Ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme gibi ki\u015finin alg\u0131lar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fen bir olguyu \u00f6\u011fretebilmek uzun y\u0131llard\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan bir konuydu. Stanford \u00dcniversitesi\u2019nde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, \u00e7ocuklara ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011fretebilece\u011fimizi g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Bilgiyi yorumlama ve a\u00e7\u0131klama yetisi -ki bu ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmenin ta kendisidir- ve bunlar\u0131 kullan\u0131p yarat\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmak, insan\u0131n zek\u00e2s\u0131yla orant\u0131 i\u00e7erisindedir. Bu y\u00fczden ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmenin modern toplumdaki \u00f6nemi s\u00fcrekli artmakta.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmada iki \u00f6\u011frenci grubu, fizik laboratuvar dersine kat\u0131ld\u0131. Deney grubu olan ilk gruba veriler aras\u0131ndaki nicel ili\u015fkileri a\u00e7\u0131klayan bir y\u00f6nerge verildi. Kontrol grubu olan ikinci gruba ise herhangi bir bilgi verilmedi. Verilerin bilimsel a\u00e7\u0131dan incelenip kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve g\u00f6zlemlerin matematiksel yorumu sonras\u0131nda deney grubunda ilgi \u00e7ekici sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Y\u00f6nergeler geri al\u0131nd\u0131ktan sonra, gruplar\u0131n deneye yarat\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunma becerileri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Deney grubu, kontrol grubuna g\u00f6re 12 kat daha fazla \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebildi, kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 4 kat daha fazla a\u00e7\u0131klayabildi ve bunlar\u0131n sebeplerini kontrol grubuna g\u00f6re daha iyi bir \u015fekilde dile getirdi. Bu sonu\u00e7lar ayn\u0131 \u00f6\u011frenciler ve farkl\u0131 derslerle ertesi y\u0131l denendi ve yine ayn\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nd\u0131. Bu veriler ne anlama geliyordu ve bu bulgular\u0131, kendimizi ve toplumu geli\u015ftirmek i\u00e7in nas\u0131l kullanabilirdik?<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda bilgiye ula\u015fmak en kolay \u015feylerden biri haline geldi. \u0130ster vikipedi \u00f6\u011fesi d\u00fczenliyor olun, ister komik g\u00f6rsellere bak\u0131yor olun, okudu\u011funuzu kavramak ve tartmak s\u00fcrekli bir ihtiya\u00e7. \u0130\u015fte tam olarak da bu y\u00fczden ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisine ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme sayesinde beynimize abur cubur yedirmektense, onu daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 besleyebiliriz. Hemen pop\u00fcler bir konu \u00fczerinde deneyebilirsiniz, \u015fu sorularla: Bu do\u011fru mu? Do\u011frulu\u011funu neye dayand\u0131rabiliyorum? Do\u011frulu\u011funu herhangi bir veriyle kan\u0131tlayabilir miyim?<\/p>\n
Kendimizi ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme konusunda e\u011fitebiliriz, peki ya \u00e7ocuklar\u0131? \u00c7al\u0131\u015fmalar g\u00f6steriyor ki ba\u015far\u0131ya giden yolda, \u00e7ok \u00f6nemli bir yeri olmas\u0131na ra\u011fmen k\u00fc\u00e7\u00fcklere ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme metodunu \u00f6\u011fretmekte hi\u00e7 de iyi de\u011filiz. Bu \u00e7al\u0131\u015fma sayesinde umuyoruz ki aileler ve \u00f6\u011fretmenler ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6\u011fretilebilir oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr ve bir an \u00f6nce uygulamaya ge\u00e7erler.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7eviren: Nazif Ta\u015fba\u015f<\/strong><\/p>\n