{"id":34809,"date":"2019-06-24T03:29:27","date_gmt":"2019-06-24T00:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=34809"},"modified":"2019-06-27T10:41:05","modified_gmt":"2019-06-27T07:41:05","slug":"bunama-ve-diger-bilissel-bozukluklar-nelerdir-nedenleri-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/06\/24\/bunama-ve-diger-bilissel-bozukluklar-nelerdir-nedenleri-nedir","title":{"rendered":"Bunama ve di\u011fer bili\u015fsel bozukluklar nelerdir? Nedenleri nedir?"},"content":{"rendered":"

Bunama, yeni bilgiler \u00f6\u011frenme ya da daha \u00f6nce edinilmi\u015f bilgileri an\u0131msama yetisinde azalma ve konu\u015fmada, nesneleri tan\u0131mada, bildi\u011fi i\u015flevleri yerine getirmede yayg\u0131n bozukluk ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bu y\u00fczden i\u015flevsellik d\u00fczeyinde belirgin d\u00fc\u015fmeyle beliren bir durumdur. Yeni bilgiler \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011frenilmi\u015f bilgileri an\u0131msamadaki bozukluk yan\u0131nda, afazi (dil bozuklu\u011fu), apraksi (\u00f6\u011frenilmi\u015f i\u015fleri ve hareketleri yapmada bozukluk), agnozi (nesneleri tan\u0131yamama) ve tasarlama, d\u00fczenleme, soyutlama gibi i\u015flevlerde bozulmalar bulunur. Genellikle orta ya\u015f\u0131n \u00fczerindeki kimselerde olur. Durum kal\u0131c\u0131d\u0131r ve yitirilen beceriler yeniden kazan\u0131lamaz, tersine bozukluk ilerler. T\u0131bbi ad\u0131yla demans denilen bu durumun en yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen tipi Alzheimer tipi demanst\u0131r. Ba\u015flang\u0131c\u0131n 65 ya\u015f alt\u0131nda olmas\u0131 erken ba\u015flang\u0131\u00e7 say\u0131l\u0131r. Bu demans \u00e7e\u015fitli metabolizma \u00fcr\u00fcnlerinin sinir h\u00fccrelerinde birikmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu maddeler aras\u0131nda al\u00fcminyum tuzlar\u0131 biraz daha fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedeni ortadan kald\u0131rmak hemen hemen olanaks\u0131zd\u0131r. Ancak \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar yard\u0131m\u0131yla demans\u0131n ilerlemesi yava\u015flat\u0131labilir. Sinir h\u00fccrelerindeki de\u011fi\u015fiklik ve bozulmalar\u0131 geri d\u00f6nd\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Alzheimer tipi demanstan ba\u015fka, damarlardaki bozukluklara ba\u011fl\u0131 olan multiinfarkt demanslar da vard\u0131r. Bunda Alzheimer tipi demanstan farkl\u0131 olarak beyin damarlar\u0131ndaki t\u0131kanmalara ba\u011fl\u0131 n\u00f6rolojik bozukluklar da birlikte g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 da b\u00f6yle yap\u0131l\u0131r. Yoksa klinik tablo ayn\u0131d\u0131r. Klinik tablonun ayn\u0131 oldu\u011fu bir durum da genel t\u0131bbi bir durumdan dolay\u0131 olu\u015fan demanslard\u0131r. Bunlarda da ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 o klinik hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131yla olur. Demansa neden olan klinik hastal\u0131klar aras\u0131nda AIDS, yaralanmaya ba\u011fl\u0131 beyin hasar\u0131, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131, Huntington hastal\u0131\u011f\u0131, Pick hastal\u0131\u011f\u0131, Jakob-Kreuzfeld hastal\u0131\u011f\u0131, hipotiroidi ve vitamin B12 eksikli\u011fi, \u00e7e\u015fitli beyin t\u00fcm\u00f6rleri say\u0131labilir. Tan\u0131 i\u00e7in bu hastal\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmelidir. Her t\u00fcrl\u00fc demansta yitirilen yetilerin geri d\u00f6nmesi imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r, sadece seyri yava\u015flat\u0131labilir. Tamamen durdurulmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Uyu\u015fturucu madde kullan\u0131m\u0131 da uzun vadede demansa neden olur.<\/p>\n

\"\"
Bunama, yeni bilgiler \u00f6\u011frenme ya da daha \u00f6nce edinilmi\u015f bilgileri an\u0131msama yetisinde azalma ve konu\u015fmada, nesneleri tan\u0131mada, bildi\u011fi i\u015flevleri yerine getirmede yayg\u0131n bozukluk ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bu y\u00fczden i\u015flevsellik d\u00fczeyinde belirgin d\u00fc\u015fmeyle beliren bir durumdur.<\/figcaption><\/figure>\n

Bili\u015fsel i\u015flevlerde g\u00f6r\u00fclen bir bozukluk grubu da amnestik bozukluklard\u0131r. Bunda da \u00f6\u011frenememe ve daha \u00f6nceki bilgileri an\u0131msayamama g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7o\u011funlukla k\u0131sa s\u00fcrelidir. Uzun s\u00fcreli olanlarda da zaman zaman k\u0131smi d\u00fczelmeler olur. Nedenleri genel hastal\u0131\u011fa ve madde kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olabilir. Bu maddeler ba\u015fta alkol olmak \u00fczere sedatif (yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131), hipnotik (uyutucu) ya da anksiyolitik (kayg\u0131 giderici) maddeler olabilir. Genel t\u0131bbi durumlar aras\u0131nda da \u00e7e\u015fitli ate\u015fli hastal\u0131klar, diyabet, baz\u0131 metabolizma bozukluklar\u0131 ve habis anemiler vard\u0131r.<\/p>\n

Bir bili\u015fsel bozulma durumu da deliriumdur. Dikkati belirli bir konu \u00fczerine odaklama, yeni bir konuya kayd\u0131rma ve dikkati s\u00fcrd\u00fcrmede azalma ile giden bilin\u00e7 bozuklu\u011funa delirium denir. \u00c7e\u015fitli yayg\u0131n bedensel hastal\u0131klar\u0131n, \u00f6zellikle ate\u015fli hastal\u0131klar\u0131n seyri s\u0131ras\u0131nda bu durum ortaya \u00e7\u0131kabilir. Genellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u00fcre devam eder ve genel t\u0131bbi durumun d\u00fczelmesiyle ge\u00e7er. Madde kullan\u0131m\u0131 da bu tabloyu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Ama ayn\u0131 zamanda kullan\u0131lan bir maddenin yoksunlu\u011fundan da ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kullan\u0131lan maddeler sinir sistemini a\u011f\u0131r \u015fekilde etkileyen alkol, esrar, afyon alkaloidleri, kokain gibi maddeler oldu\u011fu gibi sedatif yani yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 maddeler, hipnotik yani uyku ila\u00e7lar\u0131, anksiyolitik yani trankilizan ila\u00e7lar da y\u00fcksek dozda ya da s\u00fcrekli kullan\u0131mda b\u00f6yle bozukluklara neden olur. Daha iyi tan\u0131mlamak i\u00e7in bildi\u011fimiz sarho\u015flu\u011fun da bir delirium tablosu oldu\u011funu an\u0131msatal\u0131m.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> Ali Nahit Babao\u011flu, 50 Soruda Psikiyatri, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, 2011, s. 38-40<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bunama, yeni bilgiler \u00f6\u011frenme ya da daha \u00f6nce edinilmi\u015f bilgileri an\u0131msama yetisinde azalma ve konu\u015fmada, nesneleri tan\u0131mada, bildi\u011fi i\u015flevleri yerine getirmede yayg\u0131n bozukluk ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bu y\u00fczden i\u015flevsellik d\u00fczeyinde belirgin d\u00fc\u015fmeyle beliren bir durumdur. Yeni bilgiler \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011frenilmi\u015f bilgileri an\u0131msamadaki bozukluk yan\u0131nda, afazi (dil bozuklu\u011fu), apraksi (\u00f6\u011frenilmi\u015f i\u015fleri ve hareketleri yapmada bozukluk), agnozi (nesneleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":34810,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3624],"tags":[982,4931,3918,4930,2557,429],"class_list":["post-34809","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sorularla-bilim","tag-alzheimer","tag-apraksi","tag-bunama","tag-delirium","tag-demans","tag-psikiyatri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t