{"id":33753,"date":"2019-04-10T02:33:40","date_gmt":"2019-04-09T23:33:40","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=33753"},"modified":"2019-04-10T06:18:42","modified_gmt":"2019-04-10T03:18:42","slug":"33753","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/10\/33753","title":{"rendered":"Homoseks\u00fcelli\u011fini hazmedemeyen tek hayvan, insan"},"content":{"rendered":"

Homoseks\u00fcelli\u011fin do\u011faya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen birileriyle mutlaka kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Bu kanaate nereden vard\u0131klar\u0131 ya da d\u00fc\u015f\u00fcncelerini hangi somut temele dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 bilinmez ama tek bir soru kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaya yeter: \u201c\u015eu halde neden bizzat do\u011fan\u0131n kendisi homoseks\u00fcelli\u011fin \u00e7e\u015fit t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc sergiliyor?\u201d O zaman da mesela kad\u0131n erkek aras\u0131ndaki farklar ya da zeka konusunda da birtak\u0131m ilgin\u00e7 fikirleri olan Bay veya Bayan Her\u015feyi Bilir somut \u00f6rnekler duymak isteyecektir. Bu yaz\u0131 onlara gelsin\u2026
\n<\/span><\/p>\n

Bir defa ac\u0131 ger\u00e7e\u011fi en ba\u015fta s\u00f6yleyelim: Homoseks\u00fcellik, yani ayn\u0131 cinsiyetten bireylerin cinsel ya da cinsel \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131ml\u0131 temaslara girmeleri, hayvanlar aras\u0131nda olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. B\u00f6ceklerden bal\u0131klara, s\u00fcr\u00fcngenlerden ku\u015flara ve memelilere, akl\u0131n\u0131za gelebilecek t\u00fcm tak\u0131mlarda kendisine rastlamak m\u00fcmk\u00fcn\u2026 Di\u011fer bir deyi\u015fle kimse bu i\u015ften muaf de\u011fil, ancak homoseks\u00fcelli\u011fin bi\u00e7imini belirleyen birtak\u0131m s\u0131n\u0131rlar yok de\u011fil, mesela anatomik yap\u0131. Bu ba\u011flamda diyelim hem an\u00fcste hem kar\u0131n b\u00f6lgesinde penetrasyon deli\u011fi ta\u015f\u0131yan yunuslar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015f \u00e7e\u015fitlili\u011fini ku\u015flar g\u00f6steremeyebiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla erkek-erkek ya da di\u015fi-di\u015fi temas\u0131n\u0131n derinli\u011fi ve bi\u00e7imi basit dokunu\u015flardan birlikte yavru bak\u0131m\u0131na ya da tam \u00e7iftle\u015fmeye kadar de\u011fi\u015febiliyor. \u00c7ift olu\u015fturma davran\u0131\u015f\u0131 konusunda da yelpaze hayvan t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde de\u011fi\u015fken. Mesela bonobo maymunlar\u0131nda biraz kimin eli kimin cebinde durumu varken, bonobolardan dahi daha hiperseks\u00fcel olarak tan\u0131mlanan b\u00fcy\u00fck yunuslarda erkekler aras\u0131 e\u015fle\u015fmeler \u00f6m\u00fcr boyu s\u00fcrebiliyor. Bu noktada o me\u015fhur arg\u00fcman kulaklar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u0131nlat\u0131yor: \u201cHerkes homoseks\u00fcel olsa \u00fcreme olmaz, insan ya da hayvan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn soyu t\u00fckenir!\u201d Sorun \u015fu ki b\u00f6yle bir tablo asla ortaya \u00e7\u0131km\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc hayvan t\u00fcrleri s\u00f6z konusu oldu\u011funda mutlak bir homoseks\u00fcellikten \u00e7ok esnek bir biseks\u00fcellikten bahsetmek daha do\u011fru.
\n<\/span>Bu noktada d\u00fcmeni homoseks\u00fcelli\u011fin \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerini sergileyen sansasyonel hayvanlara de\u011fil, minik, s\u00f6n\u00fck fakat tarihsel a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli bir t\u00fcre \u00e7evirelim: May\u0131s b\u00f6cekleri. Tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar\u0131n ba\u015f\u0131na bela oldu\u011fu i\u00e7in eskiden beri \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, bu sayede erkeklerin sistematik olarak erkeklerle \u00e7iftle\u015fti\u011fi, bir 19. y\u00fczy\u0131l zoolo\u011fu olan Henri Gadeau de Kerville taraf\u0131ndan fark edilebilmi\u015f ilk t\u00fcr bu. O d\u00f6nemde, bug\u00fcn oldu\u011fu gibi homoseks\u00fcelli\u011fin ancak bir zorunlu\/ikinci tercih olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen Kerville\u2019i as\u0131l \u015fa\u015f\u0131rtan ise bu \u00e7iftle\u015fmelerin, tam da di\u015filerin varl\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyor olmas\u0131ym\u0131\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla bu minik yarat\u0131klar Kerville\u2019i \u015fu soruyu sormaya mecbur etmi\u015f: \u201cHomoseks\u00fcellik zorunluluk de\u011fil tercih olabilir mi?\u201d (bu arada Kerville\u2019in konuyla ilgili makalesinde, o\u011flanc\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelen \u2018p\u00e9d\u00e9rastrie\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtelim). Gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ve g\u00f6zlemlerini Entomologlar Derne\u011fi\u2019ne sundu\u011funda iyi giyimli sayg\u0131n beyefendilerin \u00f6fkesini \u00fczerine \u00e7ekmekten ba\u015fka bir sonu\u00e7 elde edemedi\u011fini tahmin etmek zor de\u011fil. Fakat ne olursa olsun Kerville hayal g\u00f6rm\u00fcyordu ve hayvan davran\u0131\u015flar\u0131 da\u011farc\u0131\u011f\u0131na bu yeni kavram\u0131 art\u0131k eklemi\u015f bulunuyordu.
\n<\/span>Peki homoseks\u00fcellik Kerville\u2019in s\u00f6yledi\u011fi gibi zorunluluktan ziyade ger\u00e7ekten de bir tercih diyelim\u2026 Yine de \u2018neden var?\u2019 sorusunu sormak gerekmiyor mu? \u00d6zellikle de \u00e7iftle\u015fmenin \u00fcreme hedefiyle yap\u0131lan bir eylem oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse? \u0130\u015fte! Muhtemel hata tam da burada, yani \u00e7iftle\u015fmenin getirdi\u011fi keyif duygusunun, tipik insanmerkezci anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zla, sadece insanlara has bir \u00f6zellik oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinde. Oysa pek \u00e7ok ku\u015f t\u00fcr\u00fc yumurtlad\u0131ktan sonra da \u00e7iftle\u015fmeye devam ediyor; ya da mesela makak maymunlar\u0131n\u0131 gebelik bile \u00e7iftle\u015fmekten al\u0131koyam\u0131yor. Nihayetinde zevk ve keyif duygusunun yerini ihtiya\u00e7 ve gereklili\u011fe b\u0131rakmak evrimsel a\u00e7\u0131dan bile pek mant\u0131kl\u0131 ve garantili bir yol gibi durmuyor. Ne insanlar ne hayvanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u2026 Bu arada evrim demi\u015fken, bizzat homoseks\u00fcelli\u011fin \u00fcreme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir avantaj sa\u011flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Neden olmas\u0131n\u2026 Mesela yukar\u0131da bahsetmeden ge\u00e7emedi\u011fimiz yunuslar\u0131 ele alal\u0131m. Uzun s\u00fcreli partnerli\u011fi tercih eden erkek \u00e7iftler, \u00fcreme zaman\u0131 geldi\u011finde di\u015fiyi \u00e7iftle\u015fmeye zorlamak anlam\u0131nda heteroseks\u00fcel erkeklere g\u00f6re avantaj kazanm\u0131\u015f oluyorlar. Bu arada heteroseks\u00fcelli\u011fi bir zorunluluk, homoseks\u00fcelli\u011fi ise tercih olarak ya\u015f\u0131yor olmalar\u0131 da i\u015fin ayr\u0131 bir y\u00fcz\u00fc. Baz\u0131 t\u00fcrlerde ‘ben homoseks\u00fcel ili\u015fki istemem’ diye tutturan da var, mesela Kanada muflonlar\u0131.<\/span><\/p>\n

\"\"
Ovis canadensis. Kaynak: Eric DRAGESCO\/Gamma-Rapho via Getty Images.<\/figcaption><\/figure>\n

Normal zamanlarda erkeklerle di\u015filerin ayr\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu t\u00fcrde iki cinsiyetin bir araya gelmesi sadece \u00fcreme zamanlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Y\u0131l\u0131n kalan koca k\u0131sm\u0131nda ise erkekler kendi aralar\u0131nda \u00e7iftle\u015fiyorlar. Ancak bu kural baz\u0131 erkeklerin ho\u015funa gitmiyor. \u00d6zellikle de efemine olanlar\u0131n\u2026 Bu durumda s\u00f6z konusu erke\u011fimiz bizim transeks\u00fcellik dedi\u011fimiz davran\u0131\u015f bi\u00e7imine ba\u015fvuruyor. Yani anatomik d\u00fczeyde bir de\u011fi\u015fim ya\u015famaks\u0131z\u0131n sadece davran\u0131\u015f d\u00fczeyinde bir cinsiyet de\u011fi\u015fimine giderek di\u015file\u015fiyor. Bunu da di\u015filerin aras\u0131nda ya\u015famaya ba\u015flayarak ve onlar\u0131n davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131 benimseyerek yap\u0131yor. Mesela idrar\u0131n\u0131 onlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bo\u015falt\u0131yor.
\n<\/span>Genel anlamda di\u015filere gelince\u2026 Evrimin bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 cinsiyeti, kendi ba\u015f\u0131na \u00fcreme g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011fundan homoseks\u00fcellik istedi\u011finde bunu \u00e7ok daha radikal bi\u00e7imlerde elde edebiliyor. Ancak bu apayr\u0131 bir yaz\u0131n\u0131n konusu oldu\u011fundan ge\u00e7ici ve y\u00fczeyel bir di\u015fi homoseks\u00fcelli\u011fi \u00f6rne\u011fiyle yetinelim. Bu \u00f6rnekte cinsellik yok, sadece ortak ebeveynlik var: Laysan albatroslar\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz. Pasifik adalar\u0131nda ya\u015fayan bu t\u00fcr zaman zaman demografik dalgalanmalara maruz kalarak erkeklerin say\u0131ca azald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlere giriyor. Bu zamanlarda di\u015filer \u00e7areyi hemcinsleriyle \u00e7ift olu\u015fturmakta buluyorlar. Az say\u0131daki erkekten biriyle \u00e7iftle\u015fmeyi ba\u015farabilmi\u015f di\u015filer kendilerine partner olarak yavrunun babas\u0131n\u0131 ya da bir erke\u011fi de\u011fil, \u00e7iftle\u015fememi\u015f bir di\u015fiyi se\u00e7iyor. B\u00f6ylece hem kendi yavrusu i\u00e7in bak\u0131m garantisi sa\u011fl\u0131yor hem de di\u011fer di\u015fi i\u00e7in haz\u0131r bir e\u015f ve yavru tedarik\u00e7isi gibi i\u015f g\u00f6r\u00fcyor.
\n<\/span>T\u00fcm bu \u00f6rneklerden \u00e7\u0131kan tablo homoseks\u00fcelli\u011fin \u2018t\u00fcr\u00fcn neslini kurutmak\u2019 \u015f\u00f6yle dursun, herkes a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantaj yaratan bir esnekli\u011fe tekab\u00fcl etti\u011fini g\u00f6steriyor. Sonu\u00e7ta esnekli\u011fi ya da adaptasyon g\u00fcc\u00fcn\u00fc evrimin en \u00fcst kademesi olarak kabul etti\u011fimizde t\u00fcr\u00fcn ve bireyin salahiyetini garantileyecek her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fki bi\u00e7imine do\u011fa onay veriyor. Belki bizler de do\u011fay\u0131, \u00f6m\u00fcr boyu birbirinden ayr\u0131lmayan romantik di\u015fi ve erkek kumrulardan ya da di\u015fi haremi kurmu\u015f erkek gorillerden ibaret g\u00f6rmesek, hayvanlardaki esneklikten feyz alsak rahat eder miyiz bilinmez, ancak ahlak kurallar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7arp\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bir do\u011fa anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kimseye faydas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, \u00fcstelik ne homoseks\u00fcellik ne erkeklik ne di\u015filik konusunda ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 kesin.<\/span><\/p>\n

Kaynak
\n<\/b>Fleur Daugey, <\/span>Animaux homos-Histoire naturelle de l\u2019homosexualit\u00e9, <\/span><\/i>Albin Michel: Paris, \u015eubat 2019; <\/span>https:\/\/www.franceculture.fr\/conferences\/palais-de-la-decouverte-et-cite-des-sciences-et-de-lindustrie\/animaux-homos-histoire-naturelle-de-lhomosexualite<\/span>.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Homoseks\u00fcelli\u011fin do\u011faya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen birileriyle mutlaka kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Bu kanaate nereden vard\u0131klar\u0131 ya da d\u00fc\u015f\u00fcncelerini hangi somut temele dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 bilinmez ama tek bir soru kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaya yeter: \u201c\u015eu halde neden bizzat do\u011fan\u0131n kendisi homoseks\u00fcelli\u011fin \u00e7e\u015fit t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc sergiliyor?\u201d O zaman da mesela kad\u0131n erkek aras\u0131ndaki farklar ya da zeka konusunda da birtak\u0131m ilgin\u00e7 fikirleri olan Bay […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":33750,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,4666],"tags":[4770,4769],"class_list":["post-33753","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-etoloji","tag-hayvanlarda-cinsellik","tag-hayvanlarda-homoseksuellik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t