{"id":3314,"date":"2018-11-14T09:05:00","date_gmt":"2018-11-14T06:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=3314"},"modified":"2018-11-14T09:04:52","modified_gmt":"2018-11-14T06:04:52","slug":"turkce-islik-dilleri-beynin-her-iki-tarafini-da-uyariyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/11\/14\/turkce-islik-dilleri-beynin-her-iki-tarafini-da-uyariyor","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00e7e \u0131sl\u0131k dilleri beynin her iki taraf\u0131n\u0131 da uyar\u0131yor"},"content":{"rendered":"

Dil bir\u00e7ok form alabilir; konu\u015fma, yazma, i\u015faret dili\u2026 Formundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, beynin sol taraf\u0131 bilgi i\u015flenmesi s\u00fcrecini domine eder. Fakat sa\u011f taraf ses ve melodilerin i\u015flenmesinde daha b\u00fcy\u00fck role sahiptir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin kuzeydo\u011fusunda da\u011fl\u0131k bir b\u00f6lge olan Ku\u015fk\u00f6y\u2019de dikkatli dinledi\u011finizde, sarp bir vadiden kar\u015f\u0131ya \u0131sl\u0131kla s\u00f6ylenen bir konu\u015fma duyabilirsiniz. Fakat bu duydu\u011funuz muhtemelen ku\u015f sesi de\u011fildir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin konu\u015fmak yerine \u0131sl\u0131kla s\u00f6ylenen ve 5 km\u2019ye kadar mesaj iletilebilmesini sa\u011flayan bir versiyonudur. Beyinde dilin nas\u0131l i\u015flendi\u011fiyle ilgili genel kan\u0131n\u0131n aksine, yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, ku\u015f dilinin, beyinde normal konu\u015fmadan farkl\u0131 i\u015fleme kondu\u011funu g\u00f6steriyor. Ara\u015ft\u0131rma ayn\u0131 zamanda konu\u015fma kayb\u0131 ya\u015fayan fel\u00e7 hastalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan umut verici olma olana\u011f\u0131 da ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

D\u00fcnyadaki \u0131sl\u0131k dillerinden biri olan \u0131sl\u0131k T\u00fcrk\u00e7esi, farkl\u0131 bir fiziksel forma sahip olsa da, T\u00fcrk\u00e7e\u2019yle ayn\u0131 kelimeleri ve gramer yap\u0131s\u0131n\u0131 kullan\u0131r. D\u00fcnya \u00fczerindeki dillerde konu\u015fman\u0131n yerini yaz\u0131n\u0131n almas\u0131 gibi, sesin yerini de \u0131sl\u0131k alabiliyor. Fransa Ulusal Bilimsel Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nde bioakustik ve dilbilim \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Julien Meyer, \u0131sl\u0131\u011f\u0131n sesin temel akustik i\u015faretlerini de taklit etti\u011fini belirtiyor. Ku\u015f dilini kullanan insanlar, tabii ki normal T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi de konu\u015fuyor; ancak \u0131sl\u0131k dili k\u00f6yl\u00fclere uzakta olduklar\u0131nda da ba\u011flant\u0131da kalmalar\u0131 i\u00e7in bir yol sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma ekibinden Almanya Bochum Bili\u015fsel N\u00f6robilim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden biyopsikolog Onur G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn, beynin sol taraf\u0131n\u0131n sa\u011fa tarafa g\u00f6re dili i\u015flerken \u00e7ok daha aktif rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Isl\u0131k dillerinde melodi de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 melodik tonlar\u0131 i\u015fleyen beynin sa\u011f taraf\u0131n\u0131n normalden daha fazla rol oynay\u0131p oynamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek istediler. Bu hipotezi ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, klasik teste yeni bir y\u00f6ntem getirdiler. Orjinal deneyde, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar iki farkl\u0131 hecenin, \u201cba\u201d ve \u201cda\u201d seslerinin, ayn\u0131 anda kulakl\u0131k kullan\u0131larak deneklerin sa\u011f ve sol kulaklar\u0131na gelmesini sa\u011flad\u0131lar. Sonra, kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan hangi sesi duyduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeleri istendi.<\/p>\n

\"\"
T\u00fcrk\u00e7e \u0131sl\u0131k dilleri, beynin sa\u011f ve sol yar\u0131s\u0131n\u0131 e\u015fit \u015fekilde uyar\u0131yor. \u00a9 Onur G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn.<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn e\u011fer \u201cba\u201d hecesi sa\u011f kula\u011fa verilmi\u015fse, \u00e7o\u011fu ki\u015finin \u201cda\u201d yerine \u201cba\u201d sesini duyaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Bu sa\u011f kulaktaki i\u015fitme sinirlerinin sinyali beynin sol taraf\u0131na ve oradaki dil i\u015fleme merkezine ta\u015f\u0131mas\u0131, fakat sol kula\u011f\u0131n beynin sol taraf\u0131ndaki merkeze iletmeden \u00f6nce sa\u011f tarafa ta\u015f\u0131mas\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r. G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn sol kulaktan gelen sinyal son dura\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, beynin sol yar\u0131s\u0131n\u0131n sa\u011f kulaktan gelen sesi \u00e7oktan i\u015flemekle me\u015fgul oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve deney boyunca kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n farkl\u0131 sesler duyduklar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ekliyor.<\/p>\n

Beynin \u0131sl\u0131k dillerini de benzer \u015fekilde i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fini test etmek i\u00e7in, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar deneyi ku\u015f dili sesleriyle tekrar ettiler. Kulakl\u0131klara ku\u015f dili T\u00fcrk\u00e7esi verildi\u011finde, normal konu\u015fmada g\u00f6zlenen beynin sol taraf\u0131n\u0131n bask\u0131n rol\u00fcnden farkl\u0131 olarak, deneklerin sa\u011f ve sol kulaklardan gelen e\u015fit frekansl\u0131 sesleri tan\u0131mlayabilmesiyle, beynin sa\u011f ve sol yar\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n dengelendi\u011fi g\u00f6zlendi. G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn bu durumun \u0131sl\u0131k dillerinde, normal konu\u015fma diline g\u00f6re beynin sa\u011f taraf\u0131n\u0131n daha b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Meyer de normalde beynin dili i\u015fleme s\u00fcrecindeki asimetrinin neden ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 konusu h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k olsa da, sonu\u00e7lar\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn bulgular\u0131n fel\u00e7 sonras\u0131 konu\u015fma kayb\u0131 ya\u015fayan insanlar\u0131n tedavisinde yararl\u0131 olabilece\u011fini ve sol beyninde fel\u00e7 olan insanlar\u0131n \u0131sl\u0131k T\u00fcrk\u00e7esi kullanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ekliyor. Fakat bu yakla\u015f\u0131k say\u0131lar\u0131 10.000 olan ve cep telefonu ve teknolojiyle giderek say\u0131ca azalan ku\u015f dili konu\u015fan insanlar \u00fczerinde, daha detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yapmak gerektiriyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong>
\n– http:\/\/www.scientificamerican.com\/podcast\/episode\/whistled-language-forces-brain-to-modify-usual-processing\/
\n– http:\/\/news.sciencemag.org\/social-sciences\/2015\/08\/whistled-turkish-tickles-both-sides-brain?utm_source=facebook&utm_medium=social&utm_campaign=facebook<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dil bir\u00e7ok form alabilir; konu\u015fma, yazma, i\u015faret dili\u2026 Formundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, beynin sol taraf\u0131 bilgi i\u015flenmesi s\u00fcrecini domine eder. Fakat sa\u011f taraf ses ve melodilerin i\u015flenmesinde daha b\u00fcy\u00fck role sahiptir. T\u00fcrkiye\u2019nin kuzeydo\u011fusunda da\u011fl\u0131k bir b\u00f6lge olan Ku\u015fk\u00f6y\u2019de dikkatli dinledi\u011finizde, sarp bir vadiden kar\u015f\u0131ya \u0131sl\u0131kla s\u00f6ylenen bir konu\u015fma duyabilirsiniz. Fakat bu duydu\u011funuz muhtemelen ku\u015f sesi de\u011fildir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":749,"featured_media":17201,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[176,19,35],"tags":[254,2058,347],"class_list":["post-3314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-139-sayi","category-bilim-gundemi","category-noroloji","tag-beyin","tag-islik-dili","tag-noroloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t