Tarihin \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7lerinde \u00f6yle tan\u0131kl\u0131klar, \u00f6yle fiili iradeler vard\u0131r ki, o d\u00f6neme\u00e7lerin nihayetine y\u00f6n verirler. Onlar \u00e7o\u011funlukla isimsiz kahramanlard\u0131r. M\u00fctevaz\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7selle\u015ftiren, sadeli\u011fi bir ya\u015fam bi\u00e7imi olarak alg\u0131layan, bina etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 eserin y\u00fck\u00fcn\u00fc omuzlar\u0131nda ta\u015f\u0131yan m\u00fcstesna ki\u015filiklerdir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde iktidar taraf\u0131ndan bir\u00e7ok ileti\u015fim ayg\u0131t\u0131 kullan\u0131larak tarihin yeniden yaz\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6yle ki, art\u0131k resmiyete d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f pratik faaliyetlerden, senaryolar\u0131n \u00fclke g\u00fcndemine g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik arz etti\u011fi d\u00f6nem dizilerine kadar kitlelerin \u00f6n\u00fcne hakikatmi\u015f gibi konulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lanlar, bizatihi reddi miras, bizatihi manip\u00fclatif enstr\u00fcmanlar\u0131n en basit \u00fcr\u00fcnleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ku\u015fkusuz bu konuda en \u00f6nemli eksiklik sadece bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131kta ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Zira resmi ideolojinin olu\u015fturulmas\u0131 s\u00fcrecinde eksik b\u0131rak\u0131lan ya da bilin\u00e7li bir \u015fekilde g\u00f6rmezden gelinerek adeta bir ezbere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da bu konuda yeterince sorumlulu\u011fu vard\u0131r. Bu olgu, her ne kadar son d\u00f6nemde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sald\u0131rganl\u0131k s\u00fcreci ile kar\u015f\u0131lanamayacak boyutta olsa da, ku\u015faklararas\u0131nda \u00f6nemli bir tahribat yaratm\u0131\u015ft\u0131r diyebiliriz.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi toplumsal de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinin i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli \u015fey o s\u00fcre\u00e7lerin salt belli kararlar ve s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesine s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Zira belli tarihsel kesitlerde \u00f6nemli rol oynayan toplumsal birikimlerin her an farkl\u0131 siyasal\/s\u0131n\u0131fsal geli\u015fmelere evrilebilece\u011finden s\u00f6z edebilmek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n Avrupa\u2019s\u0131nda cereyan eden siyasal geli\u015fmelerin 1871\u2019e gelindi\u011finde farkl\u0131 bir siyasal ger\u00e7ekli\u011fi insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne koymu\u015f olmas\u0131 bunun en \u00f6nemli \u00f6rneklerindendir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda burjuvazi kendi devrimlerinden dahi korkabilmekte ve onlar\u0131n i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu kimi \u00f6zellikleri \u00f6rtbas etmekte hi\u00e7bir \u00e7ekince g\u00f6stermemektedir.<\/p>\n
Nitekim konumuz olan 1908 Devrimi\u2019nde de bunun izlerini g\u00f6rebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
J\u00f6n T\u00fcrk Devrimi\u2019nin \u00f6zellikle liberalizmin hakim ideoloji haline geldi\u011fi bu \u00e7a\u011fda burjuvazi taraf\u0131ndan gizlenmeye, \u00f6rtbas edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. T\u0131pk\u0131, \u0130ngiltere\u2019nin, Fransa\u2019n\u0131n, Amerika\u2019n\u0131n, Rusya\u2019n\u0131n modern tarihinin temelinde yatan ve \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7ler olarak tan\u0131mlanan devrimler gibi modern T\u00fcrkiye\u2019nin tarihi de benzer devrimci s\u00fcre\u00e7lerin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr diyebiliriz.<\/p>\n
1908 Devrimi\u2019nin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu etki bug\u00fcn itibariyle ders kitaplar\u0131nda ve m\u00fcfredatta yer alan \u015fekliyle her ne kadar ge\u00e7i\u015ftirilerek \u00f6n\u00fcm\u00fcze konulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da, onun yaratt\u0131\u011f\u0131 birikimin ayn\u0131 zamanda Cumhuriyet Devrimi\u2019ne kap\u0131 aralayan \u00f6nemli bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00dcstelik \u00e7etin, kararl\u0131 ve art\u0131k eskimeye y\u00fcz tutmaya ba\u015flam\u0131\u015f hale geleni temelinden sarsacak kadar etkili oldu\u011funu da!<\/p>\n
Ku\u015fkusuz her tarihsel s\u00fcrecin i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli dinamikler, nedenler, olgular vb. vard\u0131r. Ama bunun yan\u0131nda o s\u00fcre\u00e7lerin i\u00e7erisinde filizlenmi\u015f olan ve o s\u00fcreci hem iradi hem de bilin\u00e7li olarak de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan kimi etkenlerden s\u00f6z etmek gerekir. Bu etkenler ise toplumsal muhalefeti harekete ge\u00e7iren organizasyonun i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tekil unsurlard\u0131r. Yani kolektif bilin\u00e7 ve iradedir. Bu anlamda 1908 Devrimi\u2019ne y\u00f6n veren niteli\u011fi ile \u0130ttihat Terakki\u2019siz ve onun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir tarih yaz\u0131m\u0131ndan s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
Feyziye \u00d6zberk\u2019in kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu ve K\u0131rm\u0131z\u0131 Kedi Yay\u0131nevi\u2019nden \u00e7\u0131kan \u201cResneli Niyazi\u201d tam da bu ihtiyaca denk d\u00fc\u015fecek bi\u00e7imde kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
1908 H\u00fcrriyet Devrimi\u2019nin ilk ate\u015fini yakan, halk\u0131n \u201cH\u00fcrriyet Kahraman\u0131\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Resneli Niyazi ya da Ahmet Niyazi Bey, \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin en \u00f6nemli fig\u00fcrlerinden biridir. \u00d6zellikle Manast\u0131r\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan kritik s\u00fcre\u00e7te alm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6nemli vazifenin adeta bir s\u00fcrecin fitilini ate\u015flemi\u015f oldu\u011fu ve sonras\u0131nda 31 Mart gerici isyan\u0131na kadar geli\u015fen s\u00fcrecin temel dinami\u011fi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Peki, b\u00f6ylesi tarihsel bir anda ortaya \u00e7\u0131kan bir ki\u015filik olarak kimdi bu Resneli?<\/p>\n
Feyziye \u00d6zberk i\u015fte bu soruya \u00f6nemli yan\u0131tlar \u00fcretirken bir yandan da Resneli\u2019nin \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu tarihsel kesitin ger\u00e7ek\u00e7i tablosunu \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Feyziye \u00d6zberk, Niyazi Bey\u2019e ili\u015fkin bilgileri esas olarak onun bizzat kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu Hat\u0131rat-\u0131 Niyazi<\/em> adl\u0131 kitab\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fini ifade ederken onu, vatanseverli\u011fini ya\u015fam\u0131n\u0131 ortaya koyarak kan\u0131tlayan ve ya\u015fam\u0131 boyunca asla makam, mevki hesab\u0131 olmayan biri olarak tan\u0131ml\u0131yor. Bu anlamda neden Resneli Niyazi diye sordu\u011fu soruya ise bizzat Niyazi Bey\u2019in ya\u015fam\u0131nda gizlenen kimi \u00f6zellikleri \u00f6n plana alarak yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n K\u0131sa ama bir o kadar da kapsaml\u0131 diyebilece\u011fimiz bir girizg\u00e2h \u015feklinde ele al\u0131nan kitab\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde 1908\u2019i \u00f6nceleyen ko\u015fullara de\u011finme gere\u011fi duyan \u00d6zberk, sonras\u0131nda ise \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin olu\u015fma s\u00fcreci ve \u00f6nderlik etti\u011fi isyana uzanan tarihsel kesiti de \u00f6zenle ele al\u0131yor. B\u00fct\u00fcnsel niteli\u011fi ile bir biyografiden \u00e7ok, titizlikle i\u015flenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir konjonkt\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da diyebilece\u011fimiz kitab\u0131n i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi de\u011ferlendirmeler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6neme dair \u00f6nemli katk\u0131lar da sunuyor.<\/p>\n \u00dclkemizin ve tarihimizin tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f oldu\u011fu kimi olaylar\u0131n \u00fczerinde adeta bir sis perdesi olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, Resneli Niyazi\u2019yi bir anlamda b\u00f6ylesi \u00f6nemli bir d\u00f6neme dair bu sis perdesini da\u011f\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir eylem olarak g\u00f6rmek gerekiyor. Her ne kadar i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi \u00f6nermeler ve yakla\u015f\u0131mlar kafalarda soru i\u015faretlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olsa da \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir \u00f6teki tarih yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Resneli Niyazi, Feyziye \u00d6zberk, K\u0131rm\u0131z\u0131 Kedi, 2019, 192 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tarihin \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7lerinde \u00f6yle tan\u0131kl\u0131klar, \u00f6yle fiili iradeler vard\u0131r ki, o d\u00f6neme\u00e7lerin nihayetine y\u00f6n verirler. Onlar \u00e7o\u011funlukla isimsiz kahramanlard\u0131r. M\u00fctevaz\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7selle\u015ftiren, sadeli\u011fi bir ya\u015fam bi\u00e7imi olarak alg\u0131layan, bina etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 eserin y\u00fck\u00fcn\u00fc omuzlar\u0131nda ta\u015f\u0131yan m\u00fcstesna ki\u015filiklerdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde iktidar taraf\u0131ndan bir\u00e7ok ileti\u015fim ayg\u0131t\u0131 kullan\u0131larak tarihin yeniden yaz\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6yle ki, art\u0131k resmiyete d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f pratik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1985,"featured_media":34126,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4802,38,513,510,511],"tags":[4824],"class_list":["post-34125","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-183-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-resneli-niyazi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t