Suyun ya\u015fam i\u00e7in \u00f6nemi nedir?<\/strong> Suyun, ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece vazge\u00e7ilmez yapan \u00f6zelliklerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n 1) Su, iki hidrojen ve bir oksijen atomunun kovalent ba\u011flarla ba\u011flanmas\u0131 ile olu\u015fur (H2<\/sub>O). Oksijen atomu az da olsa negatif y\u00fckl\u00fcd\u00fcr, hidrojen atomlar\u0131 da pozitif y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Hidrojen ve oksijen atomlar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f do\u011frusal de\u011fildir. Bu yap\u0131n\u0131n sonucunda da su molek\u00fcl\u00fc y\u00fck olarak kutupsal bir yap\u0131dad\u0131r. Bir tarafta pozitif, di\u011fer tarafta negatif y\u00fck bulunur denebilir. Olu\u015fan bu kutupsall\u0131k, suyun sahip oldu\u011fu \u00e7ok \u00f6nemli \u00f6zelliklerin temelini olu\u015fturur. (\u015eekil 1)<\/p>\n Suyun kendi i\u00e7inde, molek\u00fcller aras\u0131 etkile\u015fimleri ve temasta oldu\u011fu di\u011fer maddelerle etkile\u015fimleri vard\u0131r. Kendi molek\u00fclleri aras\u0131ndaki etkile\u015fimler sayesinde su y\u00fczeyinde y\u00fcksek bir y\u00fczey gerilimi olu\u015fur. Bunun temelinde molek\u00fcller aras\u0131 olu\u015fturdu\u011fu hidrojen ba\u011flar\u0131 vard\u0131r. Benzer hidrojen ba\u011flar\u0131n\u0131 bir\u00e7ok farkl\u0131 molek\u00fclle de yapma e\u011filimindedir ve di\u011fer materyallere yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ve adhezyon ad\u0131 verilen bir \u00f6zellik de bu yolla ortaya \u00e7\u0131kar. Di\u011fer molek\u00fcllere olan ba\u011flanma iste\u011finin kendi molek\u00fclleri aras\u0131ndaki etkile\u015fimlerden daha fazla olmas\u0131yla \u201ckapiler etki\u201d ad\u0131 verilen ve suyun t\u00fcpler i\u00e7erisinde kendili\u011finden yukar\u0131 do\u011fru \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir etki olu\u015fur. \u00d6zellikle y\u00fcksek a\u011fa\u00e7lar topraktan ald\u0131klar\u0131 suyu \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131na kadar suyun bu \u00f6zelli\u011fi sayesinde \u00e7\u0131kar\u0131r. \u00d6rne\u011fin, servi a\u011fac\u0131 uzun bir a\u011fa\u00e7t\u0131r ve yerden 30 m yukar\u0131lara suyu \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli etkenlerden birisi, suyun kapiler hareket \u00f6zelli\u011fidir. \u00c7ok daha k\u0131sa bir\u00e7ok bitki de, suyun bu \u00f6zelli\u011fini kullanarak suyu yukar\u0131lara do\u011fru ta\u015f\u0131rlar. (\u015eekil 2)<\/p>\n 2) Su kat\u0131 hale ge\u00e7ti\u011finde (dondu\u011funda) yo\u011funlu\u011fu azal\u0131r. Bu sayede kat\u0131 haldeki buz, s\u0131v\u0131 suda batmaz. Buzun su y\u00fczeyinde y\u00fcz\u00fcyor olmas\u0131 ya\u015fam\u0131n evrimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. E\u011fer buz sudan daha yo\u011fun olsayd\u0131, D\u00fcnya so\u011fuduk\u00e7a okyanuslarda olu\u015fan buz dibe batacak ve alttaki so\u011fuk suyu yukar\u0131 itecekti. Yukar\u0131da so\u011fuk su dondu\u011funda tekrar batacakt\u0131. Bu durum, t\u00fcm su donana kadar devam edecekti. Bir\u00e7ok deniz ve g\u00f6l de bu \u015fekilde buz ile dolacakt\u0131. Bu da su i\u00e7inde olan ya\u015fam\u0131n b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla sonu olacakt\u0131. \u00d6zellikle ilk ya\u015fam\u0131n sularda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, ya\u015fam\u0131n evrilmesi de engellenmi\u015f olacakt\u0131. (\u015eekil 3)<\/p>\n 3) Suyun di\u011fer bir \u00f6zelli\u011fi de dondu\u011funda genle\u015fmesidir. Bu \u00f6zellik karalar\u0131n \u015fekillenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Kayalarda bulunan \u00e7atlaklardan i\u00e7eri s\u0131zan su, geceleri s\u0131cakl\u0131k d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde donar ve genle\u015fmeye ba\u015flar. G\u00fcnd\u00fcz oldu\u011funda ise hava \u0131s\u0131n\u0131r ve \u00e7atlakta bulunan su daha derine do\u011fru ilerler. Gece tekrar donar. Kayalar\u0131n bu yolla par\u00e7alanmas\u0131, toprak olu\u015fmas\u0131na neden olur. Bitkilerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 toprak \u00fczerinde geli\u015fmi\u015ftir. (\u015eekil 4)<\/p>\n 4) Is\u0131 kapasitesi en y\u00fcksek ikinci molek\u00fcl sudur (amonyaktan sonra). Bu \u00f6zellik, suyun karbondioksit ile birlikte D\u00fcnya atmosferindeki \u0131s\u0131 dalgalanmalar\u0131n\u0131 tamponlamas\u0131n\u0131 (dengelemesini) sa\u011flar. Bu sayede, atmosferde anl\u0131k a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 ya da d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ya\u015fanmamaktad\u0131r.<\/p>\n 5) Su saydamd\u0131r. Gelen g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 suyun i\u00e7erisine girer. Suda ya\u015fayan ve fotosentez yapan canl\u0131lar\u0131n geli\u015fmesi ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi i\u00e7in g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 vazge\u00e7ilmezdir. (\u015eekil 5)<\/p>\n 6) Fotosentez yapan canl\u0131lar g\u00fcne\u015f enerjisini kullanarak suyu oksijen ve hidrojene par\u00e7alarlar. Hidrojen d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan CO2<\/sub>\u00a0ile birle\u015ferek glikoz yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131rken oksijen ise d\u0131\u015far\u0131ya verilir. Oksijenli solunum yapan organizmalar da bu i\u015flemi tersine \u00e7evirerek oksijeni kullan\u0131r ve glikozu par\u00e7alayarak tekrar suyu ve CO2<\/sub>\u2019yi olu\u015ftururlar.<\/p>\n 7) Su, evrensel \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Tuzlar, \u015fekerler, asit, bazlar ve oksijen ve karbondioksit gibi su-seven gazlar suda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrler. Ya\u015fam\u0131n temelini olu\u015fturan protein, DNA ve polisakkarit gibi h\u00fccrenin par\u00e7alar\u0131 da suda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. V\u00fccutta ger\u00e7ekle\u015fen bir\u00e7ok metabolik aktivite su i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fecektir. \u0130nsan v\u00fccudunun y\u00fczde 60-70\u2019i sudan olu\u015fur. Benzer \u015fekilde bitkilerde bu oran y\u00fczde 90\u2019a kadar ve baz\u0131 hayvanlarda da (\u00f6rne\u011fin denizanas\u0131) y\u00fczde 94-98\u2019e kadar \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n T\u00fcm bu \u00f6zellikler, suyun ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve devam etmesinde ne derece belirleyici oldu\u011funu ortaya koyuyor. T\u00fcm bu \u00f6zellikler y\u00fcz\u00fcnden de, D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda ilk bak\u0131lan yerler suyun s\u0131v\u0131 halde bulunabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen b\u00f6lgeler olmu\u015ftur.<\/p>\n Kaynak:<\/strong> D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131ndaki gezegenlerde ya\u015fam belirtisi aran\u0131rken ilk bak\u0131lan \u015fey su olup olmad\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7mi\u015fte suyu bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ya da suyu olu\u015fturabilecek bir ortam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu anlamda suyun ya\u015fam i\u00e7in vazge\u00e7ilmez oldu\u011fu konusunda san\u0131r\u0131z d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fayan kimsenin bir itiraz\u0131 olmayacakt\u0131r. Ancak ger\u00e7ekte suyun ya\u015fam i\u00e7in nas\u0131l ve ne kadar \u00f6nemi oldu\u011fu konusu, \u00e7ok fazla bilinen bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":453,"featured_media":32255,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[21,3624],"tags":[197,505,595,3095,2872],"class_list":["post-32250","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biyoloji","category-sorularla-bilim","tag-biyoloji","tag-su","tag-yasam","tag-yasamin-kokeni","tag-yasamin-tarihi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\nEn k\u00fc\u00e7\u00fck mikroplardan en b\u00fcy\u00fck hayvanlara, d\u00fcnya \u00fczerindeki t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015famlar\u0131 suya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sahip oldu\u011fu \u00e7ok farkl\u0131 \u00f6zellikler sayesinde, D\u00fcnya y\u00fczeyinin ve atmosferinin \u015fekillenmesini sa\u011flam\u0131\u015f, ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131p geli\u015fmesinde ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vazge\u00e7ilmez bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya y\u00fczeyinin y\u00fczde 71\u2019i su ile kapl\u0131d\u0131r; bunun da y\u00fczde 97\u2019sini okyanuslar ve geri kalan\u0131n\u0131 ise buzullar, kutup buzlar\u0131, g\u00f6ller, nehirler vb. olu\u015fturur.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/H2O-Polar.png\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/kapiler.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/iceberg.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/su-ve-kaya.jpg\")
\n1- \u015eahin, Deniz, 50 Soruda Ya\u015fam\u0131n Tarihi<\/em>, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, \u0130stanbul, 2011, ss. 67-70.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"