{"id":32260,"date":"2019-02-06T01:28:11","date_gmt":"2019-02-05T22:28:11","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=32260"},"modified":"2019-02-06T08:43:28","modified_gmt":"2019-02-06T05:43:28","slug":"sporu-biraktim-diye-uzulmeyin-etkileri-kaslarinizi-asla-birakmiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/02\/06\/sporu-biraktim-diye-uzulmeyin-etkileri-kaslarinizi-asla-birakmiyor","title":{"rendered":"Sporu b\u0131rakt\u0131m diye \u00fcz\u00fclmeyin, etkileri kaslar\u0131n\u0131z\u0131 asla b\u0131rakm\u0131yor!"},"content":{"rendered":"

Bilim kimi zaman, analiz y\u00f6ntemlerindeki yetersizliklerin akla yatk\u0131n teorilerle birle\u015fip g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde cereyan eden ger\u00e7e\u011fi perdeledi\u011fi \u00f6rnekler sergiler. 25 Ocak\u2019ta Frontiers in Physiology<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan bir makalede anlat\u0131lanlar tam da bu t\u00fcrden bir yanl\u0131\u015f\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Konu, kaslar\u0131m\u0131z. Yanl\u0131\u015f bildi\u011fimiz \u015fey, kaslar\u0131n, hareketsizlik, hastal\u0131k ya da kaza gibi sebeplerle kullan\u0131lmamas\u0131 durumunda, geri d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz bi\u00e7imde hacmen k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve hatta atrofiye oldu\u011fu; do\u011frusu ise bunun yanl\u0131\u015f oldu\u011fu, en az\u0131ndan k\u0131smen!<\/p>\n

Bunca zamand\u0131r bizi yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk eden ilk isim, 1893\u2019te ortaya koydu\u011fu etki alan\u0131 hipoteziyle h\u00fccre \u00e7ekirde\u011finin ancak belli bir sitoplazma (h\u00fccrei\u00e7i s\u0131v\u0131s\u0131) hacmini idare edebilece\u011fini s\u00f6yleyen Alman biliminsan\u0131 E. Strassburger idi. \u00c7ekirdek-sitoplazma aras\u0131ndaki bu ili\u015fki ayn\u0131 zamanda h\u00fccrenin boyunu s\u0131n\u0131rlayan bir fakt\u00f6r olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bu tespitin kaslar\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturan kas lifleriyle il\u015fkisine gelince\u2026 Kas lifleri normal tek \u00e7ekirdekli h\u00fccre yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 bir model sergiler. Bu modelin ad\u0131: Sinsisyum. Tek bir sitoplazmay\u0131 payla\u015fan \u00e7ok say\u0131da h\u00fccre \u00e7ekirde\u011finin bir arada bulundu\u011fu, tek bir dev h\u00fccre gibi hareket eden, bu sayede ileti\u015fim ve koordinasyonun \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir adaptasyon \u015fekli bu. Nitekim kas liflerimizin sinsisyum \u00f6bekleri halinde bulunmas\u0131 beyinden gelen sinyallerin \u00e7ekirdekler aras\u0131nda h\u0131zla iletilmesini, b\u00f6ylece \u00e7ok h\u0131zl\u0131 refleksler g\u00f6sterebilmemizi sa\u011fl\u0131yor. Bizler spor salonlar\u0131nda kaslar\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirdik\u00e7e liflerin etraf\u0131ndaki k\u00f6k h\u00fccrelerden h\u00fccre i\u00e7ine yeni h\u00fccre \u00e7ekirdekleri kat\u0131l\u0131r ve kas lifleri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z harekete g\u00f6re boyuna veya enine uzayarak b\u00fcy\u00fcr. \u00d6yle ki bu uzunluk 600 mm\u2019ye, hacim ise tek \u00e7ekirdekli h\u00fccrenin 100 bin kat\u0131na kadar \u00e7\u0131kabilir. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc sinsisyum m\u00fckemmel bir esneklik sa\u011flar. Buraya kadar her\u015fey tamam; kas\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecindeki bilgilerde bir sorun yok. Sorun besinsiz kalma, sinir iletiminin kesilmesi, sepsis, diyabet, kalp yetmezli\u011fi gibi durumlarda, ya da basbaya\u011f\u0131 hareketsiz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kas lifinde meydana gelen k\u00fc\u00e7\u00fclme ve hacim kayb\u0131n\u0131n bu \u00e7ekirdekleri de yok etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmemizde. Strassburger\u2019in hipotezi uyar\u0131nca kas liflerindeki k\u00fc\u00e7\u00fclme, h\u00fccre \u00e7ekirdeklerinin de oransal olarak azalmas\u0131n\u0131 beraberinde getirmeli. Oysa Frontiers in Physiology<\/em> dergisindeki makalede tan\u0131t\u0131lan birka\u00e7 kritik deney, kas liflerimiz k\u00fc\u00e7\u00fclse veya y\u0131k\u0131ma u\u011frasa dahi egzersiz ile kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00fccre \u00e7ekirdeklerinin asl\u0131nda yok olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla aylar ve hatta y\u0131llar sonra kaslar\u0131m\u0131z\u0131 tekrar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda i\u015fimizi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc, biliminsanlar\u0131n\u0131n \u201ckas haf\u0131zas\u0131\u201d dedikleri olgu bizim her seferinde s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamam\u0131z\u0131 engelliyor.<\/p>\n

\"\"
Kas lifi \u00e7ekirdekleri yok olmuyor: Ayn\u0131 lif segmenti sinir iletiminin kesildi\u011fi ilk g\u00fcn (0. g\u00fcn) ve 21. g\u00fcnde g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmi\u015f. Kaynak: Gundersen, 2016.<\/figcaption><\/figure>\n

Elbette kas lifi y\u0131k\u0131m\u0131yla ilgili eski ekol bilgimizi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Strassburger\u2019in hipotezine dayand\u0131r\u0131yor de\u011fildik. Kas dokusu, en az\u0131ndan insanlarda, sadece kas h\u00fccrelerinden olu\u015fmaz. Kas lifleri; fibroblastlar, makrofajlar, endotel h\u00fccreleri gibi tek \u00e7ekirdekli h\u00fccre yap\u0131s\u0131nda \u00e7e\u015fit t\u00fcrl\u00fc h\u00fccreyle \u00e7evrilidir. Bu da hipertrofi-atrofi analizlerinde h\u00fccre tiplerinin birbirinden ay\u0131rt edilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor; ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n faaliyet kayb\u0131 ya da enflamasyon halinde b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yitiren di\u011fer h\u00fccrelerin \u00e7ekirdekleriyle kas lifi i\u00e7indeki \u00e7ekirdekleri kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na neden oluyordu. Massachusetts \u00dcniversitesi\u2019nden Lawrence Schwartz ve ekibinin t\u00fct\u00fcn g\u00fcvelerinde (Manduca sexta<\/em>) yapt\u0131klar\u0131 deneyler, h\u00fccre tipine \u00f6zg\u00fc boyama teknikleri ve genetik belirte\u00e7lerin de yard\u0131m\u0131yla kas lifi \u00e7ekirdeklerine ba\u015fka bir kader bi\u00e7ti. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar g\u00fcve larvalar\u0131n\u0131n 1 mm \u00e7ap\u0131nda ve 5 mm uzunlu\u011funda dev kas liflerinden olu\u015fan segmentleraras\u0131 kaslar\u0131n\u0131, metamorfozun tamamlan\u0131p eri\u015fkin bireyin larvadan \u00e7\u0131k\u0131\u015f a\u015famas\u0131nda incelemi\u015fler. Bu kas demeti, memeli h\u00fccrelerinden farkl\u0131 olarak kas h\u00fccresi haricindeki yap\u0131lar\u0131 i\u00e7ermedi\u011finden incelemelerde \u00e7ok daha bariz bir tablo sunar. Nitekim \u00e7atlama ve eri\u015fkin bireyin \u00e7\u0131k\u0131\u015f a\u015famas\u0131nda %40 d\u00fczeyinde kitle kayb\u0131 ya\u015fayan ve atrofiye olan bu liflerde \u00e7ekirdek nispi yo\u011funlunun artt\u0131\u011f\u0131, \u00e7ekirdek DNA\u2019s\u0131n\u0131n da i\u015flevsellik kayb\u0131na u\u011framad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f. Schwartz makalesinde farelerde uygulanan ba\u015fka deneylerden de bahsediyor. Bunlardan en \u00e7arp\u0131c\u0131 olan\u0131 Oslo \u00dcniversitesi\u2019nden Kristian Gundersen ve ekibinin 2016\u2019da di\u015fi farelerde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir deney. \u0130ki hafta s\u00fcreyle kas geli\u015fimini tetikleyen bir steroid niteli\u011findeki testesterona maruz b\u0131rak\u0131lan, ard\u0131ndan 3. hafta ve 3. ayda kas hacmi \u00f6l\u00e7\u00fclen hayvalarda, beklendi\u011fi \u00fczere 3. ayda ba\u015flang\u0131\u00e7 seviyesine d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f. \u0130lgin\u00e7 olan bundan sonras\u0131: Kas geli\u015fimi tekrar tetiklendi\u011finde, zaman\u0131nda steroid alm\u0131\u015f olanlar %36\u2019l\u0131k h\u0131zl\u0131 bir lif art\u0131\u015f\u0131 ya\u015farken, hi\u00e7bir \u015fey almam\u0131\u015f olan kontrol grubu \u00fcyelerinde kas hacmi art\u0131\u015f\u0131 %6\u2019da kalm\u0131\u015f. Bu ne demek? Kas geli\u015ftirme potansiyelini bir defa depolad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, hele de bunu hormonlar\u0131n, besinlerin ve k\u00f6k h\u00fccrelerin bol bulundu\u011fu ergenlik d\u00f6neminde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, y\u0131llarca spordan uzak kalsan\u0131z bile g\u00fcn\u00fcn birinde kaslar\u0131n\u0131z\u0131 tekrar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma karar\u0131 al\u0131rsan\u0131z kas haf\u0131zan\u0131z devreye girecek ve size \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ve etkili bir sonu\u00e7 sunacak demek! Elbette i\u015fin profesyonel sporcular a\u00e7\u0131s\u0131ndan da baz\u0131 kritik yanlar\u0131 var. Diyelim bir atlet, yasal olmayan bir steroid kullan\u0131p kas geli\u015fimi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131nda, steroid v\u00fccudundan temizlense bile o maddeyle sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 etki -yani kaslar\u0131na ilave etti\u011fi h\u00fccre \u00e7ekirdekleri- baki kalacak. Fakat \u201ckas haf\u0131zas\u0131\u201d meselesinin sporcularla ilgili k\u0131sm\u0131 bizi halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkileri kadar ilgilendirmiyor elbette… Zira kas kayb\u0131, \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131larda ya\u015fam kalitesini ve s\u00fcresini etkileyen \u00e7ok \u00f6nemli bir sorun. \u00c7ekirdeklerin \u00f6m\u00fcrl\u00fck oldu\u011fu bilgisi egzersiz mevhumuna bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 da \u015f\u00fcphesiz de\u011fi\u015ftirecek. Sonu\u00e7ta besin eksikli\u011finden a\u011f\u0131r egzersize ya da modern ya\u015fam\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli oturma haline, kaslar\u0131m\u0131z hayat boyu pek \u00e7ok etkenden \u00f6t\u00fcr\u00fc s\u00fcrekli hasara ya da atrofiye maruz kalabiliyor. Fakat v\u00fccudumuz bu bitmeyen hipertrofi-atrofi d\u00f6ng\u00fclerinden en az kay\u0131pla \u00e7\u0131kmam\u0131z i\u00e7in bize her seferinde \u015fans tan\u0131yor. O zaman ne kadar \u00e7ekirdek depolasam k\u00e2r deyip as\u0131l\u0131n aletlere!<\/p>\n

Kaynak:<\/strong><\/p>\n

Schwartz, Lawrence M., \u201cSkeletal Muscles Do Not Undergo Apoptosis During Either Atrophy or Programmed Cell Death-Revisiting the Myonuclear Domain Hypothesis\u201d, Frontiers in Physiology<\/em>, 25 Ocak 2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bilim kimi zaman, analiz y\u00f6ntemlerindeki yetersizliklerin akla yatk\u0131n teorilerle birle\u015fip g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde cereyan eden ger\u00e7e\u011fi perdeledi\u011fi \u00f6rnekler sergiler. 25 Ocak\u2019ta Frontiers in Physiology dergisinde yay\u0131mlanan bir makalede anlat\u0131lanlar tam da bu t\u00fcrden bir yanl\u0131\u015f\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Konu, kaslar\u0131m\u0131z. Yanl\u0131\u015f bildi\u011fimiz \u015fey, kaslar\u0131n, hareketsizlik, hastal\u0131k ya da kaza gibi sebeplerle kullan\u0131lmamas\u0131 durumunda, geri d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz bi\u00e7imde hacmen […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":32261,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,33],"tags":[4533,4531,4532],"class_list":["post-32260","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-saglik-bilimleri","tag-kas-atrofisi","tag-kas-hafizasi","tag-sinsisyum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t