{"id":30332,"date":"2018-10-29T01:01:45","date_gmt":"2018-10-28T22:01:45","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=30332"},"modified":"2018-10-28T23:43:25","modified_gmt":"2018-10-28T20:43:25","slug":"beyin-neyi-ogrenecegine-nasil-karar-verir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/10\/29\/beyin-neyi-ogrenecegine-nasil-karar-verir","title":{"rendered":"Beyin neyi \u00f6\u011frenece\u011fine nas\u0131l karar verir?"},"content":{"rendered":"

Sinirbilimciler beynimizin yeni \u015feyleri nas\u0131l \u00f6\u011frendi\u011fi hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey biliyorlar, fakat \u00f6\u011frenirken neye odaklanmam\u0131z gerekti\u011fini nas\u0131l se\u00e7ti\u011fimiz konusu a\u00e7\u0131k de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu becerinin izini s\u00fcrd\u00fc ve beklenmeyen sonu\u00e7lar elde etti.<\/p><\/blockquote>\n

Bir hayvan\u0131n d\u00fcnya hakk\u0131nda bilgi edinmesi i\u00e7in, yaln\u0131zca etraf\u0131ndakilere dikkat etmekten fazlas\u0131n\u0131 yapmas\u0131 gerekir. Etraf\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden, seslerden ve duyumlardan hangilerinin \u00f6nemli oldu\u011funu \u00f6\u011frenmesi ve bu detaylar\u0131n \u00f6nem s\u0131ralamas\u0131n\u0131n zaman i\u00e7erisinde nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini takip etmesi de gerekir. Buna kar\u015f\u0131n, insanlar\u0131n ve di\u011fer hayvanlar\u0131n bu detaylar\u0131 nas\u0131l takip etti\u011fi h\u00e2l\u00e2 bir gizem.<\/p>\n

Stanford\u2019dan biyologlar, 26 Ekim\u2019de yay\u0131mlanan Science<\/em> dergisinde hayvanlar\u0131n etraflar\u0131ndaki detaylar\u0131n \u00f6nemini neye g\u00f6re s\u0131ralad\u0131klar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f olabileceklerini a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Buna g\u00f6re, beynimizin paraventrik\u00fcler talamus (PVT) olarak adland\u0131r\u0131lan bir b\u00f6lgesi bek\u00e7i i\u015flevi g\u00f6rerek herhangi bir olay s\u0131ras\u0131nda beynin en \u00f6nemli detaylar\u0131 tespit ve takip etmesini sa\u011fl\u0131yor. Wu Tsai Sinirbilim Enstit\u00fcs\u00fc, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 k\u0131smen fonluyor olsa da deneyler h\u00e2l\u00e2 sadece fareler \u00fczerinde yap\u0131labilmi\u015f durumda. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n birinci yazar\u0131 olan Xiaoke Chen, elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n bir g\u00fcn insanlar\u0131n nas\u0131l \u00f6\u011frendi\u011fini daha iyi anlamam\u0131z\u0131, hatta uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tedavi etmemizi sa\u011flayabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Chen\u2019e g\u00f6re sonu\u00e7lar olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve bunun sebeplerinden biri talamusun bu kadar karma\u015f\u0131k bir g\u00f6reve sahip olmas\u0131n\u0131n hi\u00e7 beklenmiyor olu\u015fu. Stanford Bio-X ve Wu Tsai Sinirbilim Enstit\u00fcs\u00fc \u00fcyesi olan Chen \u015f\u00f6yle diyor: \u201cD\u0131\u015far\u0131dan gelen uyar\u0131lar\u0131n takip edilmesinde talamik h\u00fccrelerin \u00e7ok \u00f6nemli bir role sahip oldu\u011funu g\u00f6sterdik, bu daha \u00f6nce hi\u00e7 kimsenin yapmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey.\u201d<\/p>\n

\"\"
Yrd. Do\u00e7. Dr. Xiaoke Chen (sa\u011fda), yeni makalesinin bir di\u011fer yazar\u0131 olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Greg Nachtrab\u2019la paraventrik\u00fcler talamusun i\u015flevlerini tart\u0131\u015f\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

Neyi \u00f6\u011frenece\u011fine karar vermek<\/strong>
\nEn basit anlam\u0131yla, \u00f6\u011frenmenin geri bildirimle ili\u015fkili oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6rne\u011fin ba\u015f\u0131n\u0131z a\u011fr\u0131yorsa ve bir ila\u00e7 al\u0131yorsan\u0131z, ilac\u0131n ba\u015f a\u011fr\u0131n\u0131z\u0131 ge\u00e7irece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz a\u00e7\u0131kt\u0131r. E\u011fer hakl\u0131ysan\u0131z, bir sonraki ba\u015f a\u011fr\u0131n\u0131zda yeniden ila\u00e7 al\u0131rs\u0131n\u0131z. E\u011fer yan\u0131lm\u0131\u015fsan\u0131z, ba\u015fka bir \u015fey denersiniz. Psikologlar ve sinirbilimciler \u00f6\u011frenmenin bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc derinlemesine incelediler, hatta beynin geri bildirim i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftiren ve \u00f6\u011frenmeyi sa\u011flayan b\u00f6l\u00fcmlerini tespit ettiler.<\/p>\n

Chen\u2019e g\u00f6re, yine de \u00f6\u011frenmeye dair h\u00e2l\u00e2 bilinmeyenler var. Ger\u00e7ek ya\u015fam bir kenara, g\u00f6rece basit say\u0131labilecek laboratuvar deneylerinde bile insanlar\u0131n ve di\u011fer hayvanlar\u0131n neyi \u00f6\u011freneceklerine, yani neyin geri bildirim neyin ise parazit oldu\u011funa karar vermeleri gerekiyor. Bu gereklili\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 biliniyor olsa da psikologlar ve sinirbilimciler bu konuya \u00e7ok ilgi g\u00f6stermi\u015f de\u011filler.<\/p>\n

Bu konuyu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, Chen ve ekip arkada\u015flar\u0131, farelere belirli kokular\u0131 iyi veya k\u00f6t\u00fc geri bildirimlerle ili\u015fkilendirmeyi \u00f6\u011frettiler. \u00d6rne\u011fin, bir koku bir yudum suyun verilece\u011fiyle, bir di\u011fer kokuysa farenin surat\u0131na hava \u00fcflenece\u011fiyle ili\u015fkilendirildi.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha sonra hava \u00fcfleme geri bildirimini, farenin daha fazla dikkatini \u00e7eken bir geri bildirim olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir elektrik \u015fokuyla de\u011fi\u015ftirdiler. Ekip, PVT\u2019deki n\u00f6ronlar\u0131n bu de\u011fi\u015fikli\u011fi fark etti\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. PVT\u2019deki n\u00f6ronlar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi her iki kokuya da yan\u0131t verirken, n\u00f6ronlar\u0131n geriye kalan y\u00fczde 30\u2019u yaln\u0131zca suyun geldi\u011fini bildiren kokuya yan\u0131t verdi. Yani, PVT hem iyi hem de k\u00f6t\u00fc geri bildirimlere yan\u0131t verdi, fakat iyi geri bildirime daha fazla n\u00f6ron yan\u0131t verdi.<\/p>\n

Ancak, elektro\u015fok evresinde bu denge bozuldu. Neredeyse b\u00fct\u00fcn PVT n\u00f6ronlar\u0131 elektrik \u015fokuna yan\u0131t verirken, n\u00f6ronlar\u0131n yaln\u0131zca d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc hem iyi hem de k\u00f6t\u00fc geri bildirimlere yan\u0131t verdi.<\/p>\n

Benzer bir denge de\u011fi\u015fikli\u011fi, farelere yeterince su verildi\u011fi zaman ger\u00e7ekle\u015fti. Bu ko\u015ful alt\u0131nda, su fareler i\u00e7in daha \u00f6nemsiz oldu\u011fundan, PVT, suya de\u011fil hava \u00fcflemeye kar\u015f\u0131 daha fazla tepki verdi. Yani, PVT k\u00f6t\u00fc geri bildirimlere iyi geri bildirimlere k\u0131yasla daha fazla yan\u0131t verdi. Sonu\u00e7 olarak, PVT anl\u0131k olarak neyin en \u00f6nemli oldu\u011funu takip ediyor, iyi ve k\u00f6t\u00fc geri bildirimlerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bir karar veriyordu.<\/p>\n

\u0130ncelenecek yeni bir b\u00f6lge<\/strong>
\nChen\u2019e g\u00f6re, sonu\u00e7lar birka\u00e7 genel tespit yapmam\u0131za imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yor. Bunlar\u0131n belki de en \u00f6nemlisi, art\u0131k ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n farkl\u0131 detaylara dikkat etmenin hayvanlar\u0131n \u00f6\u011frenme s\u00fcrecini nas\u0131l etkiledi\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131rken PVT b\u00f6lgesine bakmalar\u0131 gerekti\u011fi.<\/p>\n

Sinirbilimcilerin \u00f6\u011frenmeyi kontrol etmek i\u00e7in yeni bir y\u00f6ntemleri var, diyor Chen. Daha sonralar\u0131, genetik olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f fareler \u00fczerinde yap\u0131lan deneylerde PVT b\u00f6lgesinin etkinli\u011fini \u0131\u015f\u0131kla kontrol ederek \u00f6\u011frenme becerisini engelleyebildiklerini veya azaltabildiklerini fark ettiler. \u00d6rne\u011fin, farelere bir kokunun art\u0131k suyla ili\u015fkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya ba\u015fka bir kokunun art\u0131k suyla de\u011fil elektrik \u015fokuyla ili\u015fkili oldu\u011funu daha h\u0131zl\u0131 \u00f6\u011fretebildiler.<\/p>\n

Bu sonu\u00e7lar, t\u0131pk\u0131 \u015fu an farelerde oldu\u011fu gibi, PVT aktivitesini uygun bir \u015fekilde art\u0131rarak veya azaltarak \u00f6\u011frenmeyi kontrol etmenin yeni yollar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu y\u00f6ntem uzun vadede ise uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131n\u0131n uyu\u015fturucu almalar\u0131 ve uyu\u015fturucunun etkisini hissetmeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi unutmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavilerinde de kullan\u0131labilir, diyor Chen.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> “How the brain decides what to learn”<\/a>, Sciencedaily<\/em>, 25 Ekim 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sinirbilimciler beynimizin yeni \u015feyleri nas\u0131l \u00f6\u011frendi\u011fi hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey biliyorlar, fakat \u00f6\u011frenirken neye odaklanmam\u0131z gerekti\u011fini nas\u0131l se\u00e7ti\u011fimiz konusu a\u00e7\u0131k de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu becerinin izini s\u00fcrd\u00fc ve beklenmeyen sonu\u00e7lar elde etti. Bir hayvan\u0131n d\u00fcnya hakk\u0131nda bilgi edinmesi i\u00e7in, yaln\u0131zca etraf\u0131ndakilere dikkat etmekten fazlas\u0131n\u0131 yapmas\u0131 gerekir. Etraf\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden, seslerden ve duyumlardan hangilerinin \u00f6nemli oldu\u011funu \u00f6\u011frenmesi ve bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":428,"featured_media":30333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,212,35],"tags":[254,347,494,495],"class_list":["post-30332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-noroloji","tag-beyin","tag-noroloji","tag-ogrenme","tag-sinirbilim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/428"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30332"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30332\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}