{"id":33697,"date":"2019-04-09T03:32:00","date_gmt":"2019-04-09T00:32:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=33697"},"modified":"2019-04-09T14:45:33","modified_gmt":"2019-04-09T11:45:33","slug":"peki-insan-nasil-evcillesti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti","title":{"rendered":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti?"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ngiliz antropolog Richard Wrangham, <em>Homo sapiens<\/em>\u2019in d\u00fcnyan\u0131n en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l t\u00fcr\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen neden ayn\u0131 zamanda en eli kanl\u0131 t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu <em>Der Spiegel<\/em>\u2019e verdi\u011fi r\u00f6portajda tart\u0131\u015f\u0131yor. Tamam\u0131n\u0131 <em>Bilim ve Gelecek<\/em> dergisinde yay\u0131mlayaca\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015finin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131da aktar\u0131yoruz.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel: <\/strong>Bizim k\u00f6pekleri, atlar\u0131 ve kedileri evcille\u015ftirdi\u011fimiz g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor? Peki, bizi kim evcille\u015ftirdi?<br \/>\n<strong>Wrangham: <\/strong>\u201cEvcille\u015ftirme\u201d kelimesi biraz yan\u0131lt\u0131c\u0131. Bu kelime, insanlarla bir ili\u015fkisi oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor ama Belyaev\u2019in tilki deneyleri bize sadece sald\u0131rgan olmayan davran\u0131\u015flar\u0131n se\u00e7iliminin \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu se\u00e7ilimin esaret alt\u0131nda veya vah\u015fi do\u011fada olmas\u0131 pek \u00f6nemli de\u011fil. Baz\u0131 t\u00fcrler insan taraf\u0131ndan evcille\u015ftirilirken, baz\u0131lar\u0131ysa sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, bizden ba\u011f\u0131ms\u0131z evcille\u015fmi\u015flerdir. Biz, kendini evcille\u015ftirebilen t\u00fcrlerden biriyiz.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Do\u011fada ne t\u00fcr evcille\u015ftirilmi\u015f hayvanlar bulunuyor?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fini en yak\u0131n akrabalar\u0131m\u0131z aras\u0131nda bulabiliriz: Bonobolar. \u015eempanzelere \u00e7ok benzerler ama bedenleri evcille\u015fme \u00f6zellikleri g\u00f6sterir: Daha k\u0131sa bir y\u00fcz, daha k\u00fc\u00e7\u00fck di\u015fler, daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir beyin ve cinsiyetler aras\u0131nda daha d\u00fc\u015f\u00fck farkl\u0131l\u0131k.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Yani onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 daha m\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Kesinlikle evet. Bir erkek bonobo bir di\u015fi bonoya sald\u0131r\u0131rsa, di\u015fi yard\u0131m \u00e7a\u011f\u0131racakt\u0131r ve dakikalar sonra sald\u0131rgan erkek ona haddini bildirecek kad\u0131n ittifak\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Di\u015fi bonobolar erkek bonobolar\u0131 evcille\u015ftirdiler mi?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Evet, muhtemelen. \u015eempanzelerin aksine, bonobolar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortamda di\u015filer daima birlikte gezerler. Bu durum di\u015filer aras\u0131ndaki sosyal ittifak\u0131 da g\u00fc\u00e7lendirdi.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Bonobolar \u015fempanzelerden daha m\u0131 iyi?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Birbirlerine kar\u015f\u0131 daha kibarlar; evet, do\u011fru. Tabii ki bonobolar\u0131n da karanl\u0131k taraflar\u0131 vard\u0131r. Fransa\u2019da bonobolar\u0131n ya\u015fam \u015fekillerini temel alarak kom\u00fcn olu\u015fturan bir adam vard\u0131. Sonu pedofiliden i\u00e7eri al\u0131nmak oldu.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> \u0130nsanlarda durum nas\u0131l? Kad\u0131nlar erkekleri medenile\u015ftirdi mi?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Bu pek olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. G\u00fcc\u00fcn kad\u0131nlar\u0131n elinde oldu\u011funa dair bir\u00e7ok mitolojik anlat\u0131 var ama bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde anaerkillik yok ve bunun ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011funa dair de bir kan\u0131t\u0131m\u0131z yok.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Kad\u0131nlar de\u011filse, erkekleri kim evcille\u015ftirdi?<br \/>\n<strong>Wrangham: <\/strong>\u015eimdi tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konuya giriyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc fosiller bu konuda bize bir \u015fey s\u00f6ylemiyor. Bunun yerine yapmam\u0131z gereken, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz avc\u0131 ve toplay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n sald\u0131rgan davran\u0131\u015f g\u00f6steren ki\u015filere nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemek. Asl\u0131nda temelde bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bu halklarda dahi -t\u0131pk\u0131 alfa \u015fempanzeler gibi- \u015fiddet ile di\u011ferlerine \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar var. Hapishaneler veya kolluk kuvvetleri olmadan bu insanlara nas\u0131l tepki veriyorlar? Onlardan kendilerini korumalar\u0131 i\u00e7in sadece bir yol var: \u0130dam etmek. \u00d6ld\u00fcrme, topluluktaki di\u011fer erkekler aras\u0131nda bir anla\u015fmaya var\u0131larak yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Bunun insanl\u0131\u011f\u0131n gen havuzundan sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sistematik olarak sildi\u011fini mi iddia ediyorsunuz?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Evet, sald\u0131rganl\u0131k azald\u0131 ama hi\u00e7 yok olmad\u0131. Erdem, \u00f6ld\u00fcrmek gibi \u015fiddet dolu bir \u015feyden evrimle\u015fmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama sak\u0131n yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n. \u0130nfaz\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda savunmuyorum. Adalet yan\u0131labilir ve \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak masum insanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kabilir. Ayr\u0131ca infaz\u0131n insanlar\u0131 etkili bir \u015fekilde su\u00e7tan uzak tuttu\u011funa dair kan\u0131t\u0131m\u0131z da yok.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> \u00d6l\u00fcm cezas\u0131n\u0131n bizi biz yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek olduk\u00e7a cesur bir hipotez. Bunu nas\u0131l buldunuz?<br \/>\n<strong>Wrangham: <\/strong>Christopher Boehm\u2019\u0131n \u201cHierarchy in the Forest\u201d kitab\u0131ndaki bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 okurken buldum. Bu kitapta avc\u0131 ve toplay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n infazlar yoluyla nas\u0131l kontrol edildi\u011fi a\u00e7\u0131klan\u0131yordu. Aman tanr\u0131m, bunu okudu\u011fumda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, belki bu mekanizma bizim evrimimizi dahi \u015fekillendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> G\u00fc\u00e7 i\u00e7in \u00e7abalayan birinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi avc\u0131 ve toplay\u0131c\u0131 topluluklarda bir \u015fefin olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na m\u0131 geliyor?<br \/>\n<strong>Wrangham: <\/strong>Evet, avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar erkekler<sup>1<\/sup> aras\u0131 ili\u015fkilerde e\u015fitlik\u00e7ilerdir.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Amerikan yasalar\u0131n\u0131n kurucular\u0131 \u201cHer insan<sup>2<\/sup> e\u015fit yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi\u011finde, ger\u00e7ekten binlerce y\u0131l t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendiren bir prensibi mi yeniden hayata ge\u00e7iriyorlard\u0131?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Evet. B\u00fcy\u00fcleyici, de\u011fil mi? Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi kad\u0131n yerine erke\u011fi i\u015faret etse de, bu, avc\u0131 ve toplay\u0131c\u0131lardaki duruma tekab\u00fcl eder. Aralar\u0131ndaki e\u015fitlik sadece erkekler i\u00e7in ge\u00e7erlidir ve kad\u0131nlar erkeklerin h\u00fckm\u00fc alt\u0131nda ya\u015farlar.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Sizce her \u015fey nas\u0131l ba\u015flad\u0131? Sonunda d\u00fc\u015f\u00fck r\u00fctbeli erkekler neden tiran\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in bir araya geldiler?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Alfa erkeklere kar\u015f\u0131 isyan bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekmek olduk\u00e7a tehlikelidir. \u0130lk ta\u015f\u0131 f\u0131rlatan\u0131n hayat\u0131 tehlikedir. Aslan veya \u015fempanze bunu yapmaya c\u00fcret edemez. Sadece insanlar \u00e7\u00f6melip \u015f\u00f6yle f\u0131s\u0131ldayabilirler: \u201cB\u00fcy\u00fck ta\u015f\u0131n orada bulu\u015fal\u0131m, sald\u0131ral\u0131m ve \u00f6ld\u00fcrelim.\u201d<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Farkl\u0131 bir deyi\u015fle s\u00f6ylemek gerekirse, dil ezilenlerin isyan \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131.<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Evet, \u00e7\u00fcnk\u00fc sadece tart\u0131\u015farak ve plan yaparak kendilerine zarar vermeyece\u011finden emin olarak bir tiran\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilirlerdi.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> \u0130nsan, t\u00fcm hayvanlar\u0131n aksine, ahlaki eylemde bulunabilir. Kitab\u0131n\u0131zda bunun beta erke\u011fin alfa erke\u011fe kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131n\u0131n ba\u015fka bir sonucu oldu\u011funu iddia ediyorsunuz.<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Evet, \u00f6yle ya da b\u00f6yle beta erkek topluluklar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcye kar\u015f\u0131 birle\u015fti. Sonras\u0131nda art\u0131k kendi gruplar\u0131 i\u00e7indeki herkesi \u00f6ld\u00fcrme g\u00fcc\u00fcne sahip olduklar\u0131n\u0131 fark ettiler. Beraber ya\u015famak i\u00e7in kurallar koydular ve bu kurallara uymayanlar\u0131 \u00f6l\u00fcmle korkuttular. Bu yolla kurallara uyanlar evrimsel olarak daha avantajl\u0131 hale geldi.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Kurallara uyma bizi ahlaki varl\u0131klar m\u0131 yapt\u0131?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Tam \u00fcst\u00fcne bast\u0131n\u0131z. Hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olabilir ama \u00fczg\u00fcn\u00fcm ki b\u00f6yle oldu: Ahlak, toplumun adaleti hedef almama \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde do\u011fdu.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Korkakl\u0131k yava\u015f yava\u015f genlerimize kaz\u0131nd\u0131.<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Evet. Fosil kay\u0131tlar da k\u00fclt\u00fcrlenme s\u00fcrecinin daha da h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel: <\/strong>Tamamland\u0131 m\u0131 yoksa insan\u0131n uysalla\u015fmas\u0131 devam ediyor mu?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> En az\u0131ndan s\u00fcrecin durdu\u011funa dair bir kan\u0131t yok.<\/p>\n<p><strong>Der Spiegel:<\/strong> Peki 10.000 bin nesil sonra biz insanlar neye benzeyece\u011fiz?<br \/>\n<strong>Wrangham:<\/strong> Elbette tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu. Ama bu s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu gibi devam ederse, bug\u00fcnk\u00fcnden \u00e7ok daha \u00e7ocuksu g\u00f6r\u00fcnece\u011fiz. Y\u00fcksek al\u0131n, b\u00fcy\u00fck g\u00f6z ve dar \u00e7ene gibi \u00e7ocuklara atfedilen \u00f6zellikler daha da artacak.<\/p>\n<p><strong>Dipnotlar<br \/>\n<\/strong>1) Buradaki ifade, \u201cmen\u201d olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. Bu kavrama antropoloji literat\u00fcr\u00fcnde sert itirazlar bulunurken, bir s\u00fcre \u00f6ncesine kadar, \u201cmen\u201d denilerek t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ifade edildi\u011fini unutmamak gerekir. Wrangham sadece bir soru sonra bu konudan da k\u0131saca s\u00f6z ediyor.<\/p>\n<p>2) Burada da \u201cmen\u201d kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da anlam\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in \u201cinsan\u201d \u00e7evirisi tercih edildi.<\/p>\n<p><strong>Kaynak<\/strong>: http:\/\/www.spiegel.de\/international\/interview-with-anthropologist-richard-wrangham-a-1259252.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ngiliz antropolog Richard Wrangham, Homo sapiens\u2019in d\u00fcnyan\u0131n en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l t\u00fcr\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen neden ayn\u0131 zamanda en eli kanl\u0131 t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu Der Spiegel\u2019e verdi\u011fi r\u00f6portajda tart\u0131\u015f\u0131yor. Tamam\u0131n\u0131 Bilim ve Gelecek dergisinde yay\u0131mlayaca\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015finin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131da aktar\u0131yoruz. Der Spiegel: Bizim k\u00f6pekleri, atlar\u0131 ve kedileri evcille\u015ftirdi\u011fimiz g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor? Peki, bizi kim evcille\u015ftirdi? Wrangham: \u201cEvcille\u015ftirme\u201d kelimesi biraz yan\u0131lt\u0131c\u0131. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1969,"featured_media":33698,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[2832,3876,497,4761,4762],"class_list":["post-33697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bonobolar","tag-evcillestirme","tag-homo-sapiens","tag-richard-wrangham","tag-saldirganlik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 4.9.8 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Emre Can Kartal\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 4.9.8\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti\" \/>\n\t\t<meta property=\"fb:app_id\" content=\"2104805563100892\" \/>\n\t\t<meta property=\"fb:admins\" content=\"1250955469\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-04-09T00:32:00+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-04-09T11:45:33+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bilimvegelecekdergisi\/\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:site\" content=\"@bilimvegelecek\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#article\",\"name\":\"Peki, insan nas\\u0131l evcille\\u015fti? | Bilim ve Gelecek\",\"headline\":\"Peki, insan nas\\u0131l evcille\\u015fti?\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ecankartal#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/richardwrangham1.jpg\",\"width\":800,\"height\":600,\"caption\":\"\\u0130ngiliz antropolog Richard Wrangham.\"},\"datePublished\":\"2019-04-09T03:32:00+03:00\",\"dateModified\":\"2019-04-09T14:45:33+03:00\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#webpage\"},\"articleSection\":\"Bilim G\\u00fcndemi, bonobolar, evcille\\u015ftirme, homo sapiens, RICHARD WRANGHAM, SALDIRGANLIK\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#listItem\",\"name\":\"Peki, insan nas\\u0131l evcille\\u015fti?\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Peki, insan nas\\u0131l evcille\\u015fti?\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\",\"name\":\"Bilim ve Gelecek\",\"description\":\"Ayl\\u0131k bilim, k\\u00fclt\\u00fcr ve politika dergisi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/02\\\/bilim-ve-gelecek-logo-1.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti\\\/#organizationLogo\",\"width\":272,\"height\":90,\"caption\":\"Bilim ve Gelecek Dergisi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ecankartal#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ecankartal\",\"name\":\"Emre Can Kartal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be335f60644a23de63f1c5ce7c1352d857ca1875de2f6df697de9f79411dd15d?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Emre Can Kartal\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti\",\"name\":\"Peki, insan nas\\u0131l evcille\\u015fti? | Bilim ve Gelecek\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ecankartal#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ecankartal#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/richardwrangham1.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti\\\/#mainImage\",\"width\":800,\"height\":600,\"caption\":\"\\u0130ngiliz antropolog Richard Wrangham.\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2019\\\/04\\\/09\\\/peki-insan-nasil-evcillesti#mainImage\"},\"datePublished\":\"2019-04-09T03:32:00+03:00\",\"dateModified\":\"2019-04-09T14:45:33+03:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/\",\"name\":\"Bilim ve Gelecek\",\"description\":\"Ayl\\u0131k bilim, k\\u00fclt\\u00fcr ve politika dergisi\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek","description":"","canonical_url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#article","name":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek","headline":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti?","author":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ecankartal#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg","width":800,"height":600,"caption":"\u0130ngiliz antropolog Richard Wrangham."},"datePublished":"2019-04-09T03:32:00+03:00","dateModified":"2019-04-09T14:45:33+03:00","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#webpage"},"articleSection":"Bilim G\u00fcndemi, bonobolar, evcille\u015ftirme, homo sapiens, RICHARD WRANGHAM, SALDIRGANLIK"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","name":"Bilim G\u00fcndemi"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","position":2,"name":"Bilim G\u00fcndemi","item":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#listItem","name":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti?"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#listItem","position":3,"name":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti?","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","name":"Bilim G\u00fcndemi"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization","name":"Bilim ve Gelecek","description":"Ayl\u0131k bilim, k\u00fclt\u00fcr ve politika dergisi","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bilim-ve-gelecek-logo-1.png","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti\/#organizationLogo","width":272,"height":90,"caption":"Bilim ve Gelecek Dergisi"},"image":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ecankartal#author","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ecankartal","name":"Emre Can Kartal","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be335f60644a23de63f1c5ce7c1352d857ca1875de2f6df697de9f79411dd15d?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"Emre Can Kartal"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#webpage","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti","name":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek","inLanguage":"tr-TR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ecankartal#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ecankartal#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti\/#mainImage","width":800,"height":600,"caption":"\u0130ngiliz antropolog Richard Wrangham."},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti#mainImage"},"datePublished":"2019-04-09T03:32:00+03:00","dateModified":"2019-04-09T14:45:33+03:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#website","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/","name":"Bilim ve Gelecek","description":"Ayl\u0131k bilim, k\u00fclt\u00fcr ve politika dergisi","inLanguage":"tr-TR","publisher":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization"}}]},"og:locale":"tr_TR","og:site_name":"Bilim ve Gelecek","og:type":"article","og:title":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek","og:url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti","fb:app_id":"2104805563100892","fb:admins":"1250955469","og:image":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg","og:image:secure_url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg","og:image:width":800,"og:image:height":600,"article:published_time":"2019-04-09T00:32:00+00:00","article:modified_time":"2019-04-09T11:45:33+00:00","article:publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bilimvegelecekdergisi\/","twitter:card":"summary_large_image","twitter:site":"@bilimvegelecek","twitter:title":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti? | Bilim ve Gelecek","twitter:image":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/richardwrangham1.jpg"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"33697","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":"","og_description":"","og_object_type":"article","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":"","og_article_tags":"","twitter_use_og":false,"twitter_card":"summary_large_image","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":null,"schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2021-05-29 19:23:31","updated":"2025-06-05 21:54:38","seo_analyzer_scan_date":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi\" title=\"Bilim G\u00fcndemi\">Bilim G\u00fcndemi<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tPeki, insan nas\u0131l evcille\u015fti?\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr"},{"label":"Bilim G\u00fcndemi","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi"},{"label":"Peki, insan nas\u0131l evcille\u015fti?","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/09\/peki-insan-nasil-evcillesti"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1969"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33697"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33697\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}