{"id":33168,"date":"2019-03-13T04:35:24","date_gmt":"2019-03-13T01:35:24","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=33168"},"modified":"2019-03-13T02:55:47","modified_gmt":"2019-03-12T23:55:47","slug":"robotlu-mu-yasasak-robotsuz-mu-yasasak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/03\/13\/robotlu-mu-yasasak-robotsuz-mu-yasasak","title":{"rendered":"Robotlu mu ya\u015fasak robotsuz mu ya\u015fasak?"},"content":{"rendered":"

Robotlar insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in geli\u015ftiriliyor; en az\u0131ndan bize s\u00f6ylenen bu. Fakat i\u015fin bir de duygusal taraf\u0131 var. Biz insanlar koskoca canl\u0131lar aleminde kendimizi evrim a\u011fac\u0131n\u0131n zirve noktas\u0131 gibi g\u00f6rme e\u011filimindeyken g\u00fcn\u00fcn birinde bir makine y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7e\u015fitli konularda birincili\u011fi ele almas\u0131na tahamm\u00fcl edebilir miyiz? Cornell \u00dcniversitesi\u2019nin konuyla ilgili son ara\u015ft\u0131rmas\u0131 bu tahamm\u00fcl\u00fc pek de g\u00f6steremeyece\u011fimizi ortaya koyuyor. Hele de rekabet mevzu bahis oldu\u011funda\u2026 \u00c7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda ucunda para \u00f6d\u00fcl\u00fc yatan bir deney d\u00fczene\u011fi tasarlan\u0131p insanlarla robotlar kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirilmi\u015f. Yar\u0131\u015fmac\u0131 robotlar\u0131n arkas\u0131nda robotik uzmanlar\u0131, insanlar\u0131n arkas\u0131nda ise davran\u0131\u015fsal ekonomi uzmanlar\u0131 yer alm\u0131\u015f. Robotik\u00e7ilerin rol\u00fc belli; davran\u0131\u015fsal ekonomi uzmanlar\u0131 ise insanlar\u0131n kaybetme hissi kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6sterdikleri tiksintiden yola \u00e7\u0131karak robotlar\u0131n daha \u00fcst\u00fcn performans g\u00f6sterdikleri durumlarda bunun insanlar\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyece\u011fini savunmu\u015f. Ve deney ba\u015flam\u0131\u015f. Yap\u0131lacak i\u015f kolay oldu\u011fu kadar s\u0131k\u0131c\u0131; ekran kar\u015f\u0131s\u0131na oturtulan insanlardan (ve robotlardan), kendilerine g\u00f6sterilen karakter dizisi i\u00e7inde G harfinin ka\u00e7 kere g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc saymalar\u0131 ve o say\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir topu piyango kutusuna atmalar\u0131 istenmi\u015f. \u0130nsanla robotun skorlar\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131n piyangonun kazanan\u0131n\u0131 belirleyece\u011fi durumda, her turdan sonra insan kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan robotun ustal\u0131k d\u00fczeyini, kendi ustal\u0131k d\u00fczeylerini ve robotun kazanma \u015fans\u0131n\u0131 puanland\u0131rmalar\u0131 istenmi\u015f. Sonu\u00e7lar pek de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki robotlar daha iyi bir skor elde ettik\u00e7e insanlar robotlar\u0131n ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kazanma ihtimalini de kendi yenilgilerini ve kaybetme ihtimallerini de abartt\u0131k\u00e7a abart\u0131yorlar. Bu da amac\u0131 ka\u015f yapay\u0131m derken g\u00f6z \u00e7\u0131karmayal\u0131m mesaj\u0131n\u0131 vermek olan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 per\u00e7inliyor. Ne de olsa insanlarla robotlar\u0131n bir arada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve birbirine \u00e7ok yak\u0131n i\u015flevleri yerine getirdikleri pek \u00e7ok i\u015f kolu var. Psikolojimize bak\u0131l\u0131rsa verimlili\u011fi art\u0131ray\u0131m derken robotlar\u0131n insan meslekta\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma motivasyonuna ket vurma ihtimali de var. Ama ayn\u0131 tabloya bir de robotlar\u0131n hizmetinden faydalanacak olan ki\u015filerin taraf\u0131ndan bakal\u0131m. Durum bamba\u015fka g\u00f6z\u00fckecek\u2026<\/span><\/p>\n

Robotun elinden gelen lokmalar
\n<\/strong>Bahsetti\u011fimiz kitle asl\u0131nda olduk\u00e7a spesifik: Hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k ya da \u00e7e\u015fitli engeller y\u00fcz\u00fcnden yard\u0131m almadan yemek yiyemeyen milyonlarca insan. Washington \u00dcniversitesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n <\/span>IEEE Robotics and Automation Letters<\/span><\/i> dergisinde yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 son makalede bu insanlar\u0131n kendilerine yard\u0131m edecek ki\u015filere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131k sona erece\u011fi m\u00fcjdesi veriliyor. Bundan b\u00f6yle kendi ba\u015f\u0131na yemek yiyemeyecek durumda olanlara e\u015flik edecek ki\u015fi bak\u0131c\u0131lar\u0131 veya l\u00fctufk\u00e2r akrabalar\u0131 de\u011fil, otonom besleme sistemi ad\u0131 verilen bir yapay zeka harikas\u0131 olacak. Ancak bunu geli\u015ftirmek g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar kolay olmam\u0131\u015f. Ne de olsa d\u00fcnya \u00fczerinde milyonlarca yemek t\u00fcr\u00fc, dolay\u0131s\u0131yla bir o kadar da yemek yeme t\u00fcr\u00fc var.<\/span><\/p>\n

\"\"
RetinaNet adl\u0131 nesne-tespit algoritmas\u0131 taba\u011f\u0131 tar\u0131yor, yemekleri tan\u0131ml\u0131yor ve her birini \u00e7er\u00e7evelendiriyor. Kaynak: Eric Johnson\/University of Washington.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130\u015fin detay\u0131na inildi\u011finde yiyecek maddesinin boyutu, bi\u00e7imi, dokusu, sertli\u011fi, \u00e7atal\u0131 veya ka\u015f\u0131\u011f\u0131 hangi a\u00e7\u0131yla ve nereye kadar bat\u0131rmak gerekti\u011fi, bat\u0131r\u0131rken kola ne kadar kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131 ve kolun ne kadar havaya kalkmas\u0131 gerekti\u011fi gibi bitmek bilmez bir detaylar silsilesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcne dikilmi\u015f. \u0130nsan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ilgili hareketlerinin izlendi\u011fi g\u00f6zlem a\u015famas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ideal bat\u0131rma-besleme stratejisini yerle\u015fik hale getirmek \u00fczere iki algoritma geli\u015ftirmi\u015fler. RetinaNet ad\u0131 verilen ilki bir t\u00fcr nesne-tespit sisteminden olu\u015fuyor; ama\u00e7 robotun tabaktaki yemekleri taray\u0131p tiplerini belirlemesini ve bunlar\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7ine yerle\u015ftirmesini sa\u011flamak. SPNet isimli ikinci algoritma ise her bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7indeki maddenin ne oldu\u011funu tespit edip \u00e7atal\u0131n\/ka\u015f\u0131\u011f\u0131n yeme\u011fe en do\u011fru \u015fekilde nas\u0131l bat\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 robota bildiriyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n dedi\u011fi gibi burada, m\u00fchendislik sistemlerinde al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fczeyde bir titizlik s\u00f6z konusu. Ne de olsa bir \u0131s\u0131r\u0131k almak i\u00e7in haddinden fazla u\u011fra\u015f vermek, en az\u0131ndan yemek yerken ba\u011f\u0131ms\u0131z olmay\u0131 arzulayanlar i\u00e7in bile tercih edilir olmayacakt\u0131r. Peki ya robotumuz bundan fazlas\u0131n\u0131 da yapabiliyorsa? Son robotumuz insan\/hayvan i\u015flevlerinin taklit edilmesi i\u015fini, kelimenin ger\u00e7ek anlam\u0131yla bir ad\u0131m \u00f6teye ta\u015f\u0131yor: Y\u00fcr\u00fcmeye programlanmadan y\u00fcr\u00fcmeyi \u00f6\u011frenebiliyor!<\/span><\/p>\n

Bu bacaklar benim mi robotun mu?
\n<\/strong>Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenebilecek, tarz\u0131n\u0131z\u0131 benimseyebilecek, hareketlerinizi taklit edebilecek, k\u0131saca sizin ona de\u011fil onun size uyum sa\u011flayaca\u011f\u0131, deneyimlerinden ders \u00e7\u0131kararak \u00f6\u011frenen bir d\u0131\u015f iskelet\u2026 Kendisi yapay zeka taraf\u0131ndan kontrol edilen, hayvanlar\u0131nkine benzer tendonlara sahip ilk robotik bacakl\u0131 makine. Nitekim davran\u0131\u015f \u015fablonu da t\u0131pk\u0131 do\u011fumunu izleyen dakikalar i\u00e7inde ilk beceriksiz ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atan ve \u00e7ok ge\u00e7meden y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flayan hayvanlar\u0131nkine benziyor. Southern California \u00dcniversitesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n <\/span>Nature Machine Intelligence<\/span><\/i> dergisinin Mart say\u0131s\u0131nda tan\u0131tt\u0131klar\u0131 bu yeni algoritma uzay misyonlar\u0131ndan arama kurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar zemin ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi bilinmedi\u011fi ortamlarda ger\u00e7ek bir kahraman rol\u00fc oynayacak.<\/span><\/p>\n

\"\"
Yeni robotik bacaklar i\u015f ba\u015f\u0131nda. Kaynak: Matthew Lin.<\/figcaption><\/figure>\n

Bilgisayar bilimleri, elektrik m\u00fchendisli\u011fi, mekanik ve havac\u0131l\u0131k m\u00fchendisli\u011fi ile n\u00f6rolojik bilimler alanlar\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ortak \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu sistem, mucitlerinin ifadesiyle insan bebeklerin ya da hayvan yavrular\u0131n\u0131n do\u011fal \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerini an\u0131msat\u0131yor. Robot t\u0131pk\u0131 onlar gibi \u00e7evresini anlamlan\u0131d\u0131r\u0131yor, birtak\u0131m serbest\/programlanmam\u0131\u015f hareketler yap\u0131yor ve bu hareketlerden yola \u00e7\u0131karak olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7sel bacak haritas\u0131 ile \u00e7evreden edindi\u011fi bilgiyi etkile\u015fime sokarak kendisi i\u00e7in en ideal ad\u0131m atma bi\u00e7imine ula\u015f\u0131yor. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc robotumuz, \u00f6\u011frenme s\u00fcrecine rehberlik eden sim\u00fclasyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ya da belli bir \u00f6n-bilgilendirmeden yola \u00e7\u0131karak de\u011fil, bir anlamda d\u00fc\u015fe kalka \u00f6\u011freniyor. \u00d6yle ki bu beceri, t\u0131pk\u0131 tek tek bireylerin kendine \u00f6zg\u00fc y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f bi\u00e7imleri gibi, robota kendine has bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u015fekli kazand\u0131r\u0131yor. Kimi yava\u015f ve tembel ad\u0131mlarla hareket ediyor, kimiyse tam bir \u015fampiyon gibi y\u00fcr\u00fcyor! Fakat makalenin ba\u015fyazar\u0131 Ali Marjaninejad\u2019\u0131n da belirtti\u011fi gibi bu robotu \u00f6zel ve g\u00fczel k\u0131lan tam da bu belirsizlik. \u00c7\u00fcnk\u00fc programc\u0131lar\u0131n pek \u00e7ok senaryoyu \u00f6nceden tahmin edip kodlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnse de t\u00fcm olas\u0131 senaryolara ula\u015fmalar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu da \u00f6nceden programlanm\u0131\u015f geleneksel robotlar\u0131 bir noktada t\u00f6kezlemeye mahkum ediyor. Oysa Southern California ekibinin bu yeni icad\u0131, t\u00f6kezlese de yoluna devam ediyor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Robotlar insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in geli\u015ftiriliyor; en az\u0131ndan bize s\u00f6ylenen bu. Fakat i\u015fin bir de duygusal taraf\u0131 var. Biz insanlar koskoca canl\u0131lar aleminde kendimizi evrim a\u011fac\u0131n\u0131n zirve noktas\u0131 gibi g\u00f6rme e\u011filimindeyken g\u00fcn\u00fcn birinde bir makine y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7e\u015fitli konularda birincili\u011fi ele almas\u0131na tahamm\u00fcl edebilir miyiz? Cornell \u00dcniversitesi\u2019nin konuyla ilgili son ara\u015ft\u0131rmas\u0131 bu tahamm\u00fcl\u00fc pek de […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":33165,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,4656],"tags":[4657,4557,4658],"class_list":["post-33168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-robotik","tag-insan-robot-iliskisi","tag-insansi-robotlar","tag-ogrenebilen-makineler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33168"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33168\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}