{"id":34732,"date":"2019-06-17T01:00:40","date_gmt":"2019-06-16T22:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=34732"},"modified":"2019-06-17T05:30:46","modified_gmt":"2019-06-17T02:30:46","slug":"erkekler-kadinlara-binlerce-yildir-siddet-uyguluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/06\/17\/erkekler-kadinlara-binlerce-yildir-siddet-uyguluyor","title":{"rendered":"Erkekler kad\u0131nlara binlerce y\u0131ld\u0131r \u015fiddet uyguluyor"},"content":{"rendered":"

\u201c\u015eiddetten, kad\u0131na uygulanan \u015fiddetten bahsetti\u011fimiz zaman, kimsenin akl\u0131na bu \u015fiddeti kimin uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormak gelmiyor\u2026 Oysa \u015funu kabul etmek gerekir ki kad\u0131nlara y\u00f6nelen \u015fiddet b\u00fct\u00fcn bir \u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca ve \u015fimdi de, \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan cinsiyetten gelmi\u015ftir. Elbette kad\u0131nlara \u015fiddet uygulayan kad\u0131nlar da var (…) fakat genellikle s\u00f6z konusu olan erkek \u015fiddetidir.\u201d
\n<\/span>\u0130ki sene \u00f6nce, Ekim 2017\u2019de, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir konferansta \u015fiddetin do\u011fas\u0131n\u0131 biyolojinin perspektifinden bu s\u00f6zlerle yorumlayan Frans\u0131z antropolog Fran\u00e7oise H\u00e9ritier insan\u0131 \u201cdi\u015fisine \u015fiddet uygulayan tek t\u00fcr\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. <\/span>European Journal of Archaeology<\/span><\/i>\u2019nin son say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan bir biyoarkeoloji \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 H\u00e9ritier\u2019nin tespitine nicel bir boyut kazand\u0131rd\u0131. Arkeolojik bulgulara ilk defa toplumsal cinsiyet perspektifinden bak\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ana \u00fcss\u00fcn\u00fc Neolitik \u0130berya olu\u015fturuyor. Avrupa k\u0131tas\u0131n\u0131n \u0130spanya ve Portekiz\u2019i kapsayarak Akdeniz\u2019e uzanan kara par\u00e7alar\u0131ndan \u0130ber Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n 21 farkl\u0131 b\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen arkeolojik kaz\u0131lara ait bulgular erkek \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 toplumsal yap\u0131n\u0131n ve cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131 Neolitik \u00c7a\u011f\u2019a, yani M\u00d6 8000\u2019lere \u00e7ekiyor. Kad\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 fiziksel \u015fiddetin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 toplumsal d\u00fczeydeki e\u015fitsizlik olarak kabul edersek, bu hesapla erkekler kad\u0131nlara 10.000 y\u0131ld\u0131r sistematik \u015fiddet uyguluyor. Nitekim \u0130spanya\u2019daki Seville \u00dcniversitesi Tarih\u00f6ncesi ve Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n bulgular\u0131 erkeklerin bu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bizatihi \u015fiddetin kullan\u0131m ve denetimi \u00fczerinden sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyuyor. Nas\u0131l m\u0131?
\n<\/span>Kaz\u0131 alanlar\u0131nda ula\u015f\u0131lan kemiklerin, aletlerin ve \u00e7izimlerin istatistiksel analize tabi tutuldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmada kad\u0131n ve erke\u011fin toplumsal konumlar\u0131 iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015f: Demografik \u00f6zellikler ve g\u00f6m\u00fc pratikleri. \u0130lk kategori cinsiyetlerin oran\u0131, beslenme, genetik veriler, hastal\u0131klar ve al\u0131nan darbeler bak\u0131m\u0131ndan kad\u0131n ve erkek aras\u0131ndaki farklar\u0131 kapsarken ikinci kategoride de\u011ferlendirmeler g\u00f6mme bi\u00e7imi, g\u00f6m\u00fcn\u00fcn bireysel mi kolektif mi oldu\u011fu, g\u00f6m\u00fc alan\u0131n\u0131n konumu, g\u00f6m\u00fclen v\u00fccudun pozisyonu, birlikte g\u00f6m\u00fclen nesneler gibi \u00f6zellikler incelenmi\u015f. Ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131n istatistiksel a\u00e7\u0131dan anlaml\u0131 kabul edilecek aral\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in \u00f6rneklem grubunun yeterince b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 gerekiyor; dolay\u0131s\u0131yla kimi ba\u015fl\u0131klar erkekler ya da kad\u0131nlar lehine belli \u015fablonlara i\u015faret etse dahi i\u015fin matematik kurallar\u0131na tak\u0131l\u0131yor. Fakat yine de sonu\u00e7lar \u015fu genellemeyi de\u011fi\u015ftirmiyor: Kad\u0131n ve erkek aras\u0131ndaki e\u015fitsizlik g\u00f6r\u00fcnen o ki bug\u00fcn oldu\u011fu gibi 8000 y\u0131l \u00f6nce de giderek karma\u015f\u0131k ve hiyerar\u015fik bir bi\u00e7ime b\u00fcr\u00fcnen toplumsal yap\u0131n\u0131n temelinde yat\u0131yor.
\n<\/span>Ba\u015ftan s\u00f6yleyelim: Toplumun ya da toplulu\u011fun \u00fcst kademelerini i\u015fgal edenler erkekler miydi yoksa kad\u0131nlar m\u0131, arkeolojik bulgular ipucu vermiyor. Fakat toplamda kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara k\u0131yasla daha fazla g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc tespit edilen erkekler, \u00f6zellikle \u015fiddeti temsil eden sahnelerin tekelini alm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Daha az say\u0131daki kad\u0131n g\u00f6m\u00fclerine seramik kaplar e\u015flik ederken erkekler avlarda kullan\u0131lan m\u0131zrak, ok gibi silahlarla yan yana yat\u0131yor. Her iki cinsiyeti e\u015fit derecede etkileyen di\u015f ve eklem hasarlar\u0131 ile metabolik sorunlar bir yana, kafatas\u0131, kaburga, kol ya da burun kemi\u011fine al\u0131nan darbeler erkek bedenlerinde bulunuyor. Karbon ve azot izotoplar\u0131n\u0131n dokulardaki oran\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak tetkik edilen besin kalemleri et t\u00fcketimine i\u015faret eden azotun erkeklerde biraz daha fazla oldu\u011funu g\u00f6steriyor. En \u00f6nemlisi de ma\u011fara duvarlar\u0131na ve kayalara resmedilmi\u015f av sahnelerinde kad\u0131nlara hemen hi\u00e7 rastlanm\u0131yor. \u015eiddetin \u00e7e\u015fitli kullan\u0131m bi\u00e7imleri \u00fczerinde temellenmi\u015f bu erkek \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn t\u00fcr\u00fcn sa\u011fkal\u0131m\u0131nda oynad\u0131klar\u0131 rolden \u00f6t\u00fcr\u00fc me\u015fru oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesin. Et t\u00fcketimi elbette modern insana ge\u00e7i\u015fte kritik bir d\u00f6neme\u00e7, ancak toplam kalori a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda as\u0131l y\u00fck avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 toplumun toplay\u0131c\u0131 konumundaki kad\u0131nlar\u0131n\u0131n omzunda; t\u0131pk\u0131 t\u00fcr\u00fcn devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131m\u0131 gibi. Hal b\u00f6yle olunca erkeklerin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc rasyonel nedenlere dayanmaktan \u00e7ok \u015fiddetten beslenen ve muhtemelen \u015fiddet yoluyla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir k\u00fclt\u00fcrel \u00f6\u011fe olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.
\n<\/span>Fran\u00e7oise H\u00e9ritier ile s\u00f6z\u00fc a\u00e7t\u0131k, yine onunla bitirelim. Yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en konferansta kendisine \u015fiddetin erkeklerin \u201cdo\u011fas\u0131ndan\u201d m\u0131 geldi\u011fi soruldu\u011funda bak\u0131n ne diyor:
\n<\/span>\u201cDo\u011fadan bahsediyorlar. \u00d6z\u00fcnde egemenlik kurmak olan, erkeklerde kendini daha da bask\u0131n bi\u00e7imde g\u00f6steren, adeta hayvani bir do\u011fadan… Her hal\u00fckarda bunlar\u0131n hepsi palavra! Burada do\u011fadan de\u011fil k\u00fclt\u00fcrden bahsetmek gerekiyor! \u0130nsanlar s\u0131rf d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisine sahip olduklar\u0131 i\u00e7in cinsiyet rollerinin farkl\u0131 de\u011ferlere sahip oldu\u011fu bir sistem in\u015fa edebildiler. Bu anlamda bizler erkeklerin di\u015fileri \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tek t\u00fcr\u00fcz. Dolay\u0131s\u0131yla burada hayvanilikten ya da do\u011fadan de\u011fil, aksine d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisinden, k\u00fclt\u00fcrden, zihinsel in\u015fadan bahsetmeliyiz. Ve de bunlar\u0131n m\u00fccadeleyle de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini bilmeliyiz.\u201d<\/span><\/p>\n

Kaynak
\n<\/b>Marta Cintas-Pena ve ark., \u201cGender Inequalities in Neolithic Iberia: A Multi-Proxy Approach\u201d, <\/span>European Journal of Archaeology<\/span><\/i>, 20 Mart 2019.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201c\u015eiddetten, kad\u0131na uygulanan \u015fiddetten bahsetti\u011fimiz zaman, kimsenin akl\u0131na bu \u015fiddeti kimin uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormak gelmiyor\u2026 Oysa \u015funu kabul etmek gerekir ki kad\u0131nlara y\u00f6nelen \u015fiddet b\u00fct\u00fcn bir \u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca ve \u015fimdi de, \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan cinsiyetten gelmi\u015ftir. Elbette kad\u0131nlara \u015fiddet uygulayan kad\u0131nlar da var (…) fakat genellikle s\u00f6z konusu olan erkek \u015fiddetidir.\u201d \u0130ki sene \u00f6nce, […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":34736,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,20,19],"tags":[4918,4917,909],"class_list":["post-34732","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-arkeoloji","category-bilim-gundemi","tag-erkek-siddeti","tag-iber-yarimadasi","tag-neolitik-cag"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t