{"id":32201,"date":"2019-02-01T01:14:23","date_gmt":"2019-01-31T22:14:23","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=32201"},"modified":"2019-01-31T22:51:37","modified_gmt":"2019-01-31T19:51:37","slug":"ergenlikteki-tutun-kullanimi-ve-paranoya-iliskisinde-genetik-etkinin-payi-buyuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/02\/01\/ergenlikteki-tutun-kullanimi-ve-paranoya-iliskisinde-genetik-etkinin-payi-buyuk","title":{"rendered":"Ergenlikteki T\u00fct\u00fcn Kullan\u0131m\u0131 ve Paranoya \u0130li\u015fkisinde Genetik Etkinin Pay\u0131 B\u00fcy\u00fck"},"content":{"rendered":"<p>Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re paranoya ve hal\u00fcsinasyon gibi psikotik bozukluklar ile ergenlerdeki t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 bulunuyor ve bunun k\u0131smen baz\u0131 ortak genetik etkilerden kaynaklanabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. <em>Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry<\/em> (JAACAP) dergisinde yay\u0131mlanan bu \u00e7al\u0131\u015fmada; kenevir kullan\u0131m\u0131, uyku bozukluklar\u0131 ve stresli hayat ko\u015fullar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00fczenli sigara kullan\u0131m\u0131n\u0131n da paranoya ile ili\u015fkili oldu\u011fu bildirildi. \u00c7al\u0131\u015fma ayn\u0131 zamanda bu ili\u015fkinin alt\u0131nda yatan nedenlere \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<br \/>\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar paranoya ve t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 (e\u015f zamanl\u0131) birlikteli\u011finin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde genetik etkiler ile a\u00e7\u0131klanabildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ergenlerdeki t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ile hal\u00fcsinasyon g\u00f6rme ve dezorganize d\u00fc\u015f\u00fcnme dahil di\u011fer psikotik bozukluk tiplerinde de benzer sonu\u00e7lar s\u00f6z konusu.<br \/>\n\u201cDaha \u00f6nce kenevir gibi maddelerin paranoya ve hal\u00fcsinasyonla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu bildirildi\u011fi halde t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ve ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair bilinenler \u00e7ok az\u201d diyor makalenin ba\u015fyazar\u0131 ve Londra \u00dcniversitesi\u2019nden Fizyoloji ve Genetik Profes\u00f6r\u00fc Angelica Ronald. \u201cBilhassa t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ve ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n neden s\u0131k\u00e7a birlikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmiyoruz.\u201d<br \/>\n\u201cLaboratuvar\u0131m\u0131zda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni bulgularda, t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131n\u0131n bir dereceye kadar kal\u0131t\u0131labilir oldu\u011funu, t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131nda rol oynayan genetik etkilerin ayn\u0131s\u0131n\u0131n k\u0131smen paranoya gibi durumlarda da rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdik. Bu ke\u015ffin pe\u015fini b\u0131rakmay\u0131p bizi s\u00f6z konusu ili\u015fkiye g\u00f6t\u00fcren ba\u011flant\u0131lar\u0131n alt\u0131nda yatan mekanizmalar\u0131 a\u00e7\u0131klamak heyecan verici olacak.\u201d<br \/>\nBulgular, \u0130ngiltere ve Galler\u2019de 1994 ve 1996 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda do\u011fmu\u015f ikizlerden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6rneklem olan \u201c\u0130kizlerde Erken D\u00f6nem Geli\u015fim \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131\u201dna dayan\u0131yor. Ergenlik \u00e7a\u011f\u0131ndaki 3700\u2019\u00fc a\u015fk\u0131n ikiz, 16 ya\u015f itibariyle \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131nm\u0131\u015f. Gen\u00e7 ikizlerin %31.4\u2019\u00fcn\u00fcn son bir y\u0131l i\u00e7inde sigara i\u00e7ti\u011fi, %12.1\u2019inin tek t\u00fck sigara i\u00e7ti\u011fi ve %5.2\u2019sinin d\u00fczenli i\u00e7ici oldu\u011fu kaydedilmi\u015f.<br \/>\nT\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ve psikotik bozukluklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortak genetik ya da \u00e7evresel etkilerin boyutunu ara\u015ft\u0131ran ilk ikiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 niteli\u011findeki ara\u015ft\u0131rmada, ikizlerin analiz edilebilmesi i\u00e7in zigosite, aileden al\u0131nan bilgiler ve \u00e7eli\u015fkili vakalarda DNA analizi ile do\u011frulanm\u0131\u015f. \u0130stenen ko\u015fullara uymayan bireylerin \u00e7al\u0131\u015fmadan d\u0131\u015flanmas\u0131 sonras\u0131; 1342 monozigotik (MZ: %43.8 erkek) ve 1219 ayn\u0131 cinsiyetli dizigotik (DZ: %44.5 erkek) ikiz \u00e7al\u0131\u015fmada yer alm\u0131\u015f; z\u0131t cinsiyetli DZ ikizler (1208) ise istatistiksel testlerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilmemi\u015f.<br \/>\n\u00c7al\u0131\u015fmada, ergenler ya\u015fad\u0131klar\u0131 paranoya, hal\u00fcsinasyon g\u00f6rme ve dezorganize d\u00fc\u015f\u00fcnme gibi deneyimlerini ifade ederken, ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n motivasyon eksikli\u011fi ve sosyal izolasyon ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, duygusal a\u00e7\u0131dan durgun g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerini belirtiyorlar. Bu tip psikotik bozukluklar ve davran\u0131\u015flar ergenlikte yayg\u0131n olup ciddiyet seviyesine g\u00f6re ergenler aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar\/de\u011fi\u015fkenlikler bulunuyor.<br \/>\nAra\u015ft\u0131rmada ergenlerdeki sigara t\u00fcketim oran\u0131n\u0131n\/s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n paranoya gibi durumlar ile ili\u015fkili oldu\u011fu; d\u00fczenli sigara i\u00e7en ergenlerin, sigara i\u00e7meyen ve tek t\u00fck i\u00e7en ergenlerden daha fazla psikotik semptom ve bozukluk sergiledi\u011fi tespit edilmi\u015f. Bu ba\u011flant\u0131; cinsiyet, sosyoekonomik durum, kenevir kullan\u0131m\u0131, do\u011fum \u00f6ncesi d\u00f6nemde annenin sigara kullan\u0131m\u0131, uyku bozukluklar\u0131 ve stresli ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 gibi bir\u00e7ok etmen d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131nda dahi g\u00f6r\u00fclmeye devam etmi\u015f. Buna g\u00f6re ergenlerin t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te ikisi \u00e7evresel etmenlerce a\u00e7\u0131klan\u0131rken \u00fc\u00e7te biri genetik etkilere ba\u011flan\u0131yor.<br \/>\nYazarlar bulgular\u0131n yorumlanmas\u0131 noktas\u0131nda temkinli olmak gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor: \u201cT\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ve psikotik bozukluklar aras\u0131ndaki ili\u015fki ortalama d\u00fczeyde seyretmekte olup ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7lar ne t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131n\u0131n psikotik semptomlara neden oldu\u011funu ne de k\u00f6t\u00fcye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir, yaln\u0131zca birbirleriyle ili\u015fkili olduklar\u0131 anlam\u0131na gelir.\u201d<br \/>\nYine de bulgular \u00f6nemli olabilir, zira do\u011fruland\u0131\u011f\u0131 takdirde t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131n\u0131n psikozlar i\u00e7in modifiye edici (artt\u0131r\u0131c\u0131 veya azalt\u0131c\u0131 etkiye sahip) bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015f olacak. Ergenlik beyin geli\u015fiminin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve bireylerin ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131na a\u00e7\u0131k oldu\u011fu bir d\u00f6nem. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ile ili\u015fkili etmenlerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 kamu politikalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimine de katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<br \/>\n<\/strong>Neuroscience News, \u201cTobacco Use in Adolescence Tied to Paranoia, Due Largely to Shared Genetic Influences\u201d, 25 Ocak 2019.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re paranoya ve hal\u00fcsinasyon gibi psikotik bozukluklar ile ergenlerdeki t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 bulunuyor ve bunun k\u0131smen baz\u0131 ortak genetik etkilerden kaynaklanabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (JAACAP) dergisinde yay\u0131mlanan bu \u00e7al\u0131\u015fmada; kenevir kullan\u0131m\u0131, uyku bozukluklar\u0131 ve stresli hayat ko\u015fullar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00fczenli sigara kullan\u0131m\u0131n\u0131n da paranoya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1795,"featured_media":32202,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[4518,4520,4521,4519],"class_list":["post-32201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ergenlik","tag-paranoya","tag-psikotik-bozukluklar","tag-tutun-kullanimi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1795"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32201"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32201\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}