{"id":31973,"date":"2019-01-26T01:00:56","date_gmt":"2019-01-25T22:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=31973"},"modified":"2019-02-20T16:51:43","modified_gmt":"2019-02-20T13:51:43","slug":"30-yillik-arayis-sona-erdi-cocuklarin-neden-losemi-oldugunu-artik-biliyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/01\/26\/30-yillik-arayis-sona-erdi-cocuklarin-neden-losemi-oldugunu-artik-biliyoruz","title":{"rendered":"30 y\u0131ll\u0131k aray\u0131\u015f sona erdi: \u00c7ocuklar\u0131n neden l\u00f6semi oldu\u011funu art\u0131k biliyoruz"},"content":{"rendered":"

Mel Greaves\u2019in hayatta basit bir amac\u0131 var: Yo\u011furt benzeri bir i\u00e7ecek yaparak \u00e7ocuklarda l\u00f6semi geli\u015fimini durdurmak istiyor. Fikir al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k g\u00f6r\u00fcnebilir \u00e7\u00fcnk\u00fc kanseri yenmek kolay de\u011fil. Buna ra\u011fmen Profes\u00f6r Greaves kararl\u0131; konu hakk\u0131ndaki deneyimi, fikirlerinin di\u011fer kanser ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan da ciddiye al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.
\nLondra Kanser Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc b\u00fcnyesinde 30 y\u0131ld\u0131r \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 l\u00f6semileri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan ve hatta ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce \u015f\u00f6valyelik \u00fcnvan\u0131 ile onurland\u0131r\u0131lan Greaves \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:\u00a0 \u201c30 y\u0131ld\u0131r \u00e7ocuklar\u0131n neden l\u00f6semi oldu\u011funa takm\u0131\u015f vaziyetteydim. Art\u0131k bu konuya bir cevab\u0131m\u0131z var ve bunu durdurma yollar\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flayabiliriz. \u0130\u00e7ecek fikrim de buradan \u00e7\u0131kt\u0131.\u201d<\/p>\n

\"\"
Mel Greaves. Kaynak: John Angerson.<\/figcaption><\/figure>\n

1950\u2019lerde Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta her 2000 \u00e7ocuktan birini etkileyen akut lenfoblastik l\u00f6semi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hastal\u0131kt\u0131. Bug\u00fcn tedavilerin toksik ve uzun d\u00f6nemli yan etkileri olabilmesine ra\u011fmen vakalar\u0131n %90\u2019\u0131 iyile\u015fme g\u00f6steriyor. Ancak son y\u0131llarda Birle\u015fik Krall\u0131k ve Avrupa\u2019da vakalar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n her y\u0131l yakla\u015f\u0131k %1 oran\u0131nda d\u00fczenli art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi tespit edilmi\u015f. \u201cBu geli\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi, geli\u015fmekte olanlar\u0131n de\u011fil,\u201d diye ekliyor Greaves, \u201chastal\u0131k refah d\u00fczeyiyle ili\u015fkili.\u201d
\nAkut lenfoblastik l\u00f6semi bir dizi biyolojik olay sonucu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Hastal\u0131\u011f\u0131 tetikleyen etken her 20 \u00e7ocuktan 1\u2019inde g\u00f6r\u00fclen bir genetik mutasyon. \u201dBu mutasyon anne karn\u0131ndaki bir t\u00fcr hata sonucu kendini g\u00f6steriyor; kal\u0131t\u0131msal de\u011fil fakat \u00e7ocukta ileriki zamanlarda l\u00f6semiye yakalanma riski olu\u015fturuyor.\u201d
\nL\u00f6seminin kendini tam olarak g\u00f6stermesi i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemiyle ili\u015fkili farkl\u0131 bir biyolojik olay\u0131n daha ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekiyor. \u201cBa\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in hayat\u0131n ilk y\u0131l\u0131nda bir enfeksiyon ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor,\u201d diyor Greaves. \u201cEnfeksiyon ile kar\u015f\u0131la\u015fma olmadan sistem tam geli\u015femiyor ve d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fam\u0131yor.\u201d
\nVe bu durum giderek b\u00fcy\u00fcyen bir sorun. Zira ebeveynler, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 antiseptik mendiller, antibakteriyel sabunlar ve g\u00fc\u00e7l\u00fc temizleyicilerin oldu\u011fu evlerde b\u00fcy\u00fct\u00fcyorlar. Evin bak\u0131m\u0131 i\u00e7in toz ve kiri uzak tutuluyor. Ayr\u0131ca, anne s\u00fct\u00fcyle daha az beslenme ve di\u011fer \u00e7ocuklarla daha az sosyal temas da s\u00f6z konusu. Bu ko\u015fullar bebeklerin mikroplarla kar\u015f\u0131la\u015fma oran\u0131n\u0131 azalt\u0131yor. Kimi yararlar\u0131n\u0131n olmas\u0131yla birlikte baz\u0131 yan etkileri de bulunuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar eskisi gibi mikroplarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yor ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemleri geli\u015fmiyor. \u201cB\u00f6yle bir bebek yayg\u0131n enfeksiyonlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi a\u015f\u0131r\u0131 ve anormal bir yan\u0131t veriyor,\u201d diyor Greaves, \u201cbu a\u015f\u0131r\u0131 tepki de kronik inflamasyonu tetikliyor.\u201d
\nBu inflamasyon ilerledik\u00e7e sitokin olarak da bilinen kimyasallar kana sal\u0131n\u0131yor ve ilk mutasyonu ta\u015f\u0131yan \u00e7ocuklarda l\u00f6semiye yol a\u00e7acak ikincil mutasyonu tetikliyor. \u201cHastal\u0131k, ortaya \u00e7\u0131kmak i\u00e7in \u00e7ift vuru\u015fa ihtiya\u00e7 duyuyor,\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131kl\u0131yor Greaves (bkz. Knudson’\u0131n \u00c7ift Vuru\u015f Hipotezi). \u0130kinci mutasyon, geli\u015fmemi\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin tetkiledi\u011fi kronik inflamasyonla olu\u015fuyor. Di\u011fer bir deyi\u015fle, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 temiz evlerine ba\u011fl\u0131 kronik inflamasyondan etkilenmi\u015f hassas bir \u00e7ocuk ve bu inflamasyonun l\u00f6semiye yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015ftirip hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu\u011fu bir tablo s\u00f6z konusu. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6nceden zannedildi\u011fi gibi bu hastal\u0131\u011f\u0131n elektrik hatlar\u0131yla ya da n\u00fckleer yak\u0131t i\u015fleme tesisleriyle falan bir ilgisi yok. Greaves\u2019\u0131n 2018 ba\u015f\u0131nda Nature Reviews Cancer<\/em> dergisinde de belirtti\u011fi \u00fczere do\u011fum \u00f6ncesi olaylar ile \u00e7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fiminden do\u011fuyor .
\n\u201cBu yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 hayati bir \u015fekilde biliminsanlar\u0131na araya girip l\u00f6semiyi engelleme \u015fans\u0131 sunuyor,\u201d diye ekliyor. \u201cHen\u00fcz anne karn\u0131nda, do\u011fum \u00f6ncesi d\u00f6nemde olu\u015fan mutasyonu nas\u0131l engelleyece\u011fimizi bilmiyoruz, ama daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan kronik inflamasyonu engellemek i\u00e7in yollar d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.\u201d
\nBunun i\u00e7in, Greaves ve ekibi insan ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131nda ya\u015fayan bakteri, vir\u00fcs ve di\u011fer mikroorganizmalar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Yiyecekleri sindirmemize yard\u0131m eden bu canl\u0131lar ayn\u0131 zamanda hayat boyu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z organizmalar\u0131n bir kayd\u0131n\u0131 da sunar. \u00d6rne\u011fin, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki insanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda \u00e7ok daha az bakteri \u00e7e\u015fidi bulunmakta; zira \u2018temiz\u2019 ya\u015famlar\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olarak hayatlar\u0131n\u0131n erken d\u00f6nemlerinde daha az bakteri t\u00fcr\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktalar.
\n\u201cBu kesimin mikrobiyomlar\u0131n\u0131 (mikroplar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu topluluklar\u0131) yeniden olu\u015fturman\u0131n yollar\u0131n\u0131 bulmal\u0131y\u0131z. Ayn\u0131 zamanda \u00e7ocuklar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin geli\u015fmesine fayda sa\u011flayacak bakteri t\u00fcrlerini de tespit etmeliyiz.\u201d
\nBu ama\u00e7la, Greaves \u015fimdilerde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini en iyi \u015fekilde uyaran mikroplar\u0131 bulmak \u00fczere farelerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilecek sonu\u00e7lar\u0131n birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde insanlar \u00fczerinde de denenmesi ama\u00e7lan\u0131yor. \u201c\u00c7ocuklar\u0131n mikrobiyomlar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 seviyeye \u00e7ekebilecek 6-10 kadar bakteri bulunmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor. Mikroplar, tablet olarak de\u011fil, kokteyl halinde, belki \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara da yo\u011furtla yap\u0131lan bir i\u00e7ecekle verilebilecek. Bu y\u00f6ntem sadece \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 l\u00f6semilerini yenmeye yard\u0131mc\u0131 olmayacak. Tip 1 diyabet ve alerjiler de Bat\u0131\u2019da art\u0131\u015f g\u00f6steriyor. Bu durum bebekleri bakterilere yeterince maruz b\u0131rakmay\u0131p \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirmekte yetersiz kalmam\u0131zla ili\u015fkili. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir i\u00e7ecek vakalar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmaya da yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bu geli\u015fmeleri heyecan verici buluyorum. Bu \u015fekilde sadece l\u00f6semi riskini azaltmakla kalmayaca\u011f\u0131z, bizi zay\u0131f d\u00fc\u015f\u00fcren ba\u015fka durumlarla da ba\u015fetmi\u015f olaca\u011f\u0131z.\u201d<\/p>\n

K\u0131saca l\u00f6semi<\/strong>
\nKan h\u00fccreleri kemik ili\u011finde \u00fcretilir. B\u00fct\u00fcn v\u00fccuda oksijen ta\u015f\u0131yan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccreleri; enfeksiyonlarla sava\u015fan beyaz kan h\u00fccreleri ve kanamay\u0131 durdurmakla g\u00f6revli trombositler hep v\u00fccudun ihtiyac\u0131 do\u011frultusunda \u00fcretilir. Ancak ki\u015fi l\u00f6semiye yakaland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok fazla beyaz kan h\u00fccresi \u00fcretilir; bu da kemik ili\u011findeki normal h\u00fccrelerin geli\u015fimini durdurur. Sonu\u00e7 olarak, kandaki normal kan h\u00fccreleri, beyaz h\u00fccreler ve trombositler azal\u0131r, sa\u011fl\u0131k problemleri ortaya \u00e7\u0131kar. Bir\u00e7ok l\u00f6semi \u00e7e\u015fidi vard\u0131r; gen\u00e7 insanlarda ise en s\u0131k g\u00f6r\u00fclenler akut lenfoblastik l\u00f6semi ve akut miyeloid l\u00f6semidir.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong><\/p>\n

Robin McKie, \u201cFor 30 years I\u2019ve been obsessed by why children get leukaemia. Now we have an answer\u201d, The Guardian<\/em>, 30 Aral\u0131k 2018.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mel Greaves\u2019in hayatta basit bir amac\u0131 var: Yo\u011furt benzeri bir i\u00e7ecek yaparak \u00e7ocuklarda l\u00f6semi geli\u015fimini durdurmak istiyor. Fikir al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k g\u00f6r\u00fcnebilir \u00e7\u00fcnk\u00fc kanseri yenmek kolay de\u011fil. Buna ra\u011fmen Profes\u00f6r Greaves kararl\u0131; konu hakk\u0131ndaki deneyimi, fikirlerinin di\u011fer kanser ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan da ciddiye al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Londra Kanser Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc b\u00fcnyesinde 30 y\u0131ld\u0131r \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 l\u00f6semileri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1795,"featured_media":31974,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[4467,3920,2413,4468],"class_list":["post-31973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-akut-lenfoblastik-losemi","tag-bagirsak-bakterileri","tag-bagisiklik-sistemi","tag-mikroplar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t