Batuhan Sa\u00e7: \u201cMitler ara\u00e7t\u0131r, ta\u015f\u0131r. Arac\u0131d\u0131r, iletir. Mitler ama\u00e7 de\u011fildir, ama\u00e7 hale geldiklerinde kahramanlar\u0131 sahtele\u015fir. Az boyutlu karton fig\u00fcrleri olur.\u201d diyorsunuz. Son y\u0131llarda \u00e7\u0131kan kitaplar\u0131 haz\u0131rlarken amac\u0131n\u0131z neydi \u00f6ncelikle bunu merak ettim.<\/em><\/p>\n Bilgin Saydam: Her insan birden \u00e7ok \u00f6yk\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde yer al\u0131yor. Baz\u0131lar\u0131nda o \u00f6yk\u00fcn\u00fcn kahraman\u0131 niteli\u011finde. Yani o \u00f6yk\u00fcy\u00fc a\u00e7an, s\u00fcr\u00fckleyen ki\u015fi anlam\u0131nda. Baz\u0131 \u00f6yk\u00fclerde de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kahraman oldu\u011fu \u00f6yk\u00fclere ekle\u015fen, onlar i\u00e7inde s\u00fcr\u00fcklenen ve onlara uyan, uyum sa\u011flayan bir devinimden s\u00f6z etme imk\u00e2n\u0131 var. \u00d6yk\u00fclendirme ihtiyac\u0131 neden do\u011fuyor? Ya\u015fam i\u00e7inde sadece ya\u015f\u0131yoruz. \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za, eksikliklerimize de\u011fi\u015fik ba\u011flant\u0131larla anl\u0131k veya s\u00fcrece\u011fini varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7\u00f6z\u00fcmler buluyoruz. Neden-sonu\u00e7 ba\u011flam\u0131nda ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n bir \u00f6yk\u00fc h\u00e2linde fark\u0131na var\u0131yoruz. Bu kurgulama\/\u00f6yk\u00fcleme y\u00f6ntemi hayvanlarda da var. Sadece insana mahsus de\u011fil.<\/p>\n Her \u015feyin bir \u00f6yk\u00fcs\u00fc var asl\u0131nda. B\u00fct\u00fcn canl\u0131lar hatta cans\u0131z varl\u0131klar i\u00e7in bile insan zihninde bir \u00f6yk\u00fc kurgulanabilir. Vir\u00fcslerden primatlara insan d\u0131\u015f\u0131 s\u00e2ir mahl\u00fbkatta bask\u0131n \u00f6yk\u00fc do\u011fan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6yk\u00fcs\u00fc; beslenme, g\u00fcvenlik, \u00fcreme gereksinimlerinin nas\u0131l ve nerede kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 bilgisi\/\u00f6yk\u00fcs\u00fc do\u011fada i\u00e7kin. Varl\u0131ksall\u0131\u011f\u0131n\u0131 sak\u0131nma ve devam ettirme \u00fczerinden s\u00fcregidiyor. Ayn\u0131 zamanda s\u00fcrekli kendini yineleyen bir \u00f6yk\u00fc bu. Onun i\u00e7in hayvanlar\u0131n do\u011fan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6yk\u00fcs\u00fcne kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla \u201ckahraman\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, edilgen bir \u015fekilde o \u00f6yk\u00fc i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, do\u011fan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz. Hayvanda bu \u00f6yk\u00fc i\u00e7kin. \u0130nsan da nihayetinde do\u011fa; onda da b\u00f6yle bir i\u00e7kin \u00f6yk\u00fc var. Ama kendisine verili olandan ta\u015fan bir fazlas\u0131 var, onu insan yapan. Hem do\u011fan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc var; birtak\u0131m biyolojik gereksinimlerimiz var, d\u00fcrt\u00fcler var, g\u00fcvenlik ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z var, beslenme, \u00fcreme gibi ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z var, hem de do\u011fan\u0131n filogenez ve ontogenezde eksik b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamlayan sosyok\u00fclt\u00fcrel kuv\u00f6z\u00fcn teklif etti\u011fi, s\u0131k\u00e7a dayatt\u0131\u011f\u0131 kolektif \u00f6yk\u00fcler var. Bunlar bizde i\u00e7kin. Ama insana \u00f6zg\u00fc olan \u00f6yk\u00fc; do\u011faya (ve kolektife) a\u015fk\u0131n \u00f6yk\u00fc. \u201cKahraman\u201d olarak nitelendirebilece\u011fimiz insandan s\u00f6z ediyorsak, do\u011fan\u0131n ve kolektifin sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00f6yk\u00fclerinin tekrar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015feyleri ya\u015fama katabilen insan\u0131 tarif ediyoruz demektir. Elbette ki kolektifin mitleri, do\u011fan\u0131n b\u00fcy\u00fck mitinin zemininde hareket eder. Ama onlardan daha fazlas\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekir. Beri ve \u00d6te kelimelerini \u00e7ok kullan\u0131yorum. \u0130lksel Beri do\u011fa, ikincil Beri insanl\u0131k tarihinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak kolektifin sosyok\u00fclt\u00fcrel dizgesi. Bir de \u00d6te var. \u00d6te, beriden d\u0131\u015far\u0131ya ta\u015fan bir alan. Var olandan, mevcut olandan, verili olandan daha ba\u015fka bir bi\u00e7imde kendini var etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 arayan ve bunu deneyen ki\u015fiden kahraman olarak s\u00f6z edebiliyoruz ki, kahraman\u0131n do\u011fan\u0131n ve kolektif sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00e7er\u00e7evesinin verili ara\u00e7-gere\u00e7-yol-y\u00f6ntem \u2026, t\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fk\u0131n bir devinimin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ve \u00fcr\u00fcn\u00fc (!) olmas\u0131 gerekli\u011finden s\u00f6z etmi\u015f oluyoruz. Bu ba\u011flamda, \u201cger\u00e7ek\u201d kahraman \u00e7ok az. Ya da kahramanl\u0131k anlar\u0131m\u0131z \u00e7ok az. Ger\u00e7ek kahramanl\u0131k zaman zaman m\u00fcmk\u00fcn oluyor ama kesintisiz bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmek zaten m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Hep \u00f6zne olamay\u0131z; s\u0131k\u00e7a do\u011fan\u0131n ve kolektifin ve kendi -art\u0131k Beri\u2019le\u015fmi\u015f bireysel mitlerimizin- nesnesi olarak kendimizi ola\u011fan ak\u0131\u015fa b\u0131rakmak durumunday\u0131z. \u201cKahramanl\u0131k\u201d istisnai, yorucu ve tehlikelidir, zira bildik-al\u0131\u015f\u0131lageldik genelge\u00e7er, genel kabul g\u00f6ren ak\u0131nt\u0131dan d\u0131\u015far\u0131ya, bazen ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczmeyi gerektirir; ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve yenidir…<\/p>\n En ba\u015ftaki soruya gelecek olursak: Mitler ara\u00e7t\u0131r, ama\u00e7 de\u011fildir, derken kastetti\u011fim \u015fey \u015fu: Do\u011fan\u0131n, kolektifin vaaz etti\u011finin birebir uygulanmaya, tekrarlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 bir ama\u00e7 olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bizi o mitin i\u00e7ine kapat\u0131r. Ama e\u011fer Beri\u2019den \u00d6te\u2019ye ta\u015fan bir eylem i\u00e7ine girecek olursak, \u00f6zg\u00fcn mitimiz, bizi \u00f6zne yapar; ger\u00e7ek \u00f6zne yapar. Burada miti bizi \u00f6zne yapan bir ara\u00e7 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f oluyoruz.<\/p>\n Burada bir vurgu yapmak istiyorum: Kadim Yunan\u2019da kozmos\u2019u yapan mitos\u2019tur; kozmos\u2019un d\u0131\u015f\u0131nda kaos vard\u0131r: Yani t\u00fcm \u00fcrperticili\u011fi ve kavranamazl\u0131\u011f\u0131yla \u201cbilinmez\u201d. Mitojeni kaosu kozmosa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Mit, o\u0308yku\u0308den daha fazlas\u0131d\u0131r: Bizi i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan sarar, ta\u015f\u0131r, e\u011fer\/b\u00fcker, y\u00f6nlendirir. Ge\u00e7erli oldu\u011fu an ve h\u00e2lde, her \u015feyi a\u00e7\u0131klar, -zamanda ve uzayda- ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131r. Yani mit tam anlam\u0131yla \u201casal ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc\u201ddu\u0308r; kapsayan \u201cya\u015fayan-yas\u0327anan-ve-yas\u0327atan-gerc\u0327ek-o\u0308yku\u0308\u201ddu\u0308r. Mitin bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 her zaman, hatta \u00e7o\u011funlukla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; ancak mitlerimiz -alg\u0131dan duyuma, d\u00fcrt\u00fcden duyguya, d\u00fc\u015f\u00fcnceden davran\u0131\u015fa- t\u00fcm eylemlerimizde i\u00e7kindir, dolay\u0131s\u0131yla belirleyicidir: Ne kolektif ne de bireysel ya\u015fam\u0131m\u0131zda mitsiz olamay\u0131z: M\u00fcmk\u00fcn de\u011fil! Mitler ya\u015fayan, ya\u015fanan ve ya\u015fatan \u00f6yk\u00fclerimizdir; Eliade\u2019nin vurgusuyla, insan davran\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in model olu\u015ftururlar ve bu yolla ya\u015fama anlam ve de\u011fer kazand\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n Mit, belirsizli\u011fi bitirme gayretine ko\u015fut bir \u201cher-\u015feyi-bilme-kapsama\u201d, dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve ger\u00e7eklik, mutlakl\u0131k\/de\u011fi\u015fmezlik iddias\u0131n\u0131 da g\u00fcder. Kapal\u0131d\u0131r. Mitlerin d\u0131\u015f-i\u00e7 ger\u00e7ekliklerin zoruyla y\u0131rt\u0131larak tarihe kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saptamas\u0131, bir-\u00e2n-ve-h\u00e2l i\u00e7indeki mutlakl\u0131k iddias\u0131ndan vazge\u00e7meleri anlam\u0131na gelmez. Zaten y\u0131rt\u0131lan\/\u00e7\u00f6z\u00fcnen mitin halefi yine-yeniden bir mit olacakt\u0131r. \u0130nsan zihni mitsiz ve mitine imans\u0131z olamaz. Tarihimizi eski-yeni mitlerimiz i\u00e7inden ge\u00e7erek yap\u0131yoruz.<\/p>\n B. Sa\u00e7: Bunu da siz s\u00f6yl\u00fcyorsunuz: \u201cAsl\u0131nda her zaman bir mitin i\u00e7erisinden bir ba\u015fka miti yorumluyoruz.\u201d O halde eski mitlerden bir ba\u015fka \u201cyeni\u201d karma\u015fa m\u0131 yarat\u0131yoruz?<\/em><\/p>\n B. Saydam: Eski hik\u00e2yeler de zaten karma\u015falar\u0131 ve \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri i\u00e7eriyor. Ve evet, bu \u00f6r\u00fcnt\u00fclerden yeni bir \u00f6r\u00fcnt\u00fc ortaya \u00e7\u0131kartabilmekten bahsediyoruz. Hi\u00e7bir zaman mutlak bilinmezlikten ba\u015flayamay\u0131z. Do\u011fan\u0131n verdi\u011fine, filogenezin ve psikososyal ontogenezin ekledikleri var. Yani hep bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 zemine gereksinim duyuyoruz ve e\u011fer kahramanca bir eyleme cesaret edebiliyorsak, s\u0131\u00e7rad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zemin bu verili kurgu, i\u00e7erik ve y\u00f6ntemler\u2026<\/p>\n Bu ba\u011flamda kahraman versus<\/em> anti-kahraman meselesine de de\u011finmek laz\u0131m. Kahramanlar daha \u00e7ok eylem yapanlar, de\u011fi\u015ftirenler. Anti-kahramanlar ise sorgulayanlar. Huzursuzluk veren bir \u015fey vard\u0131r eski \u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde, yetmeyen eksik olan bir \u015fey vard\u0131r. Huzursuzluk, mevcut kurgudaki eksiklik, yetersizlik ve \u00e7eli\u015fkilerin fark\u0131na varmakla tomurcuklan\u0131r ve yeni kurgular aramaya sevk eder\/edebilir. Bu nedenle de anti-kahramanlar\u0131n toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc rol\u00fc \u00e7ok \u00f6nemli. Elbette ki sorgulamalar\u0131 kendileri veya tohumlad\u0131klar\u0131 ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan bir \u201ckahraman\u201d eylemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcrse. Anti-kahramanlar belki kahraman olacak \u015fekilde do\u011frudan do\u011fruya eyleme d\u00f6n\u00fck bir hamle, eyleme y\u00f6nelmeyebilirler. Ama gergin bir birikim sa\u011flayabilirler; \u00e7\u00fcnk\u00fc itiraz ederler. Sorgular ve itiraz ederler. Ya kendileri bir noktada kahramanca bir eylemle \u00d6te\u2019den Beri\u2019yi de\u011fi\u015ftireceklerdir, ya da kendilerinden sirayet eden huzursuzluk hemcinslerinde belirli bir yo\u011funlu\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda beklenen \u201ckahraman\u201d arz-\u0131 end\u00e2m edecektir. Kahraman eylemi ile eskiyi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Eski de yeni bir tan\u0131mlamaya b\u00fcr\u00fcnecektir o zaman.<\/p>\n Batuhan Demir: Mitolojinin insanlarda yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fey nedir?<\/em><\/p>\n B. Saydam: G\u00fcven duygusu: Ge\u00e7mi\u015fi bilmek ve gelece\u011fin belirsizli\u011fini ortadan kald\u0131rmak. \u0130\u015fin i\u00e7ine zaman giriyor: Zaten her \u015feyin ba\u015f\u0131 zaman. Zaman\u2019la belirsizlik ba\u015fl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u015feyleri kaybetmek, bir \u015feyleri terk etmek, bir \u015feylerin bitmesi, gelece\u011fin kap\u0131s\u0131nda her zaman belirsizlik i\u00e7erir. Bir zamanlar olmu\u015f bitmi\u015f kurgular zamana tabi de\u011fildir; bitmi\u015ftir\/kapanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cIn illo tempore\u201d yani zaman \u00f6tesini i\u015faret eden bir kavram\u0131 var Eliade\u2019nin; \u201cbir zamanlar\u201d diye. Bir zamanlar, \u201cger\u00e7ek zamanlar\u201d yani. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman diliminin ger\u00e7ekli\u011fi ku\u015fkulu, zira ge\u00e7ici. Biz de ger\u00e7ek gibi hissedemiyoruz o zaman kendimizi. Ama olmu\u015f-bitmi\u015f-kapanm\u0131\u015f ger\u00e7ek zamanlarda ya\u015fam\u0131\u015f tanr\u0131lar, ruhlar, do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7ler, atalar, kahramanlar \u201cger\u00e7ek\u201d. O halde bizim de ger\u00e7ekle\u015fmemiz i\u00e7in onlara \u00f6yk\u00fcnmemizden, onlar\u0131n bize hediye etti\u011fi mitleri tekrarlamam\u0131zdan ba\u015fka y\u00f6ntem yok. Bu mitler, bir zamanlar nas\u0131l sorunlar oldu\u011funu, nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretildi\u011fini ya da \u00fcretilemedi\u011fini\/\u00fcretilemeyece\u011fini anlat\u0131rlar. Gelece\u011fin bilgisini de edinmi\u015f olurum bu yoldan. Pek \u00e7ok rahat ya\u015fam\u0131n i\u00e7erisinde bu mitlere intisap etmek var. Ger\u00e7ek insan, arada, bilinmezliklerin aras\u0131nda huzursuz insand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6yk\u00fclerin hi\u00e7birisini tam anlam\u0131yla ger\u00e7ekli\u011fi tan\u0131mlayamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilir, bunu en az\u0131ndan hisseder. Ve huzursuzluk bu sebepten kaynaklan\u0131r. Huzursuzluk nedeniyle de aramas\u0131 gerekiyor; ma\u011faradan \u00e7\u0131karak J\u00fcpiter\u2019e yola \u00e7\u0131kmas\u0131 bu araman\u0131n sonucu. Teknoloji bu ba\u011flamda \u00f6nemli bir \u015fey. Teknoloji baz\u0131 insanlar taraf\u0131ndan k\u00f6t\u00fclense de m\u00fcthi\u015f bir \u015fey. Sanat, k\u00fclt\u00fcr, m\u00fczik, resim ve edebiyat gibi insan\u0131n yarat\u0131 envanterine teknolojiyi de katmak laz\u0131m. Yapay zek\u00e2 ve robotikler, uzay teknolojileri hayranl\u0131k uyand\u0131ran kazan\u0131mlar bunlar, bunlar\u0131 da huzursuz oldu\u011fumuz i\u00e7in ar\u0131yoruz. Asl\u0131nda her \u015feyi, \u201cMutlak Ger\u00e7ek\u201d nedir, biliyor olsayd\u0131k, bildi\u011fimiz yerde kal\u0131rd\u0131k. Eski yetiyor olsayd\u0131 bize, yeniyi aramazd\u0131k. Ama eski temelinde hareket ediyoruz, onu da unutmamak laz\u0131m. Kahramanlar da huzursuzlu\u011fu ya\u015f\u0131yorlar ve yeni bir \u015fey ar\u0131yorlar. Ama kal\u0131pla\u015ft\u0131rarak sonland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ve kurdeleyi\/m\u00fchr\u00fc ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kahramanl\u0131k bitiyor. Mesela hik\u00e2yelerde ne olur; prens ejderhay\u0131 yener, prensese kavu\u015fur, kral olur; i\u015fte orada kahramanl\u0131k biter. O nedenle hep s\u00f6ylerim: Kahraman hareket etmek durumundad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7erisinde bulundu\u011fu durumdan huzursuzdur, bu huzursuzlu\u011fu ta\u015f\u0131r. Ama kahramanl\u0131k \u00e7ocuksu bir \u015feydir; kendini geli\u015ftirmeye y\u00f6neliktir. Mesela eri\u015fkin bir baba oldu\u011fu zaman kahramanl\u0131k biter, art\u0131k -donmu\u015f- sistemi devam ettiren bir yap\u0131 olu\u015fur. Onu terk etmesi laz\u0131m. Kahramanl\u0131k terk edebilen ki\u015fiye ait bir \u00f6zelliktir ayn\u0131 zamanda; arayan ve terk edebilen. Ayr\u0131lmak i\u00e7in g\u00fcven laz\u0131m. \u00c7ok paradoksal bir \u015fey bu esas\u0131nda. \u00c7ocu\u011fun ayr\u0131\u015fmas\u0131na da benziyor. Ben gidiyorum ama -yenilip\/yorulup da- geriye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde beni ta\u015f\u0131yacak bir zemin var m\u0131? Bunu hissedebiliyor olmam \u00f6nemli. Sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131k i\u00e7in, bireyselli\u011fin ancak birliktelik zemininde, \u00f6zne olmaya cesaretin, nesne olmaya izin vermek ve tahamm\u00fcl e\u015fli\u011finde m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini vurgulayan bir s\u00f6ylem bu.<\/p>\n B. Demir: \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zdan \u201chipermodern zaman\u201d olarak bahsediliyor. Yani ili\u015fkilerin, metalar\u0131n vb. her \u015feyin h\u0131zla t\u00fcketildi\u011fi, insanlar\u0131n sab\u0131rs\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir zaman tan\u0131m\u0131. T\u00fcm bu de\u011fi\u015fen insan i\u015fleyi\u015fi ile beraber g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce mitlerin h\u00e2l\u00e2 insana dair bir hakikat ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/em><\/p>\n B. Saydam: \u00c7ok ideolojik bir ifade bu. Moderni \u015fu bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Modern, insan zihninin bilebilece\u011fini \u00f6nceleyen ve ya\u015fam\u0131n \u00f6znesi olarak her \u015feyi anlama\/tan\u0131mlama imk\u00e2n\u0131n\u0131 vurgulayan bir yakla\u015f\u0131m. \u00c7ok naif bir yakla\u015f\u0131m. Hipermodern deyince biraz daha y\u00fckseltilmi\u015f oluyor \u00e7\u0131ta. Asl\u0131nda hipermodernden \u00e7ok postmodern, metamodern kavramlar\u0131 bu d\u00f6nem i\u00e7in daha belirleyici. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ifadeler tek bir insan zihin modelinin de\u011fil, \u00e7ok say\u0131da zihin modelinin bir arada m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fine i\u015faret eder. Bu nedenle netli\u011fi bulan\u0131kla\u015ft\u0131ran \u00e7ok say\u0131da ger\u00e7eklik oldu\u011funu g\u00f6steren, bu ger\u00e7ekli\u011fin i\u00e7inde biraz daha geriye do\u011fru gidecek olursak, insan \u00f6ncesi – insan d\u0131\u015f\u0131 varl\u0131klar\u0131 da katacak olursak, onlar\u0131n da \u00f6yk\u00fclerinin oldu\u011funu var saymam\u0131z\u0131 ve hepsini ciddiye almam\u0131z\u0131 savlayan bir b\u00fct\u00fcnc\u00fcl s\u00f6ylemle bulu\u015fuyoruz. Mesela d\u00fcnyan\u0131n\/\u00e7evrenin de bir \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn oldu\u011funu hesaba katmam\u0131z gerekiyor. Esas\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u015fey bu \u00f6yk\u00fclere sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi gereklili\u011fi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman ger\u00e7ekli\u011fin tek bir insan ger\u00e7ekli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. \u201cBen\u201d dedi\u011fimde esasen insan\u0131 tan\u0131ml\u0131yorum. Ayn\u0131 \u015fey insan ve hayvan i\u00e7in de ge\u00e7erli. E\u011fer b\u00fct\u00fcn varolu\u015flara \u00f6zne payesi verebilirsek, o zaman \u00e7o\u011ful ger\u00e7eklikler sistemine girmi\u015f oluyoruz; \u00e7o\u011ful ger\u00e7ekliklerin i\u00e7erisinde de her \u015feyin kendince var olma hakk\u0131 var. Hipermodern deyince, a\u015f\u0131r\u0131 modern yani, insan zihninin y\u00fcceltildi\u011fi ve tek bir -mutlakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f- insan zihninin y\u00fcceltildi\u011fi meseleden bahsediyoruz. Tek bir ger\u00e7eklik varsa ve bu ger\u00e7eklik ilerlemeci insan zihnine, bilime muktedir olan insan zihnine atfedilirse, bu tahakk\u00fcm -ve d\u0131\u015flama- unsuru oluyor. Her \u015feyi kullanabilen (!) bir tahakk\u00fcm zinciri. \u201cE\u015fref-i mahl\u00fbkat\u201d meselesi de b\u00f6yle. E\u011fer e\u015fref-i mahl\u00fbkatsak, yarat\u0131klar\u0131n en y\u00fccesiysek, kendimizi hiyerar\u015fik olarak yarat\u0131klar\u0131n daha az y\u00fcce olanlar\u0131 \u00fczerine konumland\u0131r\u0131yoruz. \u00c7ok say\u0131da ger\u00e7eklik varsa ve her ger\u00e7eklik kendi i\u00e7inde\/aras\u0131nda tutarl\u0131ysa, bu ger\u00e7ekliklerin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na \u00f6znelik payesini yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsak, onlar\u0131n da \u00f6zneli\u011fine izin vermemiz gerekiyor. \u015eu a\u00e7\u0131dan da \u00f6nemli: \u00d6zne olarak ba\u015fka varl\u0131klar\u0131n nesnesi oldu\u011fumuz oran\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebiliriz. Salt \u00f6zne olarak, her \u015feyden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olarak, ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131-tutarl\u0131 bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrme imk\u00e2n\u0131m\u0131z yok. Ayn\u0131 zamanda nesne olmam\u0131za da izin vermemiz gerekiyor. D\u00fcnyan\u0131n nesnesi olmak, ba\u015fka k\u00fclt\u00fcrlerin nesnesi olmak, ba\u015fka insanlar\u0131n nesnesi olmak\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bizim varl\u0131ksall\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 onaylayan etkenler. Mesela d\u00fcnyan\u0131n nesnesi olmak ne demek: Varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in do\u011fan\u0131n (suyuyla, da\u011f\u0131yla, ta\u015f\u0131yla, r\u00fczg\u00e2r\u0131yla, tah\u0131l\u0131yla, \u2026) \u00f6znesi oldu\u011fumuzu ama ona bazen itiraz ederek de \u00f6zneli\u011fimizi \u00f6n plana \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutan bir ili\u015fki i\u00e7erisinde olmam\u0131z laz\u0131m. Bu sebepten, umars\u0131zca hipermodern olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok say\u0131da ger\u00e7ekli\u011fin olmas\u0131, her \u015feyin bulanmas\u0131 demek. Her \u015fey buland\u0131\u011f\u0131 zaman da bilinmezlik i\u00e7ine giriyoruz.<\/p>\n Nesnesellik ve \u00f6znesellik geriliminde, bu bilinememezlik i\u00e7erisinde, \u00f6zneselli\u011fe kayarak kendimizde bir tan\u0131mlama yapmak, ama sonras\u0131nda yine o bizim nesnemiz olan varl\u0131klar\u0131n nesnesi olarak, onlar\u0131 \u00f6zne kabul etmemizle, onlar\u0131n bizi nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131 sorgulamam\u0131zla sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ili\u015fki m\u00fcmk\u00fcn. Biraz animizm kokuyor!\u00a0 \u00d6znesellik ve nesnesellik aras\u0131nda esnek sal\u0131n\u0131m tutarl\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam demek! Ve tabii her iki h\u00e2l i\u00e7in de cesaret, tevazu, tahamm\u00fcl ve \u00fcmit\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bilgin Saydam insani varolu\u015fun malul oldu\u011fu eksikli\u011fe g\u00f6nderme yaparken bu eksikli\u011fi ortadan kald\u0131r\u0131p taml\u0131\u011fa – b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe ula\u015fma \u00e7abas\u0131n\u0131 \u00f6yk\u00fc-nmeye ba\u011fl\u0131yor. Kitab\u0131 varl\u0131k felsefesiyle, psikanalizle, edebiyatla ve efsanelerle, n\u00f6robilimle i\u00e7 i\u00e7e kendine \u00f6zg\u00fc diyebilece\u011fimiz bir d\u00fc\u015f\u00fcnce iklimi yarat\u0131yor. 2017\u2019de Bilgi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan Ara(f)dal\u0131k-lar, e\u015fsiz zenginlikte bir derinli\u011fe sahip. Dolay\u0131s\u0131yla kitab\u0131 tan\u0131mlamaktan ve \u201c\u015f\u00f6yledir\u201d demekten \u00e7ekiniyoruz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1924,"featured_media":32839,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4583,38,1,513,510,511],"tags":[4598,4599],"class_list":["post-32836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-181-sayi","category-dergi-sayilari","category-genel","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-bilgin-saydam","tag-psikomitoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/2-21-225x300.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Psikomitoloji-\u0130nsan\u0131-\u00d6yk\u00fclerinde-Aramak-193x300.jpg\")
\u00d6yk\u00fclerinde Aramak -1,
Ed. M. Bilgin Saydam –
Hakan K\u0131z\u0131ltan,
\u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131,
2004, 248 s.<\/figcaption><\/figure>\n