2019nde, kadim dostu Emerson\u2019un arazisinde bir kul\u00fcbe in\u015fa edip tek ba\u015f\u0131na ya\u015famaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6zlemleri, deneyimleri, birikimleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u201cWalden G\u00f6l\u00fc do\u011fada ya\u015fam\u201d gibi bir\u00e7ok kitap ve makale kaleme ald\u0131.\u00a0 1854 y\u0131l\u0131nda ilk bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan kitab\u0131 163 y\u0131l sonra ilk okudu\u011fumda bende yaratt\u0131\u011f\u0131 etkinin, hayat\u0131m\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":760,"featured_media":29786,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4127,38,513,510],"tags":[4142],"class_list":["post-29785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-176-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-dogal-yasam-ve-baskaldiri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t