{"id":33194,"date":"2019-03-16T03:40:38","date_gmt":"2019-03-16T00:40:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=33194"},"modified":"2019-03-20T09:05:35","modified_gmt":"2019-03-20T06:05:35","slug":"gokdelen-yuksekligini-barometre-ile-nasil-olcersiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/03\/16\/gokdelen-yuksekligini-barometre-ile-nasil-olcersiniz","title":{"rendered":"G\u00f6kdelen y\u00fcksekli\u011fini barometre ile nas\u0131l \u00f6l\u00e7ersiniz?"},"content":{"rendered":"

Kopenhag \u00dcniversitesi Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn s\u0131nav\u0131nda \u00f6\u011frencilere, \u201cBir g\u00f6kdelenin y\u00fcksekli\u011fini barometre ile nas\u0131l bulursunuz?\u201d diye bir soru sorulur. Soruya verilen bir yan\u0131t \u201cBarometrenin ucuna bir ip ba\u011flars\u0131n\u0131z; sonra g\u00f6kdelenin tepesinden as\u0131p a\u015fa\u011f\u0131 salars\u0131n\u0131z; barometre yere de\u011fdi\u011finde ipin boyu ile barometre boyunun toplam\u0131 g\u00f6kdelenin y\u00fcksekli\u011fini verecektir\u201d bi\u00e7imindedir.<\/p>\n

Bu yan\u0131t kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6\u011frenci dersten kal\u0131r, ama sonuca itiraz eder. Sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in g\u00f6revlendirilen yeni bir hoca, verilen yan\u0131t\u0131n do\u011fru oldu\u011funa, ama fizik bilgisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermedi\u011fine karar vererek, soruya fiziksel temellere dayal\u0131 bir yan\u0131t bulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ocu\u011fa 6 dakika s\u00fcre verir. S\u00fcre sonunda \u00f6\u011frenci \u015fu yan\u0131tlar\u0131 geli\u015ftirir:<\/p>\n

\u201c\u0130lk olarak barometreyi g\u00f6kdelenin tepesine \u00e7\u0131kart\u0131p kenar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 b\u0131rak\u0131p yere d\u00fc\u015fene kadar ge\u00e7en s\u00fcreyi \u00f6l\u00e7ersiniz. Binan\u0131n y\u00fcksekli\u011fi h=1\/2gt2<\/sup> form\u00fcl\u00fc uygulanarak hesaplanabilir. Fakat bu y\u00f6ntem barometre i\u00e7in k\u00f6t\u00fc bir se\u00e7imdir!<\/p>\n

\u201cVeya G\u00fcne\u015f parl\u0131yorsa, barometrenin y\u00fcksekli\u011fini \u00f6l\u00e7ersiniz; sonra onu bir yere dikip g\u00f6lge uzunlu\u011funu ve sonra da g\u00f6kdelenin g\u00f6lge uzunlu\u011funu \u00f6l\u00e7ebilirsiniz. Bundan sonras\u0131 basit bir orant\u0131y\u0131 (Thales ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131) \u00e7\u00f6zmek olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u201cFakat bu konuda \u00e7ok bilimsel bir yan\u0131t istiyorsan\u0131z, barometrenin ucuna bir sicim ba\u011flay\u0131p onu bir sarka\u00e7 gibi salland\u0131rabilirsiniz; \u00f6nce yer seviyesinde, daha sonra da g\u00f6kdelenin tepesinde. Y\u00fcksekli\u011fi T = 2pi x karek\u00f6k L\/g form\u00fcl\u00fcndeki farktan yararlanarak bulabilirsiniz.<\/p>\n

\u201cYahut da g\u00f6kdelenin d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda bir yang\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f merdiveni varsa, barometreyi bir cetvel gibi kullanarak yukar\u0131ya \u00e7\u0131karken g\u00f6kdelenin boyunu barometre uzunlu\u011fu biriminden say\u0131p bunlar\u0131 toplayabilirsiniz.<\/p>\n

\u201cE\u011fer ille de s\u0131k\u0131c\u0131 ve gelenek\u00e7i olmak istiyorsan\u0131z, tabii ki barometre ile g\u00f6kdelenin tepesindeki ve yer seviyesindeki bas\u0131nc\u0131 \u00f6l\u00e7er, milibar cinsinden \u00e7\u0131kan fark\u0131 feet\u2019e \u00e7evirebilir ve y\u00fcksekli\u011fi bulursunuz.<\/p>\n

\"\"
Danimarkal\u0131 kuantum fizik\u00e7isi Niels Bohr.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cAncak bizler daima zihin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve bilimsel y\u00f6ntemler kullanma konusunda te\u015fvik edildi\u011fimiz i\u00e7indir ki en iyi yol, \u015f\u00fcphesiz hademenin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7almak ve yeni bir barometre isteyip istemedi\u011fini sorarak. G\u00f6kdelenin y\u00fcksekli\u011fini s\u00f6ylemesi durumunda ona bu barometreyi verece\u011fimizi s\u00f6ylemek olurdu.\u201d<\/p>\n

Bu yan\u0131tlar\u0131 veren \u00f6\u011frencinin ad\u0131, daha sonra fizik dal\u0131nda Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc kazanacak olan \u00fcnl\u00fc Danimarkal\u0131 kuantum fizik\u00e7isi Niels Bohr\u2019dur.<\/p>\n

Gen\u00e7likte oluyor b\u00f6yle ukalal\u0131klar\u2026<\/p>\n

Kaynak<\/strong>: Zeki Tez, Fizi\u011fin K\u00fclt\u00fcrel Tarihi, Literat\u00fcr Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kopenhag \u00dcniversitesi Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn s\u0131nav\u0131nda \u00f6\u011frencilere, \u201cBir g\u00f6kdelenin y\u00fcksekli\u011fini barometre ile nas\u0131l bulursunuz?\u201d diye bir soru sorulur. Soruya verilen bir yan\u0131t \u201cBarometrenin ucuna bir ip ba\u011flars\u0131n\u0131z; sonra g\u00f6kdelenin tepesinden as\u0131p a\u015fa\u011f\u0131 salars\u0131n\u0131z; barometre yere de\u011fdi\u011finde ipin boyu ile barometre boyunun toplam\u0131 g\u00f6kdelenin y\u00fcksekli\u011fini verecektir\u201d bi\u00e7imindedir. Bu yan\u0131t kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6\u011frenci dersten kal\u0131r, ama sonuca itiraz eder. […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":33195,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2314,26],"tags":[4202,4661,288,2990],"class_list":["post-33194","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-oykuleri","category-fizik","tag-barometre","tag-basinc","tag-fizik","tag-niels-bohr"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t