\u0130nsanlar aras\u0131nda en s\u0131k \u00f6l\u00fcme neden olan hastal\u0131klardan ba\u015f\u0131 \u00e7eken on tanesini ele alsak, d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne -kalp, \u015feker, obezite ve fel\u00e7- daha aktif bir ya\u015fam tarz\u0131na sahip olarak ge\u00e7ebiliyoruz. Asl\u0131nda ilgin\u00e7 de\u011fil. Sadece, v\u00fccudumuzun evrimini saatlerce ofis masas\u0131nda ya da direksiyonda vakit ge\u00e7irmek \u00fczere ge\u00e7irmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n baz\u0131 sonu\u00e7lar\u0131. Atalar\u0131m\u0131z y\u00fcz binlerce y\u0131l boyunca gerek Afrika savanas\u0131nda, gerekse Sibirya steplerinde avc\u0131l\u0131k ve toplay\u0131c\u0131l\u0131k yaparak kar\u0131nlar\u0131n\u0131 doyurabildi. Bunun i\u00e7in ise her g\u00fcn ama her g\u00fcn, istisnas\u0131z ya y\u00fcr\u00fcd\u00fc ya da ko\u015ftu. Bu sayede, \u00f6rne\u011fin bacak kaslar\u0131 kas\u0131ld\u0131 ve bacak toplardamarlar\u0131ndaki kan buralarda birikmeyerek \u201cvaris\u201d olu\u015fturmad\u0131. Yine bu sayede \u00f6rne\u011fin rektum toplardamarlar\u0131nda kan birikmedi ve \u201cbasur\u201d olu\u015fmad\u0131. Popolar\u0131n yumu\u015fak y\u00fczeye kavu\u015fmas\u0131n\u0131n bedeli olmayacak m\u0131 zannediyordunuz?<\/p>\n
Hastal\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6kenleri, aktif primatlardan ofis memelilerine d\u00f6n\u00fc\u015fmemizle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ya\u015fam tarz\u0131 sorunu ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. K\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7mi\u015fimizden devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z f\u0131t\u0131k ve bal\u0131k-iriba\u015f ge\u00e7mi\u015fimizden devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131k gibi problemler de var. Milyonlarca y\u0131ll\u0131k bir miras! \u0130\u00e7imizdeki Bal\u0131k<\/em>\u2019ta bu miras\u0131n k\u00f6kenlerine dal\u0131yoruz.<\/p>\n Neil Shubin bir paleontolog. Uzun y\u0131llar fosil aramalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir isim. Kitab\u0131n en \u00f6zel yanlar\u0131ndan biri bize do\u011frudan sahadan bilgi verebilen bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n kaleminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131. Shubin\u2019in en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi ise bal\u0131klarla tetrapodlar aras\u0131ndaki, \u00f6zelle\u015fmi\u015f y\u00fczge\u00e7leri ile karakterize olan me\u015fhur Tiktaalik<\/em> isimli ara t\u00fcr\u00fc ke\u015ffeden ekibin bir \u00fcyesi olmas\u0131. Zaten kitab\u0131m\u0131z da bu \u00f6zel ke\u015ffin hik\u00e2yesi ile ba\u015fl\u0131yor ve canl\u0131lar aras\u0131ndaki s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 akrabal\u0131klar\u0131 \u00f6zellikle anatomik delillerle ortaya koyuyor. \u0130lk h\u00fccrenin olu\u015fumundan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, 3,5 milyar y\u0131ll\u0131k bir ser\u00fcvenin i\u00e7ine dal\u0131yoruz. Kitap \u015feklen, temel duyu ve organlar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rarak ilerliyor. Di\u015f, ba\u015f, koku, g\u00f6rme, kulak gibi b\u00f6l\u00fcmlerle konular\u0131n detay\u0131na giren yazar her defas\u0131nda d\u00f6ne d\u00f6ne sudan karaya evrimimizi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n Eserin hik\u00e2yesi de hayli ilgin\u00e7. Shubin akademik kariyerinin \u00e7o\u011funu bal\u0131klar \u00fczerinde ge\u00e7irmi\u015f bir paleontolog. Bir g\u00fcn Chicago \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019ndeki baz\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin fak\u00fclteden ayr\u0131lmas\u0131 ile kendini t\u0131p \u00f6\u011frencilerine anatomi dersi verirken buluyor. \u0130lk bak\u0131\u015fta, bal\u0131k \u00fczerine \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir akademisyenin insan anatomisi \u00fczerine ders vermesi kula\u011fa garip geliyor. Ancak bu durumu ona b\u00fcy\u00fck bir avantaj sa\u011fl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendi ifadesi ile insan v\u00fccudunu en iyi \u015fekilde tan\u0131mlayan yol haritalar\u0131 di\u011fer hayvanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131nda, \u00f6rne\u011fin bal\u0131klarda bulunuyor. Bu hayvanlar bizim v\u00fccutlar\u0131m\u0131z\u0131n daha basit versiyonlar\u0131 sadece! \u0130\u015f b\u00f6yle olunca, bal\u0131klar \u00fczerindeki tecr\u00fcbesiyle insan anatomisi \u00fczerine anlatt\u0131\u011f\u0131 derslerin deneyimleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 kurarak b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00fcretiyor.<\/p>\n \u00d6rnek olarak uzuvlar Tabi, Owen\u2019a g\u00f6re bu benzerlik Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n bir plan\u0131yd\u0131. Ancak akla yatk\u0131n a\u00e7\u0131klama ayn\u0131 d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc biliminsan\u0131 Charles Darwin\u2019den geldi. Darwin\u2019e g\u00f6re bu benzerli\u011fin esas sebebi ortak bir atadan geliniyor olmas\u0131yd\u0131! Owen\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 bizi uzuvlu canl\u0131larla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131rken Darwin\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131 uzvu olmayan bal\u0131klar\u0131 da inceleme gereksinimi do\u011furuyordu.<\/p>\n Uzuvlarla y\u00fczge\u00e7lerin bariz benzerlikleri yoktur. Hatta Owen\u2019\u0131n \u201cbir kemik-iki kemik-\u00e7ok say\u0131da ufak kemik-parmaklar\u201d \u015feklindeki kal\u0131b\u0131na da uymaz. Biri hari\u00e7! Akci\u011ferli bal\u0131klarda omuzla birle\u015fen tek kemik (humerus) bulunur. Fosil olarak bulunan Eusthenopteron<\/em> bal\u0131\u011f\u0131nda da \u201cbir kemik-iki kemik\u201d prensibi bulunur.<\/p>\n \u0130\u00e7imizdeki Bal\u0131k, Neil Shubin, \u00c7ev. Aysun Yavuz, NTV Yay\u0131nlar\u0131, 2010, 260 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsanlar aras\u0131nda en s\u0131k \u00f6l\u00fcme neden olan hastal\u0131klardan ba\u015f\u0131 \u00e7eken on tanesini ele alsak, d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne -kalp, \u015feker, obezite ve fel\u00e7- daha aktif bir ya\u015fam tarz\u0131na sahip olarak ge\u00e7ebiliyoruz. Asl\u0131nda ilgin\u00e7 de\u011fil. Sadece, v\u00fccudumuzun evrimini saatlerce ofis masas\u0131nda ya da direksiyonda vakit ge\u00e7irmek \u00fczere ge\u00e7irmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n baz\u0131 sonu\u00e7lar\u0131. Atalar\u0131m\u0131z y\u00fcz binlerce y\u0131l boyunca gerek Afrika […]<\/p>\n","protected":false},"author":514,"featured_media":34509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4852,38,513,510,511],"tags":[4876],"class_list":["post-34508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-184-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-icimizdeki-balik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n<\/em><\/strong>Canl\u0131lardaki uzuvlar\u0131n benzerli\u011fi 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n \u00fcnl\u00fc anatomistlerinden Sir Richard Owen\u2019\u0131n da dikkatini \u00e7eker. Hayvanlar \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 incelemelerde belirli kal\u0131plar oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. \u00d6zellikle uzuvlar\u0131m\u0131zdaki bir kemik, onu takip eden iki kemik, bileklerde dokuz kemik ve parmaklarda be\u015f kemik \u015feklindeki kal\u0131p pek \u00e7ok hayvanda ortakt\u0131! Bu uzuvlar ister kanat, ister y\u00fczge\u00e7, ister bizdeki gibi kol-ayak \u015feklinde olsun hi\u00e7 fark etmiyordu. Bir yarasa kanad\u0131 olu\u015fturmak istiyorsan\u0131z e\u011fer, parmaklar\u0131 iyice uzat\u0131n. At elde etmek istiyorsan\u0131z \u00f6n ve arka ayaklar\u0131n orta parmaklar\u0131n\u0131 uzat\u0131n ve d\u0131\u015fta kalan parmaklar\u0131 k\u0131salt\u0131p ortadan kald\u0131r\u0131n k\u00e2fi. Kurba\u011fa baca\u011f\u0131 m\u0131 elde edeceksiniz? Bacak kemiklerini uzat\u0131n ve birka\u00e7 tanesini birle\u015ftirin. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar olmas\u0131na ra\u011fmen temel \u015fablon tamamen ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n