Yukar\u0131da, karbonhidrat i\u00e7eren kimi besinler g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
\u0130nsan beyninin neden ve nas\u0131l bug\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne eri\u015fecek \u015fekilde evrimle\u015fti\u011fini anlamak insan evrimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n belki de en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131. Bilim d\u00fcnyas\u0131nda genel kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, beyin boyutlar\u0131m\u0131zdaki b\u00fcy\u00fcme \u00f6zellikle son 3 milyon y\u0131ld\u0131r de\u011fi\u015fen beslenme bi\u00e7imimizle yak\u0131ndan ili\u015fkili; et t\u00fcketimimizdeki art\u0131\u015f ile pi\u015firme konusundaki yeteneklerimizin beynimizin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 \u00fczerindeki etkileri biliminsanlar\u0131n\u0131n ilgisini \u00fczerine \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Fakat Dr. Karen Hardy ve ekibinin Quaterly Reviev of Biology Dergisi\u2019nde yay\u0131mlanan yeni \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda arkeoloji, antropoloji, genetik, fizyoloji ve anatomi alanlar\u0131nda toplanan veriler bir araya getirilerek ger\u00e7ekle\u015ftirilen analize g\u00f6re -\u00f6zellikle ni\u015fasta formunda- karbonhidrat t\u00fcketimi de, son 1 milyon y\u0131l boyunca insan beynindeki b\u00fcy\u00fcmenin h\u0131zlanarak artmas\u0131nda kritik bir \u00f6neme sahip. Sonu\u00e7lar karbonhidrat t\u00fcketiminin hem t\u00fck\u00fcr\u00fck-amilaz (t\u00fck\u00fcr\u00fckte bulunan ve ni\u015fastay\u0131 denstrin ve maltoza \u00e7eviren bir enzim) genlerindeki kopya say\u0131s\u0131 (CNV) ile hem de ate\u015fin pi\u015firme eylemi i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131yla e\u015fzamanl\u0131 evrildi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Obezite ve beslenmeyle ili\u015fkili metabolizma hastal\u0131klar\u0131ndaki k\u00fcresel art\u0131\u015fla birlikte, ta\u015f devrine ait beslenme \u015fekilleri \u00fczerindeki ilgi yo\u011funla\u015ft\u0131. Bunun sebebi insan fizyolojisinin evrim s\u00fcrecimizdeki beslenme profiline uyumlu \u015fekilde geli\u015fmi\u015f olmas\u0131. Bug\u00fcne kadar hayvansal proteinler ve yiyecekleri pi\u015firerek yemenin son 2 milyon y\u0131lda insan beyni \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131ld\u0131 ve \u00f6zellikle ni\u015fasta zengini bitkisel besinlerde bulunan karbonhitratlar\u0131n \u00f6nemi \u00e7o\u011funlukla g\u00f6z ard\u0131 edildi.<\/p>\n
Hardy ve ekibi karbonhidrat temelli beslenme bi\u00e7iminin b\u00fcy\u00fck beyinli modern insan\u0131n evreminde kritik bir yere sahip oldu\u011fu senaryosunu olu\u015fturken, a\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6zlemlerin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor:<\/p>\n
1) \u0130nsan v\u00fccudunda toplam enerji b\u00fct\u00e7esinin y\u00fczde 25\u2019i, kandaki glikozun ise y\u00fczde 60 kadar\u0131 beynin ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131yor. Glikozun -do\u011frudan glikoz bar\u0131nd\u0131ran besinleri yeterince t\u00fcketmeden- di\u011fer kaynaklardan sentezlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131na ra\u011fmen, bu y\u00f6ntem son derece verimsiz ve bu y\u00fcksek glikoz talebinin d\u00fc\u015f\u00fck karbonhitratl\u0131 beslenme y\u00f6ntemiyle kar\u015f\u0131lanmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil,<\/p>\n
2) \u0130nsan v\u00fccudu hamilelik ve emzirme d\u00f6nemlerinde normalden daha fazla glikoza ihtiya\u00e7 duyar ve anneli\u011fe \u00f6zg\u00fc kandaki d\u00fc\u015f\u00fck glikoz seviyeleri, hem annenin hem de yavrusunun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir risk olu\u015fturur,<\/p>\n
3) Atalar\u0131m\u0131z ni\u015fastastay\u0131 tohum, baz\u0131 meyveler ve cevizden oldu\u011fu kadar yumru k\u00f6klerden de elde etme imk\u00e2n\u0131na sahiptir,<\/p>\n
4) \u00c7i\u011f ni\u015fasta insan v\u00fccudu taraf\u0131ndan ancak zay\u0131f bir \u015fekilde sindirilebilirken, pi\u015firildi\u011finde kristalize yap\u0131s\u0131n\u0131 kaybeder ve sindirimi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kolayla\u015f\u0131r,<\/p>\n
5) T\u00fck\u00fcr\u00fck-amilaz genleri insanda bir\u00e7ok kopya (ortalama 6) halinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, di\u011fer primatlarda sadece 2 kopya halindedir. Bu durum \u00fcretilen t\u00fck\u00fcr\u00fck-amilaz\u0131n miktar\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece ni\u015fastay\u0131 sindirme kabiliyetini artt\u0131r\u0131r. T\u00fck\u00fcr\u00fck-amilaz genlerinin \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin ne zamana kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi belirsizli\u011fini koruyor, fakat genetik veriler bu d\u00f6nemin son 1 milyon y\u0131l i\u00e7ersinde oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n
Hardy\u2019e g\u00f6re pi\u015firerek beslenmek yayg\u0131nla\u015ft\u0131ktan sonra, pi\u015firme ve t\u00fck\u00fcr\u00fck-amilaz genlerindeki kopya say\u0131s\u0131n\u0131n birlikte evrimi, glikoz bazl\u0131 ilkel beslenme bi\u00e7imlerini beyin ve fet\u00fcs ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya uygun hale getirdi ve bu durum 800 biny\u0131l boyunca beyin boyutumuzun h\u0131zlanarak artmas\u0131na olanak tan\u0131d\u0131.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak et t\u00fcketimi bug\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck insan beyninin evriminde bir mihenk ta\u015f\u0131 olabilir, fakat pi\u015firilmi\u015f ni\u015fasta bazl\u0131 besinler artan t\u00fck\u00fcr\u00fck-amilaz genleriyle birlikte bizi daha zeki canl\u0131lar yapmaya h\u00e2l\u00e2 devam etmekte.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yukar\u0131da, karbonhidrat i\u00e7eren kimi besinler g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130nsan beyninin neden ve nas\u0131l bug\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne eri\u015fecek \u015fekilde evrimle\u015fti\u011fini anlamak insan evrimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n belki de en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131. Bilim d\u00fcnyas\u0131nda genel kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, beyin boyutlar\u0131m\u0131zdaki b\u00fcy\u00fcme \u00f6zellikle son 3 milyon y\u0131ld\u0131r de\u011fi\u015fen beslenme bi\u00e7imimizle yak\u0131ndan ili\u015fkili; et t\u00fcketimimizdeki art\u0131\u015f ile pi\u015firme konusundaki yeteneklerimizin beynimizin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":677,"featured_media":17194,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[176,19,21,32],"tags":[1038,200,2056],"class_list":["post-3308","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-139-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-diyet","tag-evrim","tag-karbonhidrat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t