Teksas\u2019taki biliminsanlar\u0131, bakterilerin birbiriyle olan ileti\u015fimlerini de\u011fi\u015ftirerek sivrisinek \u0131s\u0131rmalar\u0131n\u0131 durduracak \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131.<\/p>\n
Parktaki piknikler, g\u00f6l kenar\u0131nda g\u00fcnbat\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 i\u00e7ilen bira, s\u0131cak gecelerde a\u00e7\u0131lan pencereler yaz mevsiminin baz\u0131 lezzetlerindendir. Fakat ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde, gezegendeki en sinir bozucu yarat\u0131klardan biri hareketlenir: sivrisinek. \u00c7\u0131ld\u0131rt\u0131c\u0131 bilek ka\u015f\u0131nt\u0131lar\u0131, d\u0131\u015farda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z aktiviteleri engeller ve sineklerin v\u0131z\u0131lt\u0131lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden uykular\u0131m\u0131z b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Tabii ki, t\u00fcm bu rahats\u0131z edici unsurlar, malaria, dang hummas\u0131, sar\u0131 humma gibi hastal\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131yan zararl\u0131 sivrisineklerin etkisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re sar\u0131 humma hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan sivrisinekler her sene 30.000\u2019den fazla \u00f6l\u00fcme sebep oluyor.<\/p>\n
Fakat \u015fimdi, insanlar ve sivrisinekler aras\u0131ndaki devam eden bu sava\u015fta, bizler \u00fcst\u00fcnl\u00fck kazanabiliriz. Texas A&M \u00dcniversitesi\u2019ndeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kan emicilere kar\u015f\u0131 zekice bir yol izleyip, onlar\u0131 kand\u0131rarak \u0131s\u0131rmalar\u0131n\u0131 engelleyen bir yol ke\u015ffettiler. \u00d6te yandan, bu kan emicilerin m\u00fcttefiklerinin de cildimizde ya\u015fayan trilyonlarca bakteri oldu\u011funu buldular.<\/p>\n
Bakteriler birbirleriyle kimyasal bir sistem olarak bilinen \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lamayla\u201d (\u201cquorum sensing\u201d) ileti\u015fime ge\u00e7mektedir. Bu h\u00fccre-h\u00fccre ileti\u015fimleri (toplu halde hareket etmek, biyofilm olu\u015fturmak i\u00e7in) kom\u00fcnite i\u00e7indeki bireysel davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol alt\u0131nda tutmak veya engellemek i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130leti\u015fime ge\u00e7mek i\u00e7in, bakteri spesifik biyokimyasal mesajlar \u00fcretmeye ba\u015flar. Grup tepkilerine sebebiyet veren e\u015fik de\u011ferine ula\u015fana kadar, bu bile\u015fenler ne kadar fazla \u00fcretilirse, o kadar yo\u011fun bir mesaj olu\u015fur. Davran\u0131\u015flar da mesajlar\u0131n \u015fiddetine ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fur ve bakteriler aras\u0131ndaki etkile\u015fim bu \u015fekilde devam eder.<\/p>\n
Teksas A&M\u2019den ekolog Jeffery K. Tomberlin\u2019e g\u00f6re, insanlar bile \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lama\u201d molek\u00fcllerine tepki vermektedir. \u00d6rne\u011fin, e\u011fer bir \u015fey bozulmu\u015fsa, \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lama\u201d molek\u00fclleri salg\u0131lanarak, iyi bir \u00e7evre olmad\u0131\u011f\u0131na dair bilgi verilir.<\/p>\n
\u00d6nceden yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6steriyor ki, ne kadar karbondioksit soludu\u011fumuz, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, v\u00fccut kokumuz ve hatta giysilerimizin rengi bile sivrisinekleri etkiler. Tomberlin\u2019e g\u00f6re sivrisinekler, antenlerindeki kemoresept\u00f6rler sayesinde, bakterilerin ileti\u015fim sistemlerini keserler. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda kod k\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n ileti\u015fim \u015fifrelerini kesmeleri gibi sivrisineklerin de radar sistemi son derece hassas olup, bakteriyel mesajlar\u0131 alg\u0131layan ve mesajlar\u0131n iletilmesini engelleyen ekipmanlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Evrimsel s\u00fcre\u00e7te, \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lama\u201d do\u011fada her zaman olu\u015fmaktayd\u0131. Sivrisinekler de do\u011fal seleksiyonla zaman i\u00e7inde bu ileti\u015fim a\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131lama kabiliyetine eri\u015ferek evrilmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda, sivrisineklerin hedef kona\u011f\u0131n kan kalitesi hakk\u0131nda bilgi toplamas\u0131 da ona se\u00e7icilik \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bakteriyel kom\u00fcnitelerin evrilmeye devam etmesi bakteriler ve sivrisinekler aras\u0131nda s\u00fcregelen bir yar\u0131\u015fa neden oluyor; bir tarafta mesaj \u00fcreten bakteriler bir taraf da bu mesajlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fan sivrisinekler.<\/p>\n
Tomberlin, \u201cKar\u015f\u0131 taraf her zaman kodlar\u0131n \u015fifrelemesini de\u011fi\u015ftiriyor ve senin de bu kodlar\u0131 k\u0131rman gerekiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015famsal faaliyetini devam ettirmen buna ba\u011fl\u0131\u201d diyor. Tomberlin ve Teksas A&M\u2019den meslekta\u015flar\u0131 Craig Coates, Tawni Crippen ve ara\u015ft\u0131rma \u00f6\u011frencisi Xinyang Zhang, mikrobiyal ileti\u015fimin sivrisineklerin ilgisini etkileyece\u011fini bilmenin, insanlar\u0131n da bu hackerleri hackleyebilece\u011fini ve sivrisineklerin bizi \u0131s\u0131r\u0131p \u0131s\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131 etkileyebilece\u011fimizi g\u00f6sterdi\u011fini belirtiyorlar.<\/p>\n
Staphylococcus epidermidis<\/em> insan cildinde bulunan binlerce bakteri t\u00fcr\u00fcnden biridir. Tomberlin ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ekip, Staphylococcus epidermidis<\/em>\u2019in \u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lama sistemini kodlayan genetik mekanizmay\u0131 silerek bir mutant elde etti. Bakterilerin biyokimyasal yollar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 ile sivrisineklerin g\u00f6zetleme ekipmanlar\u0131 da yok edilmi\u015f oldu. Ekip, susturulmu\u015f mutantlar veya de\u011fi\u015ftirilmemi\u015f do\u011fal tip bakterilerle kaplanm\u0131\u015f kan besleyicileri kullanarak bir\u00e7ok deney ger\u00e7ekle\u015ftirdi ve bu kan besleyicilerinin sar\u0131 grip hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan di\u015fi Aedes aegypti<\/em> sivrisine\u011fine kar\u015f\u0131 olan \u00e7ekicilikleri aras\u0131ndaki fark\u0131 test etti.<\/p>\n Kan besleyicilerinin i\u00e7inde bulundu\u011fu bir k\u00fclt\u00fcr t\u00fcp\u00fc sivrisineklerin etkiyebildi\u011fi bir parafinle kapat\u0131ld\u0131. Bir milimetre tav\u015fan kan\u0131, film ve k\u00fclt\u00fcr t\u00fcp\u00fc aras\u0131na enjekte edildi, ayn\u0131 zamanda, t\u00fcp\u00fcn ortalama v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda kalmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcpe s\u0131cak su pompaland\u0131. Besleyiciler 50 tane sivrisine\u011fin bulundu\u011fu plastik bir kafesin i\u00e7ine yerle\u015ftirildi ve 15 dakikal\u0131\u011f\u0131na kafesin i\u00e7inde tutuldu. B\u00f6ceklerin davran\u0131\u015flar\u0131 videoya kaydedildi, b\u00f6ylece her dakika beslenen sivrisinekler say\u0131ld\u0131.<\/p>\n Ekip, bir\u00e7ok farkl\u0131 senaryo test etti. \u00d6rne\u011fin, kan besleyicilerini ayr\u0131 ayr\u0131 do\u011fal tipli bakterilerle veya mutant bakterilerle ayr\u0131 kafeslerde g\u00f6zlemlediler, daha sonra da iki tip bakteri t\u00fcr\u00fcn\u00fc ayn\u0131 zamanda ayn\u0131 kafesin i\u00e7ine koyarak test ettiler. Tomberlin\u2019e g\u00f6re, se\u00e7im \u015fans\u0131 verildi\u011finde, sivrisinekler do\u011fal tipli bakterilerle kapl\u0131 kan besleyicileri, mutant bakterilerle kapl\u0131 kan besleyicilere g\u00f6re 2 kat kadar daha fazla tercih ediyor.<\/p>\n PLOS One<\/em>\u2019da yay\u0131mlanmak i\u00e7in bug\u00fcnlerde haz\u0131rlanmaya devam edilen bulgulara g\u00f6re, tak\u0131m, bakteriyel ileti\u015fimleri engellemenin, sivrisinekleri y\u0131ld\u0131rmakta DEET gibi kimyasal repulsiflere g\u00f6re daha g\u00fcvenli ve yeni bir metot oldu\u011funa inan\u0131yor. \u00d6te yandan, sivrisineklerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sar\u0131 humma gibi hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n azalmas\u0131nda \u00f6nemli bir etkisi olabilir. Tomberlin diyor ki, \u201cBakteriler bizim birinci savunma s\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z ve bu y\u00fczden bakterilerin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 istiyoruz, fakat sivrisinekleri kand\u0131rmak i\u00e7in do\u011fal kovucular da \u00fcretebiliriz. Cildimize veya cildimizdeki bakterilere zararl\u0131 olan kimyasallar kullanmak yerine sivrisineklere iyi bir konak olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlatan mesajlar \u00fcretebiliriz.\u201d<\/p>\n Tomberlin, bakteriyel ileti\u015fimlerin ba\u015fka uygulamalar i\u00e7in de kullan\u0131labilece\u011fine ve bunlar\u0131n da aktif olarak ba\u015fka enstit\u00fclerde de ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na de\u011findi. \u00d6rne\u011fin sa\u011fl\u0131k uygulamalar\u0131nda, kistik fibrozis hastalar\u0131n\u0131n akci\u011ferlerindeki bakterilerin aras\u0131ndaki ileti\u015fimin kesilmesi yeni tedavi y\u00f6ntemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Enerji end\u00fcstrisinde, \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lama\u201d mekanizmas\u0131 inhibe edilerek, mikroplar\u0131n neden oldu\u011fu petrol hatt\u0131 korozyonu azalt\u0131labilir.<\/p>\n Pennsylvania State \u00dcniversitesi\u2019ndeki Thomas K. Wood, Nacional Aut\u00f3noma de Mexico Universitesi\u2019nden Rodolfo Garc\u00eda-Contreras, Kyushu Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Toshinari Maeda, \u201c\u00e7o\u011funlu\u011fu alg\u0131lama\u201d ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6nc\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yorlar. Wood\u2019a g\u00f6re bakteriyel ileti\u015fimlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekiyor. \u201cBiz ayn\u0131 zamanda bakterilerin birbirleriyle konu\u015fmalar\u0131n\u0131 engelleyen yeni tip bile\u015fenler kar\u015f\u0131s\u0131nda evrilerek nas\u0131l diren\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz\u201d diye belirtiyor. Sivrisinekler ve bilim i\u00e7in kod-k\u0131rma yar\u0131\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Teksas\u2019taki biliminsanlar\u0131, bakterilerin birbiriyle olan ileti\u015fimlerini de\u011fi\u015ftirerek sivrisinek \u0131s\u0131rmalar\u0131n\u0131 durduracak \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. Parktaki piknikler, g\u00f6l kenar\u0131nda g\u00fcnbat\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 i\u00e7ilen bira, s\u0131cak gecelerde a\u00e7\u0131lan pencereler yaz mevsiminin baz\u0131 lezzetlerindendir. Fakat ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde, gezegendeki en sinir bozucu yarat\u0131klardan biri hareketlenir: sivrisinek. \u00c7\u0131ld\u0131rt\u0131c\u0131 bilek ka\u015f\u0131nt\u0131lar\u0131, d\u0131\u015farda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z aktiviteleri engeller ve sineklerin v\u0131z\u0131lt\u0131lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden uykular\u0131m\u0131z b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Tabii ki, […]<\/p>\n","protected":false},"author":921,"featured_media":19366,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[175,19,21],"tags":[493,197,1631,1011,2328],"class_list":["post-3103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-138-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-bakteri","tag-biyoloji","tag-hastalik","tag-salgin-hastaliklar","tag-sivrisinekler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/921"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3103"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3103\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}