G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan \u00f6nemli gizemlerden biri k\u00fc\u00e7\u00fck olan atalardan bu kadar b\u00fcy\u00fck canl\u0131lar\u0131n nas\u0131l yeti\u015fti\u011fidir. Kuzey Amerika’da bulunan araba boyutunda bir sauropodun en iyi korunmu\u015f \u00f6rneklerinin derinlemesine anatomik tan\u0131mlamas\u0131, paleontologlara bu gizemi \u00e7\u00f6zme konusunda yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n
Petrified Forest National Park’tan paleontolog Adam Marsh, Austin\u2019deki Teksas \u00dcniversitesi, Yerbilimleri Jackson Okulu\u2019nda y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 yaparken bu dinozoru tan\u0131mlama g\u00f6revini \u00fcstlendi. Bulgular PLOS ONE<\/em> dergisinde 10 Ekim’de yay\u0131nland\u0131. Marsh, dan\u0131\u015fman\u0131 Jackson Okulu\u2019ndan Profes\u00f6r Timothy Rowe ile birlikte makaleyi ortakla\u015fa yazd\u0131.<\/p>\n Dinozor – Sarahsaurus<\/em> aurifontanalis<\/em> diye adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r – yakla\u015f\u0131k 195 milyon y\u0131l \u00f6nce Erken Jura d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131. Sauropodlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131nda \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131yordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlardan \u00f6nceki dinozor gruplar\u0131na aitti. Evrimsel s\u0131ralamas\u0131, \u00f6rneklerin m\u00fckemmel korunumu ile birle\u015ftirilerek ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara anatomisine ve onun daha b\u00fcy\u00fck kuzenleri ile nas\u0131l ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funa dair detayl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n Marsh \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cSarahsaurus<\/em> anatomisinde, evrimsel ge\u00e7mi\u015finde, Ge\u00e7 Triyas ve Erken Jura d\u00f6nemlerinde meydana gelen anatomik de\u011fi\u015fiklikleri korumaktad\u0131r. Bu bize onun nas\u0131l b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir.\u201d<\/p>\n A\u00e7\u0131klama, 1997 y\u0131l\u0131nda Rowe taraf\u0131ndan Arizona’da ke\u015ffedilen iki iskelete dayanmaktad\u0131r. Kemikler, fosillerin ke\u015ffedildi\u011fi topra\u011f\u0131n sahibi Navajo toplumuna aittir ve D\u00fcnya Tarih Omurgal\u0131lar Paleontoloji Koleksiyonlar\u0131 Jackson Okul M\u00fczesi k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcndedir. Kemikler hafif\u00e7e eziktir ve baz\u0131 durumlarda hala el ve kuyruk gibi v\u00fccut k\u0131s\u0131mlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tek \u00f6nemli eksik par\u00e7a kafatas\u0131…<\/p>\n Koleksiyonlar\u0131n direkt\u00f6r\u00fc Matthew Brown \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cNumuneler \u00fc\u00e7 boyutlu iyi korunmu\u015f haldedir ve fosil kay\u0131tlar\u0131nda \u00e7ok nadir g\u00f6r\u00fclen olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekici bi durumdur bu. Bu t\u00fcr tam \u00f6rnekler, paleontologlar\u0131n tipik olarak buldu\u011fumuz par\u00e7a par\u00e7a ve eksik fosilleri daha iyi anlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.\u201d<\/p>\n Marsh, Sarahsaurus<\/em>‘u \u201cmiskin bir kara par\u00e7as\u0131\u201d olan bir dinozor olarak tan\u0131mlar. Dik durdu, arka ayaklar\u0131 \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcd\u00fc ve her elin ilk parma\u011f\u0131n\u0131 kaplayan geni\u015f, e\u011fimli bir pen\u00e7e ile g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6n ayaklar\u0131 vard\u0131. En eski sauropod atalar\u0131 ile iki ayak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmek gibi ortak bir noktas\u0131 vard\u0131. Ama ayn\u0131 zamanda devasa akrabalar\u0131na nas\u0131l evrimle\u015fece\u011fine dair dikkat \u00e7ekici \u00f6zellikler de g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, v\u00fccut b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki art\u0131\u015f ve boyun omurlar\u0131n\u0131n uzamas\u0131 gibi.<\/p>\n Marsh, \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cGrubun en eski \u00fcyelerine k\u0131yasla b\u00fcy\u00fck olma karakterlerini kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.\u201d<\/p>\n Boyut ve boyun uzunlu\u011fu, sauropodlar\u0131n evrim s\u00fcrecinde a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lara g\u00f6t\u00fcrecekleri \u00f6zellikleridir. Sarahsaurus<\/em>‘taki bu \u00f6zellikleri ve di\u011ferlerini inceleyen, di\u011fer dinozorlar\u0131nkiyle k\u0131yaslamalar yapan bilim insanlar\u0131, bu de\u011fi\u015fikliklerin evrimsel tarih boyunca nas\u0131l meydana geldi\u011fini ve farkl\u0131 dinozorlar\u0131n birbirleriyle nas\u0131l ili\u015fkilendi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kartabilir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, anatomik g\u00f6zden ge\u00e7irme, Kuzey Amerika’da Erken Jura d\u00f6neminde ya\u015fam\u0131\u015f olan Sarahsaurus<\/em> ve di\u011fer iki sauropod akrabalar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturdu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn ortak bir Kuzey Amerikal\u0131 atadan olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti, bunun yerine Kuzey Amerika’ya gelmi\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak evrimle\u015fmi\u015f olan dinozor soylar\u0131ndand\u0131lar.<\/p>\n Marsh \u015fu anda sauropodlar\u0131n nas\u0131l geli\u015fti\u011fine daha fazla \u0131\u015f\u0131k tutabilecek ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Jackson Okulu\u2019nun omurgal\u0131 koleksiyonlar\u0131nda ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olan ve Virginia Tech’de yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent olan Sterling Nesbitt taraf\u0131ndan y\u00f6netilen proje, evrim ile ili\u015fkili ve bir hayvan\u0131n ya\u015f\u0131 ile ilgili olan \u00f6zellikleri belirlemek i\u00e7in dinozor bacak kemiklerindeki anatomik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 izlemeyi kapsamaktad\u0131r. Marsh, bu yaz\u0131 i\u00e7in incelenen iki Sarahsaurus<\/em> iskeletinin projeye b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Marsh \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cUyluk kemiklerindeki farkl\u0131 darbelere ve \u00e7arpmalara ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan benzer delikler esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda iki farkl\u0131 bireye sahip oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz. Bu durum, bu kapsaml\u0131 anatomik a\u00e7\u0131klamay\u0131 ger\u00e7ekten \u00e7ok iyi destekliyor ve erken dinozor anatomisi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ekten \u00f6nemli olacak.\u201d<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma, Jackson Yerbilimleri Okulu ve Ulusal Bilim Vakf\u0131 taraf\u0131ndan finanse edilmi\u015ftir. Sarahsaurus<\/em> numuneleri, Navajo Ulusal Mineraller Departman\u0131\u2019n\u0131n izni ile toplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n