NASA\u2019n\u0131n Hubble ve Kepler uzay teleskoplar\u0131n\u0131 kullanan Columbia \u00dcniversitesi\u2019nden iki g\u00f6kbilimci, G\u00fcne\u015f Sistemimizin d\u0131\u015f\u0131nda dev bir gezegenin etraf\u0131nda d\u00f6nen bir uydunun ke\u015ffedilmi\u015f olabilece\u011fini g\u00f6steren kan\u0131tlar buldular.<\/p>\n
Columbia \u00dcniversitesi Astronomi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri Alex Teachey ve David Kipping, Science Advances<\/em> dergisinde 3 Ekim’de bu konu ile ilgili bir makale yay\u0131mlad\u0131lar. Bu makalede, Cygnus tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131nda ve D\u00fcnya’dan 8000 \u0131\u015f\u0131ky\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta Kepler-1625 adl\u0131 y\u0131ld\u0131z\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde yer alan J\u00fcpiter b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde dev bir gaz gezegeninin y\u00f6r\u00fcngesinde bir uydu olabilece\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fcler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, uydu hipotezinin h\u00e2l\u00e2 kesinle\u015fmedi\u011fini ve yap\u0131lacak Hubble g\u00f6zlemleri ile ispatlanmas\u0131 gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyorlar.<\/p>\n Ancak gezegenbilimci ve Science Advances<\/em> dergisinin yard\u0131mc\u0131 edit\u00f6r\u00fc Kip Hodges, Columbia astronomlar\u0131n\u0131n bulgular\u0131n\u0131 \u201colduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d olarak de\u011ferlendiriyor. Hodges, bu bulgunun, daha fazla g\u00f6zlemle desteklenirse, astronomi alan\u0131nda \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n Prof. Kipping, ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131n\u0131n; G\u00fcne\u015f Sistemimizin d\u0131\u015f\u0131ndaki bir uydunun ilk tespiti oldu\u011funu belirterek ekliyor: \u201cTakip eden Hubble g\u00f6zlemleri ile do\u011frulan\u0131rsa, bu bulgu, gezegen sistemlerinin geli\u015fmesi hakk\u0131nda \u00e7ok temel ipu\u00e7lar\u0131 sa\u011flayabilir ve uzmanlar\u0131n, gezegenlerin etraf\u0131ndaki uydular\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair teorileri yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmelerine neden olabilir.\u201d<\/p>\n Kipping ve Teachey, g\u00f6zlemlerini Kepler\u2019den en az d\u00f6rt kat daha kesin veriler sunan Hubble Uzay Teleskobu ile 40 saat boyunca ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu g\u00f6zlemlerin uzaydan yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc D\u00fcnya’n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, yer tabanl\u0131 teleskoplar\u0131n t\u00fcm olay\u0131 yakalayamadan hedeflerinden uzakla\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Kepler-1625b adl\u0131 gezegeni, y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n etraf\u0131ndan ge\u00e7i\u015fini, ge\u00e7i\u015f \u00f6ncesi ve s\u0131ras\u0131nda 19 saat s\u00fcreyle izledi. Hubble ilk olarak, gezegenin ge\u00e7i\u015finin, \u00f6ng\u00f6r\u00fclenin 75 dakika \u00f6ncesinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fc. Bu, uydu hipotezini destekleyici bir kan\u0131t olu\u015fturdu. Bu, gezegenin tahmin edilen konumundan kopmas\u0131na neden olacak ortak bir a\u011f\u0131rl\u0131k merkezi (barycenter) etraf\u0131nda d\u00f6nen gezegen ve uydusu olgusu ile tutarl\u0131yd\u0131. Daha sonra Hubble, ge\u00e7i\u015fin tamamlanmas\u0131ndan 3,5 saat sonra, y\u0131ld\u0131z\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131nda ikinci ve \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir azalma tespit etti. Bu tespiti t\u0131pk\u0131 bir tasma ile sahibini takip eden bir k\u00f6pek gibi, gezegeni izleyen bir uyduya benzeten Kipping, Hubble g\u00f6zlemlerinin, ne yaz\u0131k ki uydunun ge\u00e7i\u015fi tam olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmeden sona erdi\u011fini belirtti.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, prensipte bu anomalinin, sistemdeki ikinci bir gezegenin ge\u00e7i\u015finden kaynaklanabilece\u011fini, ancak Kepler’in d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k g\u00f6revi boyunca y\u0131ld\u0131z etraf\u0131nda d\u00f6nen gezegenlere ili\u015fkin bir kan\u0131t bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirttiler.<\/p>\n Yine de ke\u015fifleri, g\u00f6kbilimcileri olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015f durumda. Nept\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir uydusu olan J\u00fcpiter boyutlu bir gezegen, bilimcilerin daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hi\u00e7bir \u015feye benzemiyor. Teachey, \u0131\u015f\u0131k e\u011frisindeki ikinci azalma ve y\u00f6r\u00fcnge-zaman sapmas\u0131n\u0131n, bir uydunun varl\u0131\u011f\u0131na dair en basit ve en do\u011fal a\u00e7\u0131klama oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n Kepler-1625b gezegeninin uydusunun nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair kimi olas\u0131l\u0131klar bulunuyor. Uydu, b\u00fcy\u00fck bir gezegen taraf\u0131ndan yakalanan tutars\u0131z bir gezegen olabilir. Ya da belki, D\u00fcnya’n\u0131n uydusu Ay gibi, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir \u00e7arp\u0131\u015fma sonucu gezegenden kopmu\u015f bir par\u00e7ad\u0131r. Belki de onun da hik\u00e2yesi, gezegeni \u00e7evreleyen bir gaz ve toz halkas\u0131ndan kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen J\u00fcpiter’in uydular\u0131na benziyordur. Teachey, ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131n\u0131n, gezegenlerin ve uydular\u0131n olu\u015fumuna dair dinamik s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi hakk\u0131nda yeni sorular sordu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Kepler teleskobu, y\u0131ld\u0131zlar\u0131na yak\u0131n y\u00f6r\u00fcngelerde bulunan gezegenleri bulma konusunda \u00e7ok iyi bir donan\u0131ma sahiptir. Bu uzay teleskobunun kendi g\u00fcne\u015f sistemimize ili\u015fkin sundu\u011fu verilerden yola \u00e7\u0131karak yap\u0131lan y\u00f6r\u00fcnge dinamiklerinin analizleri ile daha uzaklardaki uydular\u0131n tespitinin kolayla\u015faca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n Bilimcilere g\u00f6re, Kepler 1625b\u2019nin de, onun uydusunun da ya\u015fanabilir olma ihtimali pek yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ikisi de b\u00fcy\u00fck oranda gazdan olu\u015fuyor. Bu konudaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcreceklerini belirten Teachey, \u201cGelecekte uydu avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmak istiyorsak, gezegenlere daha fazla bakmak zorunda kalaca\u011f\u0131z\u201d dedi ve ekledi. \u201cBu g\u00f6zlemlerin nas\u0131l daha iyi yap\u0131laca\u011f\u0131na dair yeni \u015feyler \u00f6\u011freniyoruz.\u201d<\/p>\n NASA’n\u0131n Washington’daki Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fck Bilim Misyonu Direkt\u00f6r\u00fc Thomas Zurbuchen, \u201cBu ilgin\u00e7 bulgu NASA\u2019n\u0131n, kozmosumuzdaki inan\u0131lmaz gizemleri ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor\u201d dedi. \u201cE\u011fer teyit edilirse, bu bulgu, uydular\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu ve neler yap\u0131labilece\u011fine dair yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 tamamen sarsabilir.\u201d<\/p>\n G\u00fcne\u015f Sistemimiz d\u0131\u015f\u0131nda yer alan \u00f6te-uydular do\u011frudan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenemedikleri i\u00e7in, varl\u0131klar\u0131 bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7tiklerinde, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n anl\u0131k olarak kararmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. Bu olaya \u201cge\u00e7i\u015f\u201d denir ve bug\u00fcne kadar kataloglanm\u0131\u015f olan bir\u00e7ok \u00f6tegezegeni tespit etmek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00d6te-uydular\u0131 bulmak zor, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar kendi gezegenlerinden daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr ve bu y\u00fczden ge\u00e7i\u015f sinyalleri zay\u0131ft\u0131r. Ayr\u0131ca her ge\u00e7i\u015fte konumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirirler. Buna kar\u015f\u0131n, uydular\u0131 olan ideal gezegenlerin y\u00f6r\u00fcngeleri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ve tamamlanma s\u00fcresi olduk\u00e7a uzundur. Bu ara\u015ft\u0131rma ile, Nept\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bu uydu, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle kolayca tespit edilmi\u015f ilk uydu olacakt\u0131r.<\/p>\n Teachey ve Kipping, g\u00f6zlemlerini tekrarlamay\u0131 planl\u0131yor. Bunun i\u00e7in May\u0131s 2019’da ger\u00e7ekle\u015fecek bir sonraki ge\u00e7i\u015f i\u00e7in Hubble’da zaman istediler. O tarihe kadar, Kepler katalogundaki di\u011fer \u00f6te-uydu adaylar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131racaklar.<\/p>\n <\/p>\n Kaynaklar<\/strong><\/p>\n – Ara\u015ft\u0131rman\u0131n tamam\u0131 i\u00e7in bak\u0131n\u0131z A. Teachey el al., “Evidence for a large exomoon orbiting Kepler-1625b,” Science Advances, 4 (10), 2018 <\/p>\n NASA\u2019n\u0131n Hubble ve Kepler uzay teleskoplar\u0131n\u0131 kullanan Columbia \u00dcniversitesi\u2019nden iki g\u00f6kbilimci, G\u00fcne\u015f Sistemimizin d\u0131\u015f\u0131nda dev bir gezegenin etraf\u0131nda d\u00f6nen bir uydunun ke\u015ffedilmi\u015f olabilece\u011fini g\u00f6steren kan\u0131tlar buldular. Columbia \u00dcniversitesi Astronomi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri Alex Teachey ve David Kipping, Science Advances dergisinde 3 Ekim’de bu konu ile ilgili bir makale yay\u0131mlad\u0131lar. Bu makalede, Cygnus tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131nda ve D\u00fcnya’dan […]<\/p>\n","protected":false},"author":624,"featured_media":30016,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[4167,3787,4169,4166,3282,4168],"class_list":["post-30013","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","tag-gaz-gezegeni","tag-hubble-uzay-teleskobu","tag-kepler-uzay-teleskobu","tag-ote-uydu","tag-otegezegen","tag-uydularin-olusumu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30013","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/624"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30013"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30013\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n– https:\/\/www.nasa.gov\/press-release\/astronomers-find-first-evidence-of-possible-moon-outside-our-solar-system
\n– Joshua Sokol, \u201cFirst moon outside the solar system could be as big as Neptune\u201d sciencemag.org Eri\u015fim tarihi: 04.10.2018
\n– \u201cAstronomers find first compelling evidence for a moon outside our solar system\u201d phys.org Eri\u015fim tarihi: 04.10.2018
\n– Sarah Kaplan, \u201cScientists think they\u2019ve found the first moon outside our solar system\u201d, The Washington Post, Eri\u015fim tarihi: 04.10.2018
\n– \u201cAstronomers find first compelling evidence for a moon outside our solar system\u201d, Science Daily, Eri\u015fim tarihi: 04.10.2018<\/p>\n<\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"