{"id":33726,"date":"2019-04-08T06:10:02","date_gmt":"2019-04-08T03:10:02","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=33726"},"modified":"2019-04-08T07:57:41","modified_gmt":"2019-04-08T04:57:41","slug":"candida-auris-bu-ismi-aklinizda-tutun-kendisi-sessiz-sedasiz-tum-dunyaya-yayiliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/08\/candida-auris-bu-ismi-aklinizda-tutun-kendisi-sessiz-sedasiz-tum-dunyaya-yayiliyor","title":{"rendered":"Candida auris: Bu ismi akl\u0131n\u0131zda tutun, kendisi sessiz sedas\u0131z t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131l\u0131yor"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7en May\u0131s ya\u015fl\u0131 bir adam Mount Sinai Hastanesi\u2019nin Brooklyn \u015fubesine kar\u0131n cerrahisi i\u00e7in yat\u0131r\u0131ld\u0131. Yap\u0131lan kan testleri adam\u0131n gizemli oldu\u011fu kadar \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir patojen mantar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyordu. Doktorlar vakit kaybetmeden adam\u0131 yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesine ald\u0131lar. <\/span>Candida auris<\/span><\/i> ad\u0131 verilen bu mantar insanlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemleri zay\u0131f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc anda avl\u0131yor ve sessiz sedas\u0131z t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131l\u0131yor. Ge\u00e7ti\u011fimiz be\u015f y\u0131lda \u00f6nce Venezuela\u2019daki bir yenido\u011fan \u00fcnitesine bula\u015ft\u0131, oradan \u0130spanya\u2019daki bir hastaneye s\u0131zd\u0131, ard\u0131ndan sayg\u0131n bir \u0130ngiliz t\u0131p merkezinin kepenkleri kapamas\u0131na neden oldu. Sonra da Hindistan, Pakistan ve G\u00fcney Afrika\u2019da g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Yak\u0131nlarda <\/span>C. auris<\/span><\/i> New York, New Jersey ve Illinois\u2019e de ula\u015ft\u0131. En sonunda federal d\u00fczeydeki Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezi\u2019nin (CDC) \u201cacil tehdit\u201d listesine girmeyi ba\u015fard\u0131.
\n<\/span>Mount Sinai\u2019deki hasta 90 g\u00fcn\u00fcn sonunda hayat\u0131n\u0131 kaybetti; fakat <\/span>C. auris<\/span><\/i> ya\u015famaya devam etti. Testler mantar\u0131n, adam\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 odan\u0131n her k\u00f6\u015fesine bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu; durum o kadar ciddiydi ki hastane \u00f6zel bir temizlik operasyonuna giri\u015fti. Hatta tavan ve zemindeki ta\u015flar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 mantardan tamamen kurtulmak ad\u0131na de\u011fi\u015ftirildi. Hastane m\u00fcd\u00fcr\u00fc Dr. Scott Lorin durumu \u015fu s\u00f6zlerle anlat\u0131yordu: \u201cHer\u015feye bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Duvarlara, yata\u011fa, kap\u0131lara, perdelere, telefonlara, muslu\u011fa, borulara, direklere, odadaki her\u015feye\u2026\u201d <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019in bu y\u0131k\u0131lmaz duru\u015fu k\u0131smen mantar ila\u00e7lar\u0131na g\u00f6sterdi\u011fi diren\u00e7ten kaynaklan\u0131yor, bu da onu sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck tehditlerinden biri konumuna y\u00fckseltiyor. Anlayaca\u011f\u0131n\u0131z ilaca diren\u00e7li enfeksiyonlar\u0131n y\u00fckseli\u015fi kap\u0131da…
\n<\/span>Onlarca y\u0131ld\u0131r sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131 antibiyotiklerin a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n ila\u00e7lar\u0131n etkinli\u011fini azaltaca\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131larda bulunuyorlar. Fakat as\u0131l patlama bakteri kaynakl\u0131 bir enfeksiyondan de\u011fil ila\u00e7lara diren\u00e7li bu mantardan geldi. Diren\u00e7li mantarlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ele alan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fclerinden, Imperial College London\u2019da mantar epidemiyolojisi profes\u00f6r\u00fc Matthew Fisher \u201c\u00c7ok ciddi bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Ve tek yapabildi\u011fimiz hastalar\u0131 mevcut ama etkisiz mantar ila\u00e7lar\u0131yla tedavi etmekten ibaret,\u201d diyor.
\n<\/span>Basit\u00e7e a\u00e7\u0131klamak gerekirse mantarlar da t\u0131pk\u0131 bakteriler gibi modern t\u0131p kar\u015f\u0131s\u0131nda hayatta kalmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli savunmalar geli\u015ftiriyorlar. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131n\u0131n bakteri ve mantarlarla m\u00fccadele edilmesini sa\u011flayacak ila\u00e7lar\u0131n re\u00e7etelenmesi konusunda daha muhafazakar davran\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki uyar\u0131lar\u0131na ve hatta Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in konuyla ilgili 2016 kararlar\u0131na ra\u011fmen hastaneler, klinikler ve zirai kurulu\u015flar \u00e7o\u011fu zaman bildi\u011fini okumaya devam ediyor.
\n<\/span>Diren\u00e7li mikroplara genellikle \u201cs\u00fcpermikrop\u201d ad\u0131 veriliyor; fakat bu isimlendirme ger\u00e7e\u011fi tam yans\u0131tm\u0131yor zira s\u00fcpermikroplar herkesi \u00f6ld\u00fcrm\u00fcyor. Daha ziyade ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz yeterince olgunla\u015fmam\u0131\u015f ya da zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f kimseler, mesela yeni do\u011fanlar, ya\u015fl\u0131lar, sigara i\u00e7enler, diyabetliler ve otoimm\u00fcn hastal\u0131klara sahip ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lar do\u011furabiliyor.
\n<\/span>Biliminsanlar\u0131na g\u00f6re, daha etkili ila\u00e7lar geli\u015ftirilmeden ya da antimikrobiyal ila\u00e7lar\u0131n gereksiz kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekilmeden riskin sa\u011fl\u0131kl\u0131 n\u00fcfusu etkisi alt\u0131na almamas\u0131 imkans\u0131z. \u0130ngiltere h\u00fck\u00fcmetinin maddi deste\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir \u00e7al\u0131\u015fmada, ila\u00e7 direncinin giderek \u015fiddetlenmesini \u00f6nleyecek kararlar al\u0131nmad\u0131k\u00e7a 2050\u2019ye kadar bu sebeple hayat\u0131n\u0131 kaybedecek insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 10 milyon olarak veriliyor. Ayn\u0131 y\u0131l itibariyle kanser y\u00fcz\u00fcnden hayat\u0131n\u0131 kaybedece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen sekiz milyon ki\u015fiyi dahi g\u00f6lgede b\u0131rakan bir rakam bu.
\n<\/span>CDC\u2019nin 2010 y\u0131l\u0131na ait resmi verilerine g\u00f6re ABD\u2019de diren\u00e7li enfeksiyonlara yakalananlar\u0131n say\u0131s\u0131 y\u0131lda iki milyon; bunlardan 23.000\u2019i hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. Washington \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019ne g\u00f6reyse rakamlar \u00e7ok daha y\u00fcksek. Antibiyotikler ve mantar ila\u00e7lar\u0131 hem insanlardaki enfeksiyonlarla m\u00fccadele, hem \u00e7iftlik hayvanlar\u0131nda hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi, hem de zirai bitkilerde \u00e7\u00fcr\u00fcmenin engellenmesi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. Baz\u0131 biliminsanlar\u0131na g\u00f6re mantar ila\u00e7lar\u0131n\u0131n tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde kullan\u0131m\u0131 insanlara bula\u015fan ilaca diren\u00e7li mantarlardaki bu patlamada olduk\u00e7a etkili. \u00d6te yandan mesele b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e b\u00fcy\u00fcyor fakat halk taraf\u0131ndan durumun ciddiyeti tam kavranam\u0131yor, zira bu gibi dire\u00e7li enfeksiyonlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 has\u0131r alt\u0131 ediliyor. Bakteri ve mantarlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda hastaneler ve yerel h\u00fck\u00fcmetler enfeksiyon oda\u011f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmek istemediklerinden durumu a\u00e7\u0131k etme konusunda irade g\u00f6stermemeyi se\u00e7iyorlar. Hatta CDC\u2019nin eyaletlerle olan anla\u015fmas\u0131 gere\u011fi salg\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hastanelerin ismini ya da konumunu halka duyurmas\u0131 yasak. Ancak bu arada mikroplar b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla yay\u0131lmaya devam ediyor. \u0130\u015fte Mount Sinai\u2019de hayat\u0131n\u0131 kaybeden adam\u0131 enfekte eden <\/span>C. auris<\/span><\/i> de onlarca say\u0131daki bu tehlikeli bakteri ve mantardan yaln\u0131zca biri. Kan dola\u015f\u0131m\u0131nda g\u00f6r\u00fclen enfeksiyonlar\u0131n temel nedenlerinden olan Candida mantar\u0131n\u0131n di\u011fer yayg\u0131n t\u00fcrleri ila\u00e7lara kar\u015f\u0131 bariz bir diren\u00e7 geli\u015ftirmi\u015f de\u011fil; fakat CDC\u2019nin belirtti\u011fine g\u00f6re <\/span>C. auris<\/span><\/i> enfeksiyonlar\u0131n\u0131n %90\u2019\u0131 en az bir ilaca kar\u015f\u0131, %30\u2019u iki ve \u00fczeri say\u0131daki ilaca kar\u015f\u0131 diren\u00e7li. Nitekim <\/span>C. auris<\/span><\/i> halihaz\u0131rda diren\u00e7li enfeksiyonlar aras\u0131nda \u201cen tehlikelisi\u201d olarak kabul ediliyor ve hem tespit edilmesi zor hem de \u00fcstesinden gelinmesi neredeyse imkans\u0131z olarak tan\u0131mlan\u0131yor. CDC verilerine g\u00f6re <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019in bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 90 g\u00fcn i\u00e7inde hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k uzmanlar bu etkenin ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 dahi hen\u00fcz belirleyebilmi\u015f de\u011fil.<\/span><\/p>\n

Halka a\u00e7\u0131klama yapmaya gerek yokmu\u015f
\n<\/b>2015 sonlar\u0131nda Imperial College London\u2019da enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Dr. Johanna Rhodes\u2019e Londra\u2019da bulunan Royal Brompton Hastanesi\u2019nden bir telefon gelir; telefonun ucundaki ki\u015fi, panik i\u00e7inde, <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019in kendi hastanelerine bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir t\u00fcrl\u00fc kurtulamad\u0131klar\u0131n\u0131 haber vermektedir. \u201cNereden geldi\u011fi konusunda hi\u00e7bir fikrimiz yok. Biz fark\u0131nda olmadan orman yang\u0131n\u0131 gibi yay\u0131ld\u0131,\u201d der Dr Rhodes\u2019e telefondaki meslekta\u015f\u0131. Rhodes mantar\u0131n genetik profilinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve odalardan temizlenmesi konusunda yard\u0131m s\u00f6z\u00fc verir. Ard\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flar. Dr. Rhodes\u2019in idaresinde hastane \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019li bir hasta taraf\u0131ndan kullan\u0131lan oday\u0131 hidrojen peroksit i\u00e7eren \u00f6zel bir cihazla spreylerler; ilkesel olarak spreyin en kuytu k\u00f6\u015felere kadar t\u00fcm oday\u0131 tertemiz etmesi gerekmektedir. Alet bir hafta s\u00fcreyle i\u015fler halde odada b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bir haftan\u0131n sonunda odan\u0131n ortas\u0131na bir k\u00fclt\u00fcr taba\u011f\u0131 yerle\u015ftirilir. Ama\u00e7 hayatta kalmay\u0131 ba\u015faran mikroplara \u00fcreyebilecekleri bir ortam sunmak, b\u00f6ylece geride kimin kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmektir. Ger\u00e7ekten de sprey t\u00fcm mikroorganizmalar\u0131 temizlemi\u015ftir. Biri hari\u00e7: <\/span>C. auris<\/span><\/i>.
\n<\/span>C. auris<\/i> yay\u0131lmaktad\u0131r, fakat hakk\u0131nda tek s\u00f6z eden yoktur. \u00d6zellikle akci\u011fer ve kalp hastal\u0131klar\u0131 konusunda isim yapm\u0131\u015f olan hastane ba\u015fta Orta Do\u011fu olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndan varl\u0131kl\u0131 insanlar\u0131 kendine \u00e7eken sayg\u0131n bir kurumdur. Durum h\u00fck\u00fcmete ve enfeksiyonu kapan \u015fanss\u0131z hastalara a\u00e7\u0131klan\u0131r, ancak kamuoyuna y\u00f6nelik genel bir beyanda bulunulmaz.
\nBu sessiz panik hali d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerindeki hastanelerde tekrarlan\u0131r. \u00d6zel enstit\u00fclerden ulusal ya da yerel h\u00fck\u00fcmetlere, hi\u00e7kimse diren\u00e7li enfeksiyon salg\u0131n\u0131n\u0131 halka duyurmak konusunda istekli davranmaz. Ortak kanaat hastalar\u0131n korkutulmas\u0131n\u0131n anlams\u0131z oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir; elbette potansiyel hastalar\u0131n da\u2026 Ancak herkes ayn\u0131 fikirde de\u011fildir. Royal Brompton\u2019\u0131n enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131 Dr. Silke Schelenz, h\u00fck\u00fcmet ve hastanenin acil durum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapma konusundaki isteksizli\u011finin tam bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir: \u201c\u015e\u00fcphesiz itibar kayb\u0131na u\u011framak istemedikleri i\u00e7in bu y\u00f6nde davrand\u0131klar\u0131n\u0131\u201d a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir.
\n<\/span>Haziran 2016 sonlar\u0131nda Royal Brompton taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan bilimsel bir raporda \u201chalihaz\u0131rda devam etmekte olan 50 <\/span>C. auris<\/span><\/i> vakas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu\u201d a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilir. Ard\u0131ndan hastane ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir karar al\u0131r: Enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131 birimi tam 11 g\u00fcn s\u00fcreyle kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapat\u0131r ve yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalar ba\u015fka bir kata ta\u015f\u0131n\u0131r. Birka\u00e7 g\u00fcn\u00fcn sonunda hastane nihayet medya yoluyla ger\u00e7e\u011fi itiraf etmek zorunda kal\u0131r. <\/span>The Daily Telegraph<\/span><\/i>\u2019ta haber \u015fu ba\u015fl\u0131kla yer bulur: \u201cYeni \u00d6l\u00fcmc\u00fcl S\u00fcpermikrobun \u0130ngiltere\u2019de Kendini G\u00f6stermesinin Ard\u0131ndan Yo\u011fun Bak\u0131m \u00dcnitesi Kapat\u0131ld\u0131.\u201d
\n<\/span>Her \u015feye ra\u011fmen olay uluslararas\u0131 platformda yeterince yank\u0131 bulmaz. Fakat bu esnada \u0130spanya\u2019n\u0131n Valencia kentinde, 992 yatakl\u0131 Hospital Universitari i Polit\u00e8cnic La Fe\u2019de \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir salg\u0131n patlak verir. Mantar\u0131n bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 hasta say\u0131s\u0131 372\u2019dir; ancak bunlardan sadece 85\u2019inde kan dola\u015f\u0131m\u0131 enfeksiyonu geli\u015fmi\u015ftir. Daha sonra <\/span>Mycoses<\/span><\/i> dergisinde \u00e7\u0131kan bir makaleden enfeksiyonlu hastalar\u0131n %40\u2019\u0131n\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131 izleyen 30 g\u00fcn i\u00e7inde \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funu \u00f6\u011freniriz. Hastane yetkilileri bu insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 alan etkenin mutlak suretle <\/span>C. auris<\/span><\/i> olmayabilece\u011fini belirtiler. \u201cHastalar\u0131n bu patojen y\u00fcz\u00fcnden mi yoksa ba\u015fka bir\u015feyden dolay\u0131 m\u0131 \u00f6ld\u00fcklerini anlamak kolay de\u011fil. Zira bunlar\u0131n hepsi ayn\u0131 zamanda ba\u015fka sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 sergileyen ve baz\u0131s\u0131 olduk\u00e7a ciddi durumdaki kimselerdi\u201d ifadeleri kullan\u0131l\u0131r. T\u0131pk\u0131 Royal Brompton gibi \u0130spanya\u2019daki hastane de kamuoyuna y\u00f6nelik herhangi bir a\u00e7\u0131klamaya giri\u015fmez.
\n<\/span>Hastanenin doktorlar\u0131ndan, ayn\u0131 zamanda <\/span>Mycoses<\/span><\/i>\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan makalenin yazarlar\u0131ndan bir isim, gazetecilere yollad\u0131\u011f\u0131 bir e-postada, hastanenin \u201cimaj\u0131n\u0131n zedelenmemesi ad\u0131na\u201d medyaya herhangi bir beyanatta bulunmamas\u0131 uyar\u0131s\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Hasta haklar\u0131 savunucular\u0131 \u00f6zellikle de acil olmayan durumlar i\u00e7in hastanelere ba\u015fvuran ki\u015filerin karar hakk\u0131n\u0131n ellerinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle b\u00fcy\u00fck tepki g\u00f6sterirler. \u00dcstelik olan bitenin ertesi g\u00fcnk\u00fc gazetelerin man\u015fetine de\u011fil de ancak bir bu\u00e7uk y\u0131l sonra medyaya yans\u0131m\u0131\u015f olmas\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r gibi de\u011fildir. Sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131ndan sorumlu ki\u015filer olas\u0131 risklerin tam olarak neler oldu\u011funun hen\u00fcz bilinmedi\u011fi bir durumda hastalar\u0131 salg\u0131n konusunda korkutman\u0131n anlams\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yleyerek kendilerini savunurlar. Ancak CDC en sonunda Royal Brompton\u2019daki salg\u0131ndan haberdar edilir ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ger\u00e7ekle\u015fir: 24 Haziran\u2019da ABD \u00e7ap\u0131ndaki hastanelere ve t\u0131p merkezlerine konuyla ilgili bir uyar\u0131 mektubu yollan\u0131r.
\n<\/span>ABD\u2019de bilinen ilk vaka hikayesi New York\u2019taki bir hastaneye 6 May\u0131s 2013\u2019te solunum yetmezli\u011fi sebebiyle yat\u0131\u015f yapan bir kad\u0131na ait. Birle\u015fik Arap Emirlikleri\u2019nden gelen 61 ya\u015f\u0131ndaki kad\u0131n mantar testinin pozitif sonu\u00e7 vermesinden bir hafta sonra hayat\u0131n\u0131 kaybeder. O g\u00fcnlerde vaka, hastane y\u00f6netiminin dikkatini pek \u00e7ekmez. Ancak CDC\u2019nin sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi uyar\u0131 mektubunun ard\u0131ndan yetkililer durumdan haberdar edilir. Bu kad\u0131n muhtemelen ABD\u2019deki ilk <\/span>C. auris<\/span><\/i> hastas\u0131 de\u011fil. Zaten mantar\u0131n ABD\u2019deki en yayg\u0131n formu olan G\u00fcney Asya tipinden farkl\u0131 bir soy ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 56 ya\u015f\u0131nda Amerikal\u0131 bir kad\u0131na ait: Mart 2017\u2019de cerrahi bir i\u015flem g\u00f6rmek \u00fczere Hindistan\u2019a seyahat eden kad\u0131n burada <\/span>C. auris<\/span><\/i> kapm\u0131\u015f ve patojeni kimse fark etmeden Connecticut\u2019taki bir hastaneye ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Buradan Teksas\u2019taki bir hastaneye nakledilir, ancak hayat\u0131n\u0131 kaybeder. An itibariyle tek bildi\u011fimiz insan v\u00fccudundan havaland\u0131rma sistemlerine kadar pek \u00e7ok yerde b\u00fcy\u00fcyebilen bu organizman\u0131n buradan h\u0131zla yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u2026
\n<\/span>Patojenin kolayca yay\u0131labilir olmas\u0131 <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019li hastalar\u0131n bak\u0131m\u0131ndan sorumlu g\u00f6revlileri de endi\u015feye sevk ediyor. New York\u2019taki Weill Cornell T\u0131p Merkezi\u2019nde pek \u00e7ok <\/span>C. auris\u2019<\/span><\/i>li hastay\u0131 tedavi eden Dr. Matthew McCarthy, otuz ya\u015flar\u0131nda bir vaka \u00f6n\u00fcne geldi\u011fi g\u00fcn hissetti\u011fi tarifsiz korkuyu \u015fu s\u00f6zlerle anlat\u0131yor: \u201cResmen ona dokunmak istemedim. O \u015feyi hastadan al\u0131p ba\u015fkalar\u0131na bula\u015ft\u0131rmak istemedim. Ama sonu\u00e7ta i\u015fimi yapmam gerekiyordu ve yapt\u0131m. Ama \u00e7orab\u0131na, kravat\u0131na ya da \u00f6nl\u00fc\u011f\u00fcne yanl\u0131\u015fl\u0131kla dokunur muyum diye korkun\u00e7 bir kayg\u0131yla bo\u011fu\u015ftu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum.\u201d
\n<\/span>\u015eu anda ABD\u2019de <\/span>C. auris<\/span><\/i> ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bilinen 587 vaka bildirilmi\u015f. Semptomlar olduk\u00e7a basit ve s\u0131radan: Ate\u015f, a\u011fr\u0131 ve yorgunluk. Fakat \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k durumu kritik bir ki\u015fi enfekte oldu\u011funda bu basit i\u015faretler \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hale gelebiliyor. CDC ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ba\u015flarda <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019in Asya k\u00f6kenli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Fakat Hindistan, Pakistan, Venezuela, G\u00fcney Afrika ve Japonya\u2019dan gelen \u00f6rneklerde yap\u0131lan gen dizisi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 patojenin tek bir yerden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131na, tek bir auris soyunun s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Genom kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 mantar\u0131n d\u00f6rt belirgin soyu oldu\u011funu ortaya koyuyor. Ancak bu soylar aras\u0131ndaki farklar o kadar b\u00fcy\u00fck ki bunlar\u0131n binlerce y\u0131l \u00f6nce do\u011fada bulunan zarars\u0131z soylardan d\u00f6rt farkl\u0131 noktada ayr\u0131l\u0131p diren\u00e7li patojenlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019i bu hale getirenin ne oldu\u011fu a\u00e7\u0131k de\u011fil ancak pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde kullan\u0131lan mantarsavar ila\u00e7lar\u0131 bu i\u015fin as\u0131l sorumlusu olarak g\u00f6r\u00fcyor. Londra\u2019daki salg\u0131n \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Dr. Rhodes\u2019in belirtti\u011fi gibi \u201cpatatesten bezelyeye, domatesten so\u011fana, bu ila\u00e7lar akl\u0131n\u0131za gelen her \u00fcr\u00fcnde kullan\u0131l\u0131yor. Sonu\u00e7ta mantar ila\u00e7lar\u0131n\u0131n tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131 i\u015fi bu noktalar getirmi\u015f oldu.\u201d <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019in kayna\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu bir yana, \u015fu an i\u00e7in patojeni durdurmak daha acil gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00dcstelik <\/span>C. auris<\/span><\/i>\u2019in etraf\u0131n\u0131 saran bu belirsizlik bir yandan korkuyu beslerken di\u011fer yandan inkar\u0131 beraberinde getiriyor. Ge\u00e7en y\u0131l 29 ya\u015f\u0131ndaki Jasmine Cutler New York\u2019taki bir hastanede tedavi g\u00f6ren 72 ya\u015f\u0131ndaki babas\u0131n\u0131 ziyarete gitti\u011finde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 manzaray\u0131 hi\u00e7 unutmuyor. Cutler, ge\u00e7irdi\u011fi bir ameliyat sonras\u0131 komplikasyon ya\u015fayan ve bunun tedavisi i\u00e7in hastanede kalmakta olan babas\u0131n\u0131 odas\u0131ndaki koltukta, d\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerinde en az bir saattir otururken bulmu\u015f. S\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re adam banyoya g\u00f6t\u00fcr\u00fclmek i\u00e7in yard\u0131m istedi\u011finde kimseden cevap alamam\u0131\u015f. G\u00f6r\u00fcnen o ki yap\u0131lan testlerde <\/span>C. auris<\/span><\/i> ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131nca sadece hem\u015fireler ve hastabak\u0131c\u0131lar de\u011fil, doktorlar bile hastaya oda kap\u0131s\u0131n\u0131n cam\u0131ndan bakmakla yetinir olmu\u015flar. Cutler \u201cBabam deney hayvan\u0131 de\u011fil. Ona sirk ucubesiymi\u015f gibi davranamazlar\u201d diyerek isyan\u0131n\u0131 ifade ediyor. Nihayetinde babas\u0131na mantardan kurtuldu\u011fu s\u00f6ylenmi\u015f ve taburcu edilmi\u015f. Fakat isim vermemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, zira babas\u0131 ad\u0131n\u0131n gizli tutulmas\u0131n\u0131 istiyor\u2026<\/span><\/p>\n

Kaynak
\n<\/b>Matt Richtel ve Andrew Jacobs, <\/span>\u201cA Mysterious Infection, Spanning the Globe in a Climate of Secrecy\u201d, <\/span>The New York Times<\/span><\/i><\/em>, 6 Nisan 2019.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7en May\u0131s ya\u015fl\u0131 bir adam Mount Sinai Hastanesi\u2019nin Brooklyn \u015fubesine kar\u0131n cerrahisi i\u00e7in yat\u0131r\u0131ld\u0131. Yap\u0131lan kan testleri adam\u0131n gizemli oldu\u011fu kadar \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir patojen mantar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyordu. Doktorlar vakit kaybetmeden adam\u0131 yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesine ald\u0131lar. Candida auris ad\u0131 verilen bu mantar insanlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemleri zay\u0131f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc anda avl\u0131yor ve sessiz sedas\u0131z t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131l\u0131yor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":33729,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,1,235,33],"tags":[4767,4766,4768],"class_list":["post-33726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-genel","category-guncel","category-saglik-bilimleri","tag-candida-auris","tag-ilaca-direncli-mantar","tag-kuresel-salgin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t