{"id":32433,"date":"2019-02-15T01:00:56","date_gmt":"2019-02-14T22:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=32433"},"modified":"2019-02-14T23:30:51","modified_gmt":"2019-02-14T20:30:51","slug":"hunerli-eller-yuz-okuyan-sistemler-insansi-robotlarin-insanla-imtihani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/02\/15\/hunerli-eller-yuz-okuyan-sistemler-insansi-robotlarin-insanla-imtihani","title":{"rendered":"H\u00fcnerli eller, y\u00fcz okuyan sistemler: \u0130nsans\u0131 robotlar\u0131n insanla imtihan\u0131"},"content":{"rendered":"

Modern insan\u0131n evrimi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken her zaman ba\u015fvurulan birka\u00e7 kilit unsur vard\u0131r. <\/span>Homo sapiens<\/span><\/i>\u2019in ve kuzenlerinin ellerini kullanma \u015fekli bunlardan biri. \u0130nce hareketleri yapabilecek kadar h\u00fcnerli, nesneleri kavrayabilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve alet yapabilecek kadar esnek\u2026 Robotlar\u0131n insanlara bezetilmesi u\u011fra\u015f\u0131nda da ayn\u0131 inceli\u011fi ve esnekli\u011fi yakalamak \u00f6nemli. \u0130talya\u2019daki Sant\u2019Anna Biorobotik Enstit\u00fcs\u00fc ile Avustralya Robotik Vizyon Merkezi\u2019nin ortakla\u015fa y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ara\u015ft\u0131rma tam da bu hassasiyeti m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131.<\/span><\/p>\n

\"\"
Kaynak: Scuola Superiore Sant’Anna.<\/figcaption><\/figure>\n

Science Robotics<\/span><\/i>\u2019in 13 \u015eubat say\u0131s\u0131nda yer bulan \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 farkl\u0131 k\u0131lan robotlar\u0131n nesneleri kullanma bi\u00e7iminin de\u011fil, bu nesneleri kavrama ve insana uzatma hareketinin do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7l\u0131yor olmas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlarla robotlar aras\u0131ndaki etkile\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn olan en do\u011fal zemine oturtulmas\u0131 bu t\u00fcr ayr\u0131nt\u0131larda gizli. Nesne al\u0131\u015fveri\u015fi iki ki\u015fi aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 diyebilece\u011fimiz bir hareket bi\u00e7imi. Hangi tutma bi\u00e7imini benimseyece\u011fimiz ise ba\u011flama g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu i\u015f robotlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 de kolay de\u011fil. Nitekim ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda 5.202 farkl\u0131 kavrama bi\u00e7imi tan\u0131mlam\u0131\u015flar. Bunun i\u00e7in 17 \u00e7ifte ayr\u0131lan kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan, \u015farjl\u0131 tornavidadan oyuncak ay\u0131ya uzanan \u00e7e\u015fitlilikteki 17 farkl\u0131 nesneyi bir masadan almalar\u0131, bunlarla kendilerine s\u00f6ylenen hareketi ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri ve sonunda nesneyi kar\u015f\u0131s\u0131ndakine uzatmalar\u0131 istenmi\u015f. Bu yolla inceleme alt\u0131nan al\u0131nan nesneleri kavrama ve elin nesne \u00fczerine yerle\u015ftirilme bi\u00e7imlerinden \u00e7e\u015fitli \u015fablonlar \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve bunlar robotik sisteme y\u00fcklenecek talimatlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Mesela nesneyi birine uzat\u0131rken kar\u015f\u0131daki ki\u015finin nesneyi tutaca\u011f\u0131 kol ya da alan\u0131n bo\u015f b\u0131rak\u0131lmas\u0131, b\u00f6ylece kavraman\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi bizim i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnmeden uygulanan, otomatik bir bilgi. Oysa s\u00f6z konusu bir robot oldu\u011funda tespit edilmesi, kodlanmas\u0131 ve aktar\u0131lmas\u0131 gereken bir talimat. Veya insan olgular\u0131n %73\u2019\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen bir tutu\u015f bi\u00e7imi: parmaklar\u0131n ucunu ve \u00fcst yar\u0131s\u0131n\u0131 kullanmak. Nihayetinde ortaya \u00e7\u0131kan bu insan hassasiyetine yak\u0131n robot eller sanayiideki \u00fcretim bantlar\u0131nda, tar\u0131mda, evlerde ve hatta hasta bak\u0131m\u0131nda kullan\u0131lacak kadar g\u00fcvenli ve do\u011fal olacak.<\/span><\/p>\n

B\u00f6ylece robot elin evrimini tamamlad\u0131k diyelim. Robotumuz mesela kahve dolu bir barda\u011f\u0131 insanlar\u0131n kavrad\u0131\u011f\u0131 gibi tutmay\u0131 \u00f6\u011frendi, koltu\u011fa t\u0131rmand\u0131 ve yine insan gibi tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 TV kumandas\u0131yla bir kanal a\u00e7t\u0131. S\u0131radaki insans\u0131 hareket geliyor: dizi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131! Edge Hill \u00dcniversitesi\u2019nde geli\u015ftirilen robot Robbie bu a\u015famaya ge\u00e7ebildi. Kendisi ilk dizisever robot!<\/span><\/p>\n

\"\"
Edge Hill \u00dcniversitesinin geli\u015ftirdi\u011fi robot Robbie. Kaynak: Edge Hill University.<\/figcaption><\/figure>\n

Robbie \u0130ngiliz yap\u0131m\u0131 Emmerdale dizisinin hayran\u0131. Dizide Ashley Thomas isimli demans hastas\u0131n\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc anlat\u0131l\u0131yor. Diziden 13 b\u00f6l\u00fcm seyreden Robbie art\u0131k demans\u0131n ilk i\u015faretlerinden olan depresyon ve agresif davran\u0131\u015f bozuklu\u011fu gibi durumlara dair i\u015faretleri ay\u0131rt edebiliyor. Zaten \u00fcniversitenin bilgisayar bilimleri b\u00f6l\u00fcm\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n hedefi tam da buydu: Robbie arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla demans sorunu ya\u015fayan ki\u015filere yard\u0131m edebilmek. \u00c7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda, Alzheimer Derne\u011fi taraf\u0131ndan hastal\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i bir portresini sundu\u011fu belirtilen dizinin 35 dakika uzunlu\u011fundaki her bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc 65.082 resme ayr\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6ylece Robbie\u2019nin hastal\u0131kla ilgili y\u00fcz ifadelerini ve v\u00fccut dilini \u00f6\u011frenebilece\u011fi bir veri taban\u0131 olu\u015fturulmu\u015f. Halihaz\u0131rda bu i\u015faretleri do\u011frudan g\u00f6zlemlemek ve tespit etmek zaman, emek ve para bak\u0131m\u0131ndan maliyetli. Fakat Robbie\u2019nin g\u00f6rselli\u011fe dayal\u0131 tan\u0131ma kapasitesi sayesinde agresif, depresif, mutlu ve n\u00f6tr ifadeler, hastal\u0131k daha ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndayken kolayl\u0131kla ay\u0131rt edilebilecek. Dahas\u0131 Robbie, hastan\u0131n olumsuz ruh halini de\u011fi\u015ftirebilecek uyaranlar da sunabilecek. Mesela m\u00fczik \u00e7alacak, bir video a\u00e7acak ya da biraz muhabbet edecek! Bu durumun sadece hastaya de\u011fil, yak\u0131nlar\u0131na da yarayaca\u011f\u0131 kesin\u2026<\/span><\/p>\n

Peki elinin kavray\u0131\u015f\u0131ndan y\u00fcz\u00fcn\u00fczdeki ifadeyi okuma becerisine, davran\u0131\u015flar\u0131, alg\u0131lama bi\u00e7imi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bak\u0131m\u0131ndan insan\u0131 \u00e7ok and\u0131ran bir robotla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bunun size pek \u00e7ok faydas\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k da robota ne faydas\u0131 var? Bunun da cevab\u0131n\u0131 Hollanda\u2019daki Radboud \u00dcniversitesi ile Almanya\u2019daki Ludwig-Maximillians \u00dcniversitesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 veriyor: \u0130nsanlar, insanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, robotu, hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131klar\u0131 bir insan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna feda etme d\u00fc\u015f\u00fcncesinden giderek uzakla\u015f\u0131yor. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc insan benzeri bir robotun hayat\u0131, bir yabanc\u0131n\u0131nkine tercih ediliyor!<\/span><\/p>\n

\"\"
Her ikisi de robot, fakat insanlar\u0131n ikisine verdi\u011fi tepkiler \u00e7ok farkl\u0131. Kaynak: Nijmegen \u00dcniversitesi\/NL.<\/figcaption><\/figure>\n

Social Cognition<\/span><\/i> dergisinin \u015eubat 2019 say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada antropomorfik, yani insan bi\u00e7imli g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve \u00f6zelliklerin, insanlar\u0131n karar alma s\u00fcre\u00e7lerini nas\u0131l etkiledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f. Bu \u00e7er\u00e7evede kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan temelde \u015fu soruya cevap vermeleri istenmi\u015f: Bir grup yaral\u0131 insan\u0131 kurtarmak i\u00e7in tek bir ki\u015fiyi riske atman\u0131z gerekse bunu yapar m\u0131yd\u0131n\u0131z? Faydac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tartan bu kurgusal ahlaki ikilem asl\u0131nda yeni de\u011fil. Yeni olan, riske at\u0131lacak ya da feda edilecek \u00f6zneler aras\u0131na insandan ba\u015fka iki yap\u0131n\u0131n daha girmi\u015f olmas\u0131: \u0130nsans\u0131 \u00f6zelliklere ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe sahip bir robot ile makine oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclen ve hissedilen bir robot. Bu potansiyel kurbanlar i\u00e7in insans\u0131 ya da n\u00f6tr nitelikte bir de arkaplan \u00e7izilmi\u015f. Sonu\u00e7lar tuhaf: Makine benzeri robotlar kolayca g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na da i\u015f insans\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcme ve \u00f6zelliklere sahip robotlara gelince, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n karar\u0131 daima t\u00fcrde\u015flerinden yana olmuyor. \u00d6yle ki robotun duygusal \u00f6zelliklerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar zengine\u015ftirildik\u00e7e kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n karar\u0131 yaral\u0131 insan grubunun aleyhine d\u00f6nmeye ba\u015fl\u0131yor. Buradan ne sonu\u00e7 mu \u00e7\u0131k\u0131yor? Robotlar\u0131 haddinden fazla insanla\u015ft\u0131rmak pek iyi bir fikir olmayabilir. Ne de olsa robotlara de\u011fil ama, insanlara pek g\u00fcven olmaz!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak
\n<\/b>1) \u201cHuman-robot interaction: ground-breaking study reveals guiding principles that regulate choice of grasp type during a human-robot exchange of objects\u201d, Sant\u2019Anna Magazine News, 13 \u015eubat 2019.<\/span>
\n<\/span>2) \u201cRobbie the Robot becomes soap fan after watching Emmerdale to learn about dementia\u201d, Edge Hill University News, 8 \u015eubat 2019.
\n<\/span>3) \u201cRobot saved, people take the hit\u201d, Ludwig-Maximillians Universit\u00e4t M\u00fcnchen News, 8 \u015eubat 2019.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Modern insan\u0131n evrimi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken her zaman ba\u015fvurulan birka\u00e7 kilit unsur vard\u0131r. Homo sapiens\u2019in ve kuzenlerinin ellerini kullanma \u015fekli bunlardan biri. \u0130nce hareketleri yapabilecek kadar h\u00fcnerli, nesneleri kavrayabilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve alet yapabilecek kadar esnek\u2026 Robotlar\u0131n insanlara bezetilmesi u\u011fra\u015f\u0131nda da ayn\u0131 inceli\u011fi ve esnekli\u011fi yakalamak \u00f6nemli. \u0130talya\u2019daki Sant\u2019Anna Biorobotik Enstit\u00fcs\u00fc ile Avustralya Robotik Vizyon Merkezi\u2019nin […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":32427,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,453,36,31],"tags":[2557,4557,400],"class_list":["post-32433","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-bilisim","category-psikoloji","category-teknoloji","tag-demans","tag-insansi-robotlar","tag-yapay-zeka"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t