{"id":30136,"date":"2018-10-13T05:00:18","date_gmt":"2018-10-13T02:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=30136"},"modified":"2018-10-12T20:23:49","modified_gmt":"2018-10-12T17:23:49","slug":"yabani-sempanzeler-arkadaslariyla-besinlerini-paylasiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/10\/13\/yabani-sempanzeler-arkadaslariyla-besinlerini-paylasiyor","title":{"rendered":"Yabani \u015fempanzeler arkada\u015flar\u0131yla besinlerini payla\u015f\u0131yor"},"content":{"rendered":"

K\u0131sa vadede bir getirisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde neden ailemizin d\u0131\u015f\u0131ndakilerle yediklerimizi payla\u015f\u0131r\u0131z? Uluslararas\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ekibi; Fildi\u015fi Sahili, Tai Ulusal Park\u0131\u2019ndaki \u015fempanzelerin do\u011fal besin payla\u015f\u0131m\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi. Et, bal ya da b\u00fcy\u00fck meyveler gibi b\u00fcy\u00fck ve arzu edilen g\u0131da maddelerine sahip \u015fempanzelerin arkada\u015flar\u0131yla yiyeceklerini payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ve ne y\u00fcksek hakimiyet stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn ne de besin h\u0131rs\u0131z\u0131 di\u011fer hayvanlar taraf\u0131ndan rahats\u0131z edilmenin, payla\u015f\u0131m kararlar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini tespit ettiler.<\/p><\/blockquote>\n

Avlanmadan sonra eti payla\u015fma ve k\u0131ymetli g\u0131dalar\u0131n de\u011fi\u015f toku\u015f yap\u0131lmas\u0131, insan toplumlar\u0131ndaki i\u015fbirli\u011finin evriminde anahtar kabul edilir. \u00d6ne \u00e7\u0131kan bir fikre g\u00f6re insanlar\u0131n de\u011ferli yiyeceklerini payla\u015fmalar\u0131n\u0131n nedeni, payla\u015fmay\u0131 se\u00e7ti\u011fimiz ki\u015filerin gelecekte bizimle i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131n\u0131n daha olas\u0131 olmas\u0131. \u0130nsanlarda her zaman g\u00f6zlemlenebiliyor olmas\u0131na ra\u011fmen, hayvanlarda akrabal\u0131k veya \u00e7iftle\u015fme ili\u015fkilerinin d\u0131\u015f\u0131nda yemek payla\u015f\u0131m\u0131 nadirdir. En yak\u0131n iki akrabam\u0131z, \u015fempanze ve bonobola, nadir istisnalardan sadece ikisi olup, g\u0131da payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n insan evrimindeki \u00f6nemli rol\u00fc nedeniyle \u015fempanzelerin payla\u015f\u0131m kal\u0131plar\u0131n\u0131 incelemek, yeti\u015fkinler aras\u0131nda yiyecek payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n nas\u0131l geli\u015fti\u011fi ve evrimle\u015fti\u011fi ve insan i\u015fbirli\u011fini nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fiyle ilgili sorular\u0131 yan\u0131tlamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

MPI-EVA\u2019dan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Tai Ulusal Park\u0131 \u015fempanzelerinin do\u011fal g\u0131da payla\u015f\u0131m\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlediler ve \u015fempanzelerin et, bal ve b\u00fcy\u00fck meyve gibi be\u011fenilen besinleri payla\u015fanlara kar\u015f\u0131 se\u00e7ici olduklar\u0131n\u0131 buldular. \u015eempanzelerin yiyeceklerini arkada\u015flar\u0131yla payla\u015fma olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu ve ne y\u00fcksek egemenlik stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn ne de besin h\u0131rs\u0131z\u0131 hayvanlar taraf\u0131ndan yap\u0131lan tacizlerin kararlar\u0131n\u0131 etkilemedi\u011fini g\u00f6sterdiler. Bu, ge\u00e7en ay yay\u0131nlanan, ayn\u0131 ekip taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve maymun avlamas\u0131ndan sonra et payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 inceleyen ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tamaml\u0131yor. Orada, ba\u015far\u0131l\u0131 avlardan sonra ete sahip olan \u015fempanzelerin di\u011fer avc\u0131lar\u0131 eti onlarla payla\u015farak \u00f6d\u00fcllendirmelerinin muhtemel oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. \u0130ki \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n da ba\u015fyazar\u0131 Liran Samuni: \u201cAra\u015ft\u0131rmam\u0131z, \u015fempanzelerin yapt\u0131klar\u0131 iyili\u011fin kendilerine ne zaman d\u00f6nece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayanarak ne zaman yemek payla\u015f\u0131m\u0131 yapacaklar\u0131na karar verdiklerini g\u00f6stermi\u015ftir. Ya da etin payla\u015f\u0131lmas\u0131, grup avlar\u0131ndan sonra payla\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda yard\u0131m i\u00e7in iyili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.\u201d diyor.<\/p>\n

\u015eempanzelerin ba\u015fka bir alt t\u00fcr\u00fcndeki \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar \u015fempanzelerde g\u0131da payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukla besin h\u0131rs\u0131z\u0131 hayvanlar\u0131n verdi\u011fi bask\u0131 nedeniyle meydana geldi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmalardaki ba\u015fyazar Catherine Crockford \u201c Bu, Tai \u015fempanzeleri i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildi.\u201d diyerek \u015fempanze topluluklar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011finin y\u00fcksek varyasyonunu vurgulad\u0131. \u0130nsan pop\u00fclasyonlar\u0131 da ne kadar i\u015fbirli\u011fine yatk\u0131n olduklar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor. Hem insanlarda hem de hayvanlarda baz\u0131 pop\u00fclasyonlar\u0131 di\u011ferlerinden daha i\u015fbirli\u011fine yatk\u0131n hale getirebilecek \u015feyleri de\u011ferlendiren ara\u015ft\u0131rmalar s\u00fcr\u00fcyor. \u0130kinci yazar Roman Wittig: \u201cY\u00fcksek predasyon bas\u0131nc\u0131 sebebiyle uyumlu bir birimde kalmaya duyulan ihtiya\u00e7 veya zengin g\u0131da kaynaklar\u0131 sebebiyle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir uyum sergileme kabiliyeti; dayan\u0131\u015fmac\u0131 eylemlerin ifade edilmesini te\u015fvik etmek i\u00e7in olas\u0131 iki senaryodur.\u201d diyor.<\/p>\n

Buna ek olarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, avc\u0131l\u0131k ve g\u0131da payla\u015f\u0131m\u0131 olaylar\u0131ndan sonra \u015fempanzelerden idrar \u00f6rnekleri toplad\u0131lar ve oksitosin hormonunu \u00f6l\u00e7t\u00fcler. Liran Samuni: “Oksitosinin emzirmede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz, bunu da anne ve bebek aras\u0131ndaki besin payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi olarak g\u00f6rebilirsiniz ve oksitosin genellikle sosyal davran\u0131\u015f ve ba\u011flanmada g\u00f6rev al\u0131yor.” dedi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u015fempanzelerin et ve di\u011fer de\u011ferli g\u0131dalar\u0131 payla\u015ft\u0131ktan sonra ve di\u011ferleriyle avlanmaya kat\u0131ld\u0131ktan sonra y\u00fcksek oranda oksitosin buldular ve \u015fempanzeden sonra ba\u015fkalar\u0131yla avlanmaya kat\u0131ld\u0131lar. Liran Samuni: “Hem avlanma hem de payla\u015f\u0131mdan sonra daha y\u00fcksek oranda buldu\u011fumuz oksitosin seviyeleri, oksitosinin genel olarak i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde yer alan \u00f6nemli bir hormon oldu\u011fu fikrini do\u011fruluyor.”<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar; insanlar gibi, Tai \u015fempanzelerinin de payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n se\u00e7ici oldu\u011funu ve yiyecek elde etmede yard\u0131mc\u0131 olan arkada\u015flar\u0131n ve di\u011ferlerinin daha fazla fayda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna vard\u0131lar. Duygusal ba\u011flant\u0131, arkada\u015flar aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, muhtemelen insan i\u015fbirli\u011finin evriminde \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynuyor.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong>
\n“Wild chimpanzees share food with their friends”<\/a>, Sciencedaily<\/em>, 10 Ekim 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0131sa vadede bir getirisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde neden ailemizin d\u0131\u015f\u0131ndakilerle yediklerimizi payla\u015f\u0131r\u0131z? Uluslararas\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ekibi; Fildi\u015fi Sahili, Tai Ulusal Park\u0131\u2019ndaki \u015fempanzelerin do\u011fal besin payla\u015f\u0131m\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi. Et, bal ya da b\u00fcy\u00fck meyveler gibi b\u00fcy\u00fck ve arzu edilen g\u0131da maddelerine sahip \u015fempanzelerin arkada\u015flar\u0131yla yiyeceklerini payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ve ne y\u00fcksek hakimiyet stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn ne de besin h\u0131rs\u0131z\u0131 di\u011fer hayvanlar […]<\/p>\n","protected":false},"author":871,"featured_media":30137,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,21,32],"tags":[197,2832,4198,3421,406],"class_list":["post-30136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-biyoloji","tag-bonobolar","tag-isbirligi","tag-sempanzeler","tag-zooloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t