\n<\/strong>Marksist bir tarih\u00e7i olarak Werner, yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihsel d\u00f6nemlerde halk hareketlerinin analizine \u00f6zel bir \u00f6nem vermi\u015f. Orta\u00e7a\u011f\u2019da Fransa, \u0130talya ve Almanya\u2019daki halk hareketlerini ve Balkanlar\u2019daki Bogumil hareketini incelemi\u015f. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kurulu\u015f d\u00f6nemini ele ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda da \u015eeyh Bedreddin ve B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa isyan\u0131 \u00f6nemli yer tutuyor.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/2-300x230.jpg\")
Werner\u2019in T\u00fcrk\u00e7ede yay\u0131mlanan iki eserinde de kendisiyle 1978 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir s\u00f6yle\u015fi yer al\u0131yor. Y\u0131ld\u0131r\u0131m Da\u011fyeli taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00f6yle\u015fi Bora<\/em> dergisinin Kas\u0131m 1978 tarihli 1. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f.<\/p>\n \u2018Bedreddin\u2019in hedefleri ger\u00e7ek\u00e7iydi\u2019 B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131fs\u0131z toplum hedefinin o d\u00f6nem i\u00e7in ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 olanaks\u0131z bir \u00fctopya oldu\u011funu vurgulayan Werner, \u015eeyh Bedreddin\u2019i ise \u201cbir \u0131slahat\u00e7\u0131 (reformcu) ve siyaset\u00e7i\u201d olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve hedeflerinin \u00e7ok daha ger\u00e7ek\u00e7i oldu\u011funu vurguluyor. Werner, Bedreddin\u2019in politik \u00e7izgisi ve tarihsel \u00f6nemi konusunda \u015fu ilgin\u00e7 analizi yap\u0131yor:<\/p>\n \u201cOna g\u00f6re Osmanl\u0131 Hanedan\u0131 ortadan kalkmal\u0131yd\u0131. Balkanlar\u2019daki Slavlarla da anlay\u0131\u015f ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc i\u00e7inde ge\u00e7inilmeliydi. Yani bir bak\u0131ma o topraklar\u0131 fethedenlerle o topraklarda eskiden beri ya\u015fayanlar birle\u015fmeliydi. Fakat bu, Mevlevilerde oldu\u011fu gibi yukar\u0131 kademede birbirlerine ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6stererek olmamal\u0131, tam tersine a\u015fa\u011f\u0131dan olmal\u0131yd\u0131. Yani Balkan Slavlar\u0131 siyasi eylemlere \u00e7ekilmeliydi. B\u00f6ylece ayn\u0131 zamanda Avrupa\u2019n\u0131n yeni yeni ba\u015flayan s\u00f6m\u00fcrge d\u00fczeninin kar\u015f\u0131s\u0131na bir G\u00fcneydo\u011fu Avrupa blo\u011fu \u00e7\u0131km\u0131\u015f olacakt\u0131. Tabii bu, belli \u00f6l\u00e7\u00fcde bir \u00e7e\u015fit yeni bir din olacakt\u0131. Ve bu dinin temelleri, \u0130slam ile Ortodoks H\u0131ristiyanl\u0131kta yatacakt\u0131. Katolik dininin hakim oldu\u011fu \u00fclkelerin kar\u015f\u0131s\u0131na dikilecekti. Bu durumu \u015eeyh Bedreddin\u2019in sahip oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev olarak ve o zaman\u0131n ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ek tarihi bir alternatif olarak g\u00f6r\u00fcyorum.\u201d<\/p>\n Bedreddin\u2019in istedi\u011fi d\u00fczeni olanak dahilinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Werner, isyan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131n tarihi k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi\u011fini de ekliyor:<\/p>\n \u201cBu bak\u0131mdan onun yenilmi\u015f olmas\u0131 ger\u00e7ekten \u00e7ok ac\u0131d\u0131r. E\u011fer \u015eeyh Bedreddin kazanm\u0131\u015f olsayd\u0131, Balkan halklar\u0131, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk halk\u0131, daha sonraki y\u0131llarda \u00e7ekmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 \u00e7ekmemi\u015f olacaklard\u0131.\u201d<\/p>\n Kaotik 400 y\u0131l Daha yak\u0131n bir \u00f6rnek verelim: 1919\u2019da Almanya\u2019da kom\u00fcnist parti \u00f6nderli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fen – Bol\u015feviklerin de g\u00f6z\u00fcn\u00fc dikti\u011fi- i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olsayd\u0131 (olabilirdi), kim bilir tarih nas\u0131l de\u011fi\u015firdi? Daha lokal bir \u00f6rnek ama, h\u00e2l\u00e2 duman\u0131 t\u00fcten 2013 Haziran Ayaklanmas\u0131n\u0131 bu g\u00f6zle de\u011ferlendirmeye ne dersiniz? \u0130ktidar devrilebilirdi ve \u015fimdi \u00e7ok ba\u015fka \u015feyler konu\u015fuyor olabilirdik.<\/p>\n Tarih b\u00f6yle bir \u015fey\u2026 K\u00fc\u00e7\u00fck s\u00fcre\u00e7lerde kaotik. Nedenselli\u011fi ancak b\u00fcy\u00fck s\u00fcre\u00e7leri kavrayabildi\u011fimizde fark edebiliyoruz. Sadece insanl\u0131k tarihi de\u011fil, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n evrim tarihi de b\u00f6yle. Kim bilebilirdi, dinozorlar\u0131n ayaklar\u0131 dibinde, onlar\u0131n art\u0131klar\u0131yla ge\u00e7inip ya\u015fam kavgas\u0131 veren fare benzeri bir memeliden t\u00fcreyece\u011fimizi? Ama o meteor\u2026 Neyse, tarihimizin, 1071 Malazgirt zaferiyle ba\u015flay\u0131p 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Fatih ile simgelenen imparatorla\u015fma s\u00fcrecinin tamamlanmas\u0131na kadar s\u00fcren 400 y\u0131l\u0131 bu g\u00f6zle incelenmeye de\u011fer. \u00c7ok farkl\u0131 ak\u0131\u015flar da olanak dahilindeydi o kaotik d\u00f6nemde. Werner Bedreddin isyan\u0131na yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, ama ayn\u0131 s\u00fcrecin bir ba\u015fka keskin momenti olan ve Bedreddin isyan\u0131ndan 200 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fanm\u0131\u015f Babai isyan\u0131 hakk\u0131nda da benzer analizler yap\u0131labilir.<\/p>\n Son bir not: Bu konularda ara\u015ft\u0131rma yapacaklar\u0131n Dr. Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019n\u0131n \u201cOsmanl\u0131 Tarihinin Maddesi\u201d adl\u0131 eserini okumadan ge\u00e7mesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck eksiklik olur.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. Ernst Werner (1920-1993) \u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n Kuzey Bohemya b\u00f6lgesinde do\u011fan, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Do\u011fu Almanya\u2019ya yerle\u015ferek orada tarih e\u011fitimi alan bir biliminsan\u0131. \u00d6zellikle orta\u00e7a\u011f tarihi \u00fczerine yo\u011funla\u015fan Werner, \u00fclkemizde \u201cB\u00fcy\u00fck Bir Devletin Do\u011fu\u015fu: Osmanl\u0131lar (1300-1481)\u201d ve \u201c\u015eeyh Bedreddin ve B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa\u201d adl\u0131 eserleriyle biliniyor. Bu kitaplardan ilkinin son bask\u0131s\u0131n\u0131 Mart 2014\u2019de Yordam Kitap yapt\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":30654,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2314,222],"tags":[4260,4259,4258,196,1743,589],"class_list":["post-30653","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-oykuleri","category-tarih","tag-babai-isyani","tag-borkluce-mustafa","tag-ernst-werner","tag-hikmet-kivilcimli","tag-osmanli-tarihi","tag-seyh-bedreddin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n<\/strong>Bu s\u00f6yle\u015fide Werner\u2019in, \u015eeyh Bedreddin ve B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa hakk\u0131ndaki soruya verdi\u011fi yan\u0131t son derece ilgin\u00e7. Werner, \u015eeyh Bedreddin ve B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa isyan\u0131n\u0131 t\u00fcm T\u00fcrkiye tarihinin en \u00f6nemli olay\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor ve \u015eeyh Bedreddin\u2019in d\u00fcnya tarihinin en \u00f6nemli ki\u015filerinden biri oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/3-1-300x225.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/4-2-300x225.jpg\")
\n<\/strong>Ernst Werner\u2019in analizi a\u015f\u0131r\u0131 iddial\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. \u00dczerinden 600 y\u0131l ge\u00e7en bir olay\u0131n bu kadar \u201cs\u0131cak\u201d bir bi\u00e7imde tahlil edilmesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bulunabilir. Fakat tarihte \u00f6yle anlar vard\u0131r ki, \u00e7atallanan ak\u0131\u015f\u0131n hangi y\u00f6ne do\u011fru gidece\u011fi so\u011fuk bir nedensellikle a\u00e7\u0131klanamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6nlerin ikisi de (hepsi de) olanak dahilindedir, nedenselli\u011fin i\u00e7indedir; ama bir tanesi ger\u00e7ekle\u015fir ve tarih o mecradan akar.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/5-1-300x240.jpg\")
<\/p>\n