{"id":34128,"date":"2019-05-01T00:00:13","date_gmt":"2019-04-30T21:00:13","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=34128"},"modified":"2019-04-30T12:03:40","modified_gmt":"2019-04-30T09:03:40","slug":"kadin-ve-erkege-dair-jungcu-metinler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/05\/01\/kadin-ve-erkege-dair-jungcu-metinler","title":{"rendered":"Kad\u0131n ve erke\u011fe dair Jungcu metinler"},"content":{"rendered":"

Yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalardan hangisi cinsiyet konusu kadar g\u00fcnl\u00fck hayata dokunuyordur, bilmiyorum. Ama kabul edilebilir ki pop\u00fcler bi\u00e7imde konu\u015fulmaktan keyif al\u0131nan kad\u0131n-erkek beyni mevzular\u0131 da dahil, pek \u00e7ok konuda cinsiyet hakk\u0131nda konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z can al\u0131c\u0131 ve dikkat \u00e7ekici. \u201cCan al\u0131c\u0131\u201d ifadesi hem deyim hem de somut anlamlar\u0131yla okunabilir. Cinsiyet diyorum ama He <\/em>ve She<\/em> adl\u0131 kitaplar biyolojiyi temel alan bir anlat\u0131y\u0131 olu\u015fturmuyor. Dolay\u0131s\u0131yla toplumsal cinsiyet vurgusu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir yan okuma da yap\u0131labilir. Ger\u00e7i cinsiyet ifadesini k\u00fclt\u00fcrel ya da toplumsal cinsiyet ba\u011flam\u0131nda incelemeye kalk\u0131\u015fsak dahi, bu bak\u0131\u015f, biyolojik olan\u0131n bilgisini de e\u011fip b\u00fckme kuvvetine sahip. Biyolojik olan\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131n da bir t\u00fcr toplumsal cinsiyet alg\u0131s\u0131yla i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011funu s\u00f6ylenebilir mi? Bunun s\u0131k\u0131 bir \u00f6rne\u011fi olarak Paul Broca\u2019n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ele al\u0131nabilir. Paul Broca kad\u0131n ve erkek beynine dair g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 1864\u2019te dile getirmi\u015fti (K\u0131l\u0131n\u00e7, 2014, s.35):<\/p>\n

\u201cUnutmamal\u0131y\u0131z ki, kad\u0131nlar ortalamada erkeklerden biraz daha az zekidir, bu abart\u0131lmamas\u0131 gereken fakat yine de yads\u0131nmayacak bir ger\u00e7ek. Bu y\u00fczden kad\u0131nlar\u0131n nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck beyin hacminin, onlar\u0131n bir yandan fiziksel, di\u011fer yandan entelekt\u00fcel d\u00fczeyde a\u015fa\u011f\u0131 olmalar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 farz edebiliriz.\u201d<\/p>\n

\u00c7o\u011fumuza deh\u015fet verebilecek bu ifadeler Paul Broca\u2019n\u0131n. Kendisi beynimizdeki broca<\/em> alan\u0131na ismini veren Frans\u0131z hekim ve antropolog. Tekrar s\u00f6yleyebiliriz ki, k\u00fclt\u00fcrel olmayan pek \u00e7ok \u015fey de asl\u0131nda insan\u0131n elinde farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerin arac\u0131 olabilmekte. Bu sebepten, He<\/em> ve She<\/em> adl\u0131 iki kitab\u0131 anlat\u0131rken, akl\u0131m\u0131n di\u011fer bir ucunda da Jack Holland\u2019\u0131n Mizojini – Kad\u0131ndan Nefretin Evrensel Tarihi<\/em> kitab\u0131 duruyor. Holland kitab\u0131n\u0131n giri\u015finde kad\u0131na dair yap\u0131lan ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n asl\u0131nda mitlerde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. Dahas\u0131, Yunan mitlerinin kad\u0131ndan nefret konusunda g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcren olumsuz bir kad\u0131n imaj\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131nda kurucu bir rol\u00fc oldu\u011funu ifade ediyor (Holland, 2016, s.27-51). Robert A. Johnson\u2019\u0131n kitaplar\u0131 ise anima ve animusu anlat\u0131rken mitleri irdeledi\u011fi ve mitlerden kopmamay\u0131 \u00f6nerdi\u011fi i\u00e7in, bu bak\u0131\u015fa ihtiyac\u0131m\u0131z var. Dahas\u0131, bu bak\u0131\u015fa, \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce polisli\u011fi\u201d yapmadan ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n

Kitaplar Johnson\u2019un 1969 bahar aylar\u0131 boyunca San Diego\u2019daki Piskoposluk Kilisesi\u2019nde verdi\u011fi bir dizi konferans\u0131 temel al\u0131yor. Kitab\u0131n ilgin\u00e7 bir mistik havas\u0131 var. Bu sebepten, kitab\u0131 okurken vaaz dinliyormu\u015f havas\u0131na b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrebiliyor okurunu. \u0130lave etmek gerekir ki Johnson, Jiddu Krishnamurti\u2019nin \u00f6\u011frencisi olarak bir s\u00fcre onunla vakit ge\u00e7iriyor. Jiddu Krishnamurti\u2019nin ise \u00e7e\u015fitli mistik derneklerle ili\u015fkisi oldu\u011fu biliniyor.(1)<\/sup> Yani kitab\u0131n\u0131 da \u00e7evreleyen bu havan\u0131n nedeni ayn\u0131 zamanda hocas\u0131ndan gelen esinti olabilir. Yazar\u0131 \u00f6zel yapan bir ba\u015fka ayr\u0131nt\u0131 C. G. Jung\u2019un kar\u0131s\u0131 psikanalist Emma Jung\u2019un analizan\u0131 olmas\u0131. Analitik e\u011fitimini K\u00fcnkel ve Tony Sussman ile tamamlayan Johnson, 1960\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda analitik uygulamalar\u0131na ara vererek ilerici ve geni\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olarak tarif edilen bir St. Gregory\u2019s Kilisesi\u2019ne kat\u0131l\u0131yor. Manast\u0131rda ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6rt seneden sonra psikoterapist olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyor.<\/p>\n

He<\/em> adl\u0131 kitap bir \u201ckutsal kase\u201d anlat\u0131s\u0131yla \u00f6r\u00fcl\u00fc. She<\/em> ise Psykhe\u2019nin hik\u00e2yelerini konu ediniyor. He<\/em>\u2019nin kahraman\u0131 Parsifal, She<\/em>\u2019ninki ise Psykhe. \u0130ki kahraman\u0131n ser\u00fcveni de belirli u\u00e7larda sal\u0131narak seyrediyor. Parsifal, kutsal kase a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ile erkeksi k\u0131l\u0131\u00e7 kullanan ki\u015fi aras\u0131nda sal\u0131n\u0131r, bocalar. Bu iki y\u00f6n, aral\u0131ks\u0131z olarak birbirini etkiler ve ya\u015fam\u0131n k\u0131ymetli bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilir. She<\/em>\u2019de ise kad\u0131n\u0131n benli\u011finde bir Afrodit bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. \u201c\u00c7a\u011fda\u015f\u201d bir kad\u0131n i\u00e7in ise ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n kayna\u011f\u0131 Afrodit\u2019in do\u011fas\u0131yla Psykhe do\u011fas\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma ile tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n

Yazar bir yandan mitlere dair inanc\u0131 diriltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu sebepten Mizojini<\/em> kitab\u0131n\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatmakta fayda g\u00f6r\u00fcyorum. Johnson mitlerin bize ne dediklerini h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemsiyor; art\u0131k kullan\u0131lmayan ve a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir anlat\u0131 olarak kabul etmiyor. Aksine, bu hik\u00e2yelerin i\u00e7erisinde yer al\u0131p onlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye davet ediyor. Bunu dini bir \u00f6\u011fretiyi anlat\u0131r gibi, okuyanlara mesajlar vererek yap\u0131yor. Dizi edit\u00f6r\u00fc Tu\u011f\u00e7e Is\u0131yel\u2019in de hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, Jung\u2019un \u201cArt\u0131k elinde mitolojinin anahtar\u0131 var. Ruhun t\u00fcm kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7makta \u00f6zg\u00fcrs\u00fcn\u201d ifadesi kitapta harfiyen i\u015fleniyor.<\/p>\n

Kitab\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lan t\u00fcm bu \u00f6zelliklerin yan\u0131nda, kendisini okurundan iten, onun yanl\u0131\u015f ellerde olmas\u0131na sebep olu\u015fturabilecek bir \u00f6zelli\u011finin kapaklar\u0131n\u0131n rengi oldu\u011funu ifade etmek gerek. Ama bu ele\u015ftiriyi acele bir \u015fekilde iletmenin \u00f6ncesinde, ayn\u0131 konuda Pinhan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan ikinci bask\u0131s\u0131n\u0131 yapan Mask\u00fclen; Erilli\u011fin Farkl\u0131 Y\u00fczleri<\/em> ve Feminen; Di\u015filli\u011fin Farkl\u0131 Y\u00fczleri<\/em> kitaplar\u0131n\u0131n(2)<\/sup> kapaklar\u0131n\u0131n da benzer \u015fekilde tercih edildi\u011fini hat\u0131rlatm\u0131\u015f olay\u0131m. Okurla aras\u0131na ciddi bir set \u00e7eken bu \u00f6zelli\u011fe ra\u011fmen, Chiviyaz\u0131lar\u0131 Yay\u0131nevi\u2019nden \u00e7\u0131kan bu kitaplar\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) https:\/\/theosophy.wiki\/en\/Jiddu_Krishnamurti<\/p>\n

2) Kitab\u0131n \u0130ngilizce versiyonlar\u0131nda b\u00f6yle bir uygulama yok.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

1) Holland, J. (2016), Mizojini – Kad\u0131ndan Nefretin Evrensel Tarihi.<\/em> (E. Okyay, \u00c7ev.) \u0130stanbul: \u0130mge Kitabevi.<\/p>\n

2) Jung, C. G. (2016), Analitik Psikoloji \u00dczerine \u0130ki Deneme.<\/em> (\u0130. H. Y\u0131lmaz, \u00c7ev.) \u0130stanbul: Pinhan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n

3) K\u0131l\u0131n\u00e7, B. (2014), Akl\u0131n Cinsiyeti Var m\u0131?<\/em> (\u015e. \u00d6zt\u00fcrk, D\u00fc.) \u0130stanbul: Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalardan hangisi cinsiyet konusu kadar g\u00fcnl\u00fck hayata dokunuyordur, bilmiyorum. Ama kabul edilebilir ki pop\u00fcler bi\u00e7imde konu\u015fulmaktan keyif al\u0131nan kad\u0131n-erkek beyni mevzular\u0131 da dahil, pek \u00e7ok konuda cinsiyet hakk\u0131nda konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z can al\u0131c\u0131 ve dikkat \u00e7ekici. \u201cCan al\u0131c\u0131\u201d ifadesi hem deyim hem de somut anlamlar\u0131yla okunabilir. Cinsiyet diyorum ama He ve She adl\u0131 kitaplar biyolojiyi temel […]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":34129,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4802,38,513,510,511],"tags":[4825],"class_list":["post-34128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-183-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-kadin-ve-erkege-dair-jungcu-metinler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t