{"id":34699,"date":"2019-06-16T03:06:09","date_gmt":"2019-06-16T00:06:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=34699"},"modified":"2019-06-18T12:03:29","modified_gmt":"2019-06-18T09:03:29","slug":"bilimin-onculeri-archimedes-arsimet-mo-287-212","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/06\/16\/bilimin-onculeri-archimedes-arsimet-mo-287-212","title":{"rendered":"Bilimin \u00d6nc\u00fcleri: Archimedes (Ar\u015fimet) (M\u00d6 287-212)"},"content":{"rendered":"<p>Se\u00e7kin bilim insanlar\u0131 \u00e7o\u011funluk kimi \u00e7arp\u0131c\u0131 imajlarla haf\u0131zalarda yer etmi\u015ftir: Engizisyon \u00f6n\u00fcnde sorgulanan Galileo; dal\u0131ndan kopan el\u00adman\u0131n yere d\u00fc\u015fmesiyle, ay\u0131n d\u00fcnya \u00e7evresinde\u00adki devinimini birle\u015ftiren Newton; gemi \u00fczerinde be\u015f y\u0131l s\u00fcren do\u011fa incelemesi gezisine \u00e7\u0131kan Darwin; Bern patent ofisinde s\u0131radan bir g\u00f6rev\u00adliyken, E = mc denklemini olu\u015fturan Einstein; banyodan kendini soka\u011fa at\u0131p &#8220;Buldum, bul\u00addum!&#8221; diyerek sokakta \u00e7\u0131plak ko\u015fan Archime\u00addes.(Ar\u015fimet)<\/p>\n<p>Ar\u015fimet neyi bulmu\u015ftu? Neyin co\u015fkusu i\u00e7indeydi?<\/p>\n<p>Bu soruyu yan\u0131tlamaya ge\u00e7meden k\u0131saca Ar\u015fimet&#8217;i, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi tan\u0131yal\u0131m.<\/p>\n<p>Grek k\u00f6kenli bir aileden gelen Ar\u015fimet, Sicilya&#8217;n\u0131n Sirak\u00fcz kentinde do\u011fdu. Babas\u0131 ta\u00adn\u0131nm\u0131\u015f bir astronomdu. \u00d6\u011frenimini, d\u00f6nemin bilim merkezi olan iskenderiye&#8217;de tamamlad\u0131; Euclid geometrisi onu nerdeyse b\u00fcy\u00fclemi\u015fti. Sirak\u00fcz&#8217;e d\u00f6nd\u00fckten sonra t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131 mate\u00admatik ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara verdi.<\/p>\n<p>Ar\u015fimet&#8217;in dikkat \u00e7eken bir \u00f6zelli\u011fi \u00e7ok yanl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olmas\u0131yd\u0131: ilgi alan\u0131 ku\u00adramsal matematikten uygulamal\u0131 fizik ve sava\u015f m\u00fchendisli\u011fine uzanan \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131 kaps\u0131yor\u00addu. Bilimsel ki\u015fili\u011finde g\u00f6z al\u0131c\u0131 teknisyen becerisiyle \u00fcst\u00fcn matematik yetene\u011finin birle\u015fti\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Ama ilgi oda\u011f\u0131nda \u00f6ncelikle koni kesitleri, hidrostatik ve dengeye ili\u015fkin kuram\u00adsal sorunlar yer al\u0131yordu. Problem \u00e7\u00f6zme b\u00fcy\u00fck tutkusuydu. S\u00f6ylentiye g\u00f6re, kumsalda bir ge\u00adometri problemi \u00fczerinde u\u011fra\u015f\u0131rken kendisine yakla\u015fan Romal\u0131 askerlerin fark\u0131na varmaz, sal\u00add\u0131r\u0131ya u\u011frayarak ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirir.<\/p>\n<p>Sorumuza d\u00f6nelim: Ar\u015fimet neyin heyeca\u00adn\u0131yla kendini soka\u011fa atm\u0131\u015ft\u0131? Ayr\u0131nt\u0131ya girme\u00adden yan\u0131t\u0131 bir c\u00fcmlede verelim: fizikte \u015fimdi &#8220;Ar\u015fimet ilkesi&#8221; diye bilinen bir do\u011fa yasas\u0131\u00adn\u0131 bulman\u0131n heyecan\u0131yla!<\/p>\n<figure id=\"attachment_34701\" aria-describedby=\"caption-attachment-34701\" style=\"width: 225px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-34701\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/2-6-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/2-6-225x300.jpg 225w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/2-6.jpg 485w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-34701\" class=\"wp-caption-text\">Ar\u015fimet\u2019in ilgi alan\u0131 kuramsal matematikten uygulamal\u0131 fizik ve sava\u015f m\u00fchendisli\u011fine uzanan \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131 kaps\u0131yordu.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Hik\u00e2yeyi hemen herkes bilir: Sirak\u00fcz&#8217;\u00fcn des\u00adpot kral\u0131 Hiero, \u00d6l\u00fcms\u00fcz Tanr\u0131lar tap\u0131na\u011f\u0131na konmak \u00fczere kentin tan\u0131nm\u0131\u015f kuyumcusuna som alt\u0131ndan bir ta\u00e7 yapmas\u0131 emrini verir. Ku\u00adyumcu, kral\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki tac\u0131 zaman\u0131nda tamamlar, teslim eder. Ne var ki, ki\u00admi s\u00f6ylentiler kral\u0131, tac\u0131n yap\u0131s\u0131na g\u00fcm\u00fc\u015f kar\u0131\u015f\u00adt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkusuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Kral ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011fren\u00admek ister.<\/p>\n<p>Daha o zaman her maddenin kendine \u00f6zg\u00fc bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu, \u00f6rne\u011fin, bir alt\u0131n par\u00e7as\u0131n\u0131n ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki g\u00fcm\u00fc\u015f par\u00e7as\u0131ndan daha a\u011f\u0131r \u00e7ekti\u011fi biliniyordu. Ne ki, kral\u0131n elinde ayn\u0131 bi\u00e7im ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckte saf alt\u0131ndan ba\u015fka bir ta\u00e7 yoktu ki, a\u011f\u0131rl\u0131k mukayesesi yapabilsin. Bilinen tek se\u00e7enek tac\u0131 eritip k\u00fcp bi\u00e7iminde d\u00f6kmek, ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki k\u00fcp alt\u0131nla terazide tartmak\u00adt\u0131. Ama bu \u00e7\u00f6z\u00fcm, uzun emek ve ince bir usta\u00adl\u0131kla i\u015flenmi\u015f olan tac\u0131 yok etmek demekti. So\u00adrun, tac\u0131 bozmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lan alt\u0131n miktar\u0131n\u0131 belirleyebilmekti. Buyurgan kral \u00e7aresizdi; ama aptal de\u011fildi. Sonunda bilime ba\u015fvurma gere\u011fi\u00adni \u00bbanlar, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Ar\u015fimet&#8217;den is\u00adter.<\/p>\n<p>Hik\u00e2yede, Ar\u015fimet&#8217;in \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnsel d\u00fczeyde nas\u0131l bir u\u011fra\u015f verdi\u011finden s\u00f6z edilmiyor; sadece, banyo k\u00fcvetine ayak att\u0131\u00ad\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir anda akl\u0131na nas\u0131l geldi\u011fi vurgulan\u0131yor. Ar\u015fimet k\u00fcvete ayak at\u0131nca su d\u00fczeyinin y\u00fckseldi\u011fini fark eder, oturunca su\u00adyun ta\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr ve hemen suya dald\u0131r\u0131lan bir nesnenin oylumunun, yap\u0131sal bi\u00e7imi ne olursa olsun, ta\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 suyun oylumu ile belirlenebile\u00adce\u011fini anlar. \u00d6yleyse yapaca\u011f\u0131 \u015fey basitti: suyla dolu bir kaba tac\u0131 dald\u0131rmak, oylumu ta\u015fan su\u00adyun oylumuna denk alt\u0131n par\u00e7as\u0131yla tac\u0131 tart\u00admak! Deney tac\u0131n saf alt\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131\u00adkar\u0131r; kurnaz usta su\u00e7unu ya\u015fam\u0131yla \u00f6der so\u00adnunda.<\/p>\n<p>Hik\u00e2ye bu. Gelelim olay\u0131n bizi ilgilendiren y\u00f6\u00adn\u00fcne.<\/p>\n<p>\u0130lk bak\u0131\u015fta, pratik d\u00fczeyde s\u0131radan g\u00f6r\u00fcnen bu bulu\u015f, asl\u0131nda, bilimsel y\u00f6ntemin i\u015fleyi\u015fini g\u00f6steren ilgin\u00e7 bir \u00f6rnektir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm isteyen bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Sorun, ne salt mant\u0131ksal d\u00fc\u015f\u00fcnmeyle \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc verilebile\u00adcek matematiksel t\u00fcrden, ne de klasik Grek filo\u00adzoflar\u0131n\u0131n y\u00f6nelik oldu\u011fu metafiziksel t\u00fcrden bir sorundu. Sorun, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc g\u00f6zlem ve g\u00f6zleme dayanan d\u00fc\u015f\u00fcnce (hipotez) gerektiren bir sorun\u00addu. Tac\u0131n som alt\u0131ndan olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusuyla k\u00fcvetteki su d\u00fczeyinin de\u011fi\u015fmesi g\u00f6zleminin ili\u015fkisi ne olabilirdi? K\u00fcvete girildi\u011finde su d\u00fc\u00adzeyinin de\u011fi\u015fti\u011fini fark etmek bir g\u00f6zlemdir. Olas\u0131d\u0131r ki, Ar\u015fimet&#8217;den \u00f6nce de pek \u00e7ok kimsenin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r bu olay. Ama Ar\u015fimet&#8217;e gelinceye dek hi\u00e7 kimsenin g\u00f6zlem konusu bu olayla herhangi bir nesnenin madde\u00adsel niteli\u011fi aras\u0131nda ili\u015fki kurdu\u011funu bilmiyo\u00adruz. Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya \u00fcst\u00fcn bilim adam\u0131 kimli\u00ad\u011fi kazand\u0131ran \u015fey (buna ister sezgi, ister yarat\u0131\u00adc\u0131 zek\u00e2, ister deha diyelim) i\u015fte s\u0131radan kimsele\u00adre kapal\u0131 kalan bu t\u00fcrden bir ili\u015fkiyi kurabil\u00admektir.<\/p>\n<p>Ar\u015fimet&#8217;in ayn\u0131 soruna ili\u015fkin bir ba\u015fka g\u00f6zlemi daha vard\u0131r: k\u00fcvete oturdu\u011funda, su d\u00fczeyindeki y\u00fckselmenin yan\u0131 s\u0131ra g\u00f6vde a\u011f\u0131rl\u0131\u00ad\u011f\u0131nda hissetti\u011fi hafifleme. Bu ikinci g\u00f6zlem onu, sonucu bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nemli yeni bir ili\u015fki kurmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr: hafiflemenin ta\u015fan su\u00adyun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na e\u015fit olmas\u0131. Bu demektir ki, su\u00addan daha yo\u011fun bir nesne, suya dald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ta\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 suyun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nca a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan yitirir. &#8220;Ar\u015fimet \u0130lkesi&#8221; denen bu ili\u015fki hidrostatik diye bilinen fizik dal\u0131n\u0131n temel ta\u015f\u0131d\u0131r. Ne ki, i\u015f bu kadarla kalmaz: Ar\u015fimet hidrostati\u011fin temelini att\u0131\u011f\u0131 gibi fizi\u011fin ana dal\u0131 mekani\u011fin de temelini atar.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34706\" aria-describedby=\"caption-attachment-34706\" style=\"width: 234px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-34706\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/1-7.jpg\" alt=\"\" width=\"234\" height=\"219\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-34706\" class=\"wp-caption-text\">Ar\u015fimet ku\u015fkusuz antik d\u00fcnyan\u0131n ilk ve en b\u00fcy\u00fck bilim adam\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn d\u00fcnyam\u0131za g\u00f6zlerini a\u00e7sa, ne bilimimiz, ne de bilime dayal\u0131 teknolojimiz onu fazla \u015fa\u015f\u0131rtmayacakt\u0131r, herhalde!<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kald\u0131ra\u00e7, pratik yarar\u0131 \u00e7ok eskiden bilinen, \u00e7e\u015fitli uygulama alanlar\u0131 olan bir ilkeye daya\u00adn\u0131r. Helenist d\u00f6nemden 2000 y\u0131l \u00f6ncesine uza\u00adnan Asur ve M\u0131s\u0131r uygarl\u0131klar\u0131na ait pek \u00e7ok ya\u00adp\u0131 ve yontularda ilkenin \u00f6rneklendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmek\u00adtedir. Ar\u015fimet&#8217;in yapt\u0131\u011f\u0131 ilkeyi teorik y\u00f6nden temellendirmek olmu\u015ftur. Ge\u00e7mi\u015ften gelen uy\u00adgulama ve g\u00f6zlem birikimi ilkeyi do\u011frulay\u0131c\u0131 ni\u00adtelikteydi ku\u015fkusuz; ama bu Ar\u015fimet i\u00e7in yeterli de\u011fildi. Ar\u015fimet, &#8220;E\u015fit olmayan iki a\u011f\u0131rl\u0131k, destek noktas\u0131ndan bu a\u011f\u0131rl\u0131klarla ters orant\u0131l\u0131 mesafelerde dengelenir,&#8221; diye dile getir\u00addi\u011fi ilkeyi bir yasa (ya da teorem) olarak ispat\u00adlama yoluna gider. Bilindi\u011fi gibi o \u00e7a\u011fda bir bili\u00admin yetkinlik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc \u00f6nermelerinin aksiyom ve teorem olarak ded\u00fcktif bir dizgede d\u00fczenlenebilmesiydi. Bunun bilinen en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fini Euclid geometrisi ortaya koymu\u015ftu. Euclid&#8217;i \u00f6r\u00adnek alan Ar\u015fimet benzer ba\u015far\u0131y\u0131 \u00f6nce hid\u00adrostatikte, sonra mekanikte g\u00f6sterir. Matema\u00adtikte bir teoremin ispat\u0131nda oldu\u011fu gibi, kald\u0131\u00adra\u00e7 ilkesinin ispat\u0131nda da do\u011frulu\u011fu ya apa\u00e7\u0131k say\u0131lan ya da g\u00f6zlemsel olarak kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir ka\u00e7 temel \u00f6nermeye (aksiyoma) ihtiya\u00e7 vard\u0131. Nitekim Ar\u015fimet ispat\u0131nda \u015fu iki \u00f6nermeyi \u00f6nc\u00fcl olarak alm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Destek noktas\u0131ndan e\u015fit uzakl\u0131kta bulu\u00adnan e\u015fit a\u011f\u0131rl\u0131klar dengede kal\u0131r.<\/li>\n<li>Destek noktas\u0131ndan e\u015fit olmayan uzakl\u0131klardaki e\u015fit a\u011f\u0131rl\u0131klar dengeyi bozar; daha uzak\u00adta olan a\u011f\u0131r basar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ar\u015fimet, bu iki \u00f6nermenin kald\u0131ra\u00e7 ilkesi\u00adni (ya da bu ilkeye e\u015fde\u011fer olan \u00e7ekim merkez ilkesini) i\u00e7erdi\u011fini sezmi\u015f, sezgisini mant\u0131ksal yoldan kan\u0131tlamak istemi\u015fti. B\u00f6ylece geometri d\u0131\u015f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131nda, hem ideal g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ge\u00adometrik modeli ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, hem de \u00f6nc\u00fcl olarak ald\u0131\u011f\u0131 iki \u00f6nermeye dayanarak kald\u0131ra\u00e7 ilkesini ispatlam\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n<p>Ar\u015fimet ku\u015fkusuz antik d\u00fcnyan\u0131n ilk ve en b\u00fcy\u00fck bilim adam\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn d\u00fcnyam\u0131za g\u00f6zlerini a\u00e7sa, ne bilimimiz, ne de bilime dayal\u0131 teknolojimiz onu fazla \u015fa\u015f\u0131rtmayacakt\u0131r, herhal\u00adde! Onun \u00e7o\u011fu kez g\u00f6zden ka\u00e7an ama belki de en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131 ara\u015ft\u0131rma etkinli\u011finde g\u00f6zlem ile ussal \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 birle\u015ftirmesi, modern an\u00adlamda bilimsel y\u00f6ntemin ilk \u00f6zg\u00fcn \u00f6rne\u011fini or\u00adtaya koymu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ar\u015fimet&#8217;in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin ne denli ilerisinde oldu\u011funu g\u00f6steren bir kan\u0131t\u0131 da R\u00f6nesans&#8217;\u0131n e\u015fsiz dehas\u0131 Leonardo da Vinci&#8217;nin ona g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6zel ilgide bulmak\u00adtay\u0131z. Leonardo, Ar\u015fimet&#8217;in b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 metinleri elde etmek i\u00e7in inan\u0131lmaz bir \u00e7aba i\u00e7ine girmi\u015f, kimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda onu \u00f6rnek al\u00adm\u0131\u015ft\u0131. Mekanik alandaki t\u00fcm bulu\u015f ve icat\u00adlar\u0131na kar\u015f\u0131n, Ar\u015fimet&#8217;in as\u0131l ilgi oda\u011f\u0131 geometri idi. \u00d6yle ki, bir silindirin oylumunun, i\u00e7ine yerle\u015ftirilen bir k\u00fcrenin oylumuna olan oran\u0131 \u00fczerindeki bulu\u015funu en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131 say\u0131yordu. \u00d6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bir ba\u015fka bulu\u015fu da, giderek artan say\u0131da kenarl\u0131 d\u00fczg\u00fcn poligon kullanarak dairenin \u00e7evresiyle \u00e7ap\u0131n\u0131n oran\u0131n\u0131n <sup>3<\/sup>n den b\u00fcy\u00fck <sup>3<\/sup>\u0131 den k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu saptamas\u0131yd\u0131. Romal\u0131lar\u0131, Sirak\u00fcz&#8217;\u00fc i\u015fgalden \u00fc\u00e7 y\u0131l al\u0131koyan sava\u015f ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, icat etti\u011fi di\u011fer mekanik ayg\u0131t ve oyuncaklar kendi g\u00f6z\u00fcn\u00adde yaln\u0131zca bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131 dolduran e\u011flen\u00addirici i\u015flerdi.<\/p>\n<p>Problem \u00e7\u00f6zme co\u015fkusunu, banyodan soka\u011fa f\u0131rlayarak &#8220;Buldum, buldum!&#8221; seslenmesiyle a\u00e7\u0131\u011fa vuran Ar\u015fimet, bilimde at\u0131l\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc, &#8220;Bana bir dayanak g\u00f6sterin, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 yerin\u00adden oynatay\u0131m!&#8221; \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda dile getirmi\u015fti.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> Cemal Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Bilimin \u00d6nc\u00fcleri, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, Ekim 2014 s. 52-57<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Se\u00e7kin bilim insanlar\u0131 \u00e7o\u011funluk kimi \u00e7arp\u0131c\u0131 imajlarla haf\u0131zalarda yer etmi\u015ftir: Engizisyon \u00f6n\u00fcnde sorgulanan Galileo; dal\u0131ndan kopan el\u00adman\u0131n yere d\u00fc\u015fmesiyle, ay\u0131n d\u00fcnya \u00e7evresinde\u00adki devinimini birle\u015ftiren Newton; gemi \u00fczerinde be\u015f y\u0131l s\u00fcren do\u011fa incelemesi gezisine \u00e7\u0131kan Darwin; Bern patent ofisinde s\u0131radan bir g\u00f6rev\u00adliyken, E = mc denklemini olu\u015fturan Einstein; banyodan kendini soka\u011fa at\u0131p &#8220;Buldum, bul\u00addum!&#8221; diyerek sokakta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":34707,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3845],"tags":[2626,482,4209,288,675,4911,208],"class_list":["post-34699","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilimin-onculeri","tag-archimedes","tag-bilim","tag-euclid","tag-fizik","tag-geometri","tag-hidrostatik","tag-matematik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34699\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}